Groomer là người làm đẹp và giữ vệ sinh bộ lông, móng, tai cho chó mèo: tắm, sấy, chải gỡ rối, cắt tỉa theo kiểu lông, cắt móng, lau tai, vệ sinh vùng kín. Một ngày làm việc của họ không chỉ là cầm kéo. Phần lớn thời gian là tắm sấy, gỡ lông bết, giữ cho con vật đứng yên mà không sợ hãi, và nhìn ra những dấu hiệu bất thường trên da để báo cho chủ nuôi.
Chữ "groomer" và cách gọi ở Việt Nam
Trong tiếng Anh, grooming nghĩa rộng là chải chuốt, làm gọn gàng. Với thú cưng, nó chỉ toàn bộ việc chăm bộ lông và các phần cơ thể bên ngoài. Người làm nghề này được gọi là groomer, có khi là dog groomer hay pet groomer khi làm cả mèo.
Ở Việt Nam, người ta gọi bằng nhiều tên: thợ cắt tỉa lông chó, thợ spa thú cưng, kỹ thuật viên grooming, có tiệm ghi "stylist". Tên gọi khác nhau nhưng việc làm giống nhau. Cần phân biệt rõ một điều ngay từ đầu: groomer không phải bác sĩ thú y. Groomer giỏi biết nhận ra một mảng da đỏ, một bên tai có mùi lạ, một cục u dưới lớp lông, nhưng việc của họ là báo cho chủ và khuyên đi khám, không chẩn đoán, không kê thuốc.
Một ca làm việc thường ngày trong tiệm
Ca làm của groomer trong một tiệm nhỏ ở thành phố lớn thường bắt đầu trước giờ mở cửa. Trình tự quen thuộc như sau.
- Chuẩn bị: lau bàn grooming, kiểm tra lưỡi tông đơ, xếp khăn sạch, kiểm tra nhiệt độ nước và máy sấy, đọc lịch hẹn trong ngày.
- Nhận thú: nói chuyện với chủ vài phút, xem tình trạng lông, hỏi kiểu tỉa mong muốn, hỏi tiền sử như dị ứng, bệnh tim, từng cắn người hay chưa. Groomer cẩn thận sẽ ghi lại vào phiếu.
- Kiểm tra ban đầu: sờ khắp người tìm lông bết, vết thương, ve, cục u; xem móng, tai, mắt. Chỗ nào bất thường thì báo chủ trước khi làm, không để sau.
- Cắt tỉa sơ (nếu cần): với chó lông dài bết nặng, nhiều người cạo hoặc tỉa bớt trước khi tắm vì lông bết gặp nước càng chặt.
- Tắm và sấy: đây là phần tốn thời gian nhất. Một con poodle cỡ nhỏ có thể mất cả tiếng chỉ để sấy thẳng sợi.
- Cắt tỉa hoàn thiện: tông đơ cho thân, kéo cho đầu, tai, chân; tỉa gọn bàn chân và vùng vệ sinh.
- Việc nhỏ cuối buổi: cắt hoặc mài móng, lau tai, chải lại lần cuối.
- Trả thú: kể cho chủ nghe những gì đã thấy, gợi ý lịch chải ở nhà, hẹn lần sau.
Xen giữa các bước là việc dọn dẹp: hút lông trên sàn, giặt khăn, sát khuẩn bàn và lồng. Người ngoài nghề hay quên phần này, nhưng một tiệm sạch là nhờ những lần dọn liên tục trong ngày.
Những việc groomer làm và không làm
| Thuộc việc của groomer | Không thuộc việc của groomer |
|---|---|
| Tắm, sấy, chải, gỡ rối, cạo lông bết | Chẩn đoán bệnh da, kê thuốc trị nấm, trị ve |
| Cắt tỉa theo kiểu lông, theo yêu cầu chủ | Cạo vôi răng có gây mê hay không gây mê |
| Cắt, mài móng; tỉa lông kẽ chân | Xử lý vết thương sâu, khâu vết cắt |
| Lau sạch phần ngoài tai, quanh mắt | Nhỏ thuốc tai, rửa sâu ống tai khi tai viêm |
| Phát hiện dấu hiệu lạ và báo chủ | Cho thú uống hay tiêm thuốc an thần |
Một số việc nằm ở vùng xám, như vắt tuyến hôi hậu môn hay nhổ lông trong ống tai. Ở nhiều nơi, các hướng dẫn nghề hiện nay khuyên groomer chỉ làm khi đã được đào tạo bài bản và không làm thường quy; nếu có dấu hiệu sưng, đau thì chuyển bác sĩ thú y. Điểm chung là: việc nào có thể gây đau hay tổn thương bên trong cơ thể thì không nên coi là một bước làm đẹp.
Thú khó, lông khó: phần việc không ai thấy
Ảnh "trước – sau" trên mạng xã hội thường chỉ cho thấy một con chó gọn gàng. Phía sau là những phần việc chiếm nhiều sức nhất.
Lông bết thành tấm
Chó mèo lông dài lâu ngày không chải, hoặc tắm xong không sấy khô, lông lớp dưới vón thành tấm sát da. Gỡ bằng lược sẽ kéo da gây đau; dùng kéo cắt sát da rất dễ cắt vào da vì lớp da bị kéo lên theo búi lông. Groomer có kinh nghiệm thường dùng tông đơ luồn dưới lớp bết và giải thích cho chủ vì sao phải cạo ngắn. Da dưới lớp bết lâu ngày thường đỏ, ẩm, có khi có vết loét; nếu vậy groomer sẽ khuyên chủ đưa đi khám.
Thú sợ hãi
Một con chó run, cố nhảy khỏi bàn, hay một con mèo gầm gừ đều là chuyện thường ngày. Phần lớn kỹ năng của nghề nằm ở chỗ đọc được thú đang căng thẳng tới đâu, biết lúc nào nên dừng, chia nhỏ buổi làm hay hẹn lần khác. Nghề này có hẳn những chương trình đào tạo riêng về làm đẹp ít gây sợ hãi, được bàn trong một bài khác của danh mục.
Thú già, thú bệnh
Chó già đứng lâu mỏi chân, mèo có bệnh tim không chịu được căng thẳng kéo dài. Với những con này, groomer giỏi sẵn sàng làm đơn giản, chia buổi, hoặc từ chối khi thấy rủi ro cao, thay vì cố cho xong kiểu tỉa đẹp.
Các kiểu làm nghề phổ biến
- Làm thuê trong tiệm spa thú cưng: con đường phổ biến nhất cho người mới. Học việc từ phụ tắm sấy, lên dần tới cắt tỉa.
- Làm trong phòng khám thú y có dịch vụ grooming: có lợi thế là bác sĩ ở ngay bên cạnh khi gặp thú có vấn đề về da, tai.
- Grooming tận nhà hoặc xe grooming lưu động: phù hợp với thú sợ đi xa, thú già; đòi hỏi tự chuẩn bị nước, điện, dụng cụ.
- Tự mở tiệm nhỏ: vừa làm thợ vừa làm chủ, phải lo cả vệ sinh, lịch hẹn, nhân sự.
- Làm cho chó trình diễn: nhóm nhỏ, chuyên sâu vào chuẩn giống và kiểu tỉa thi đấu.
Một groomer giỏi khác một người "biết cắt lông" ở đâu
Nhiều người nghĩ cắt lông chó chỉ cần khéo tay. Thực tế, những gì làm nên một groomer đáng tin nằm ở bốn chỗ.
- An toàn trước, đẹp sau. Không để thú đứng một mình trên bàn cao khi đang buộc dây cổ, không để thú trong lồng sấy nóng mà không ai trông. Đây là những tai nạn đã xảy ra trong nghề trên thế giới và là bài học đầu tiên cho mọi người học việc.
- Biết nói "không". Không cạo trọc chó lông kép chỉ vì chủ nghĩ cho mát, trừ khi có chỉ định của bác sĩ; không gỡ lông bết bằng cách giật mạnh chỉ để giữ độ dài.
- Nói thật với chủ. Chỉ ra lông bết ở đâu, da có gì lạ, nên chải ở nhà thế nào. Không phán xét chủ nuôi, chỉ hướng dẫn.
- Ghi chép. Phiếu từng con: lưỡi tông đơ đã dùng, kiểu tỉa, phản ứng của thú, chỗ nhạy cảm. Lần sau làm nhanh và chắc hơn.
Bắt tay làm: nếu muốn thử nghề này
Trước khi đăng ký một khoá học dài, có vài cách thử xem mình có hợp nghề không.
- Xin làm phụ việc tắm sấy ở một tiệm vài tuần. Nếu sau hai tuần vẫn chịu được tiếng máy sấy, lông bay và việc cúi người cả ngày, đó là dấu hiệu tốt.
- Tự chăm chó mèo của nhà mình đều đặn: chải mỗi ngày, cắt móng, lau tai. Quan sát xem mình kiên nhẫn được tới đâu.
- Đọc tài liệu căn bản về các kiểu lông: lông ngắn, lông kép, lông xoăn, lông dài mượt, lông cứng. Hiểu kiểu lông là nền của mọi kiểu tỉa.
- Tìm hiểu về hành vi căng thẳng của chó mèo khi bị chạm vào: liếm môi, ngáp, cúp tai, cứng người, quay đầu đi.
Khi nào cần người chuyên
Với chủ nuôi, hiểu việc của groomer giúp biết khi nào gọi ai. Lông bết toàn thân, cần cạo hay tỉa kiểu theo giống, chó lông dài cần sấy thẳng: đó là việc của groomer. Da đỏ, có mủ, rụng lông từng mảng, tai hôi và đỏ, thú gãi liên tục, cục u mới mọc: đó là việc của bác sĩ thú y. Nhiều trường hợp cần cả hai, ví dụ thú bị bết lông nặng kèm da viêm bên dưới: bác sĩ khám và quyết định cách cạo, có khi cạo ngay tại phòng khám.
Câu hỏi thường gặp
Groomer là gì?
Groomer là người làm nghề chăm sóc ngoại hình và vệ sinh cho chó mèo: tắm, sấy, chải, cắt tỉa lông, cắt móng, lau tai. Ở Việt Nam thường gọi là thợ cắt tỉa lông thú cưng hay kỹ thuật viên spa thú cưng.
Groomer có phải bác sĩ thú y không?
Không. Groomer không chẩn đoán bệnh và không kê thuốc. Họ có thể phát hiện dấu hiệu bất thường trên da, tai, móng trong lúc làm và khuyên chủ đưa thú đi khám.
Một buổi grooming mất bao lâu?
Tuỳ cỡ thú, kiểu lông và tình trạng lông. Chó nhỏ lông ngắn có thể chỉ mất dưới một giờ, còn chó lông dài cần sấy thẳng và tỉa kiểu có thể mất vài giờ. Thú bết lông hay sợ hãi cần thêm thời gian.
Groomer có cắt tỉa cho mèo không?
Có, nhưng không phải groomer nào cũng nhận mèo. Mèo dễ căng thẳng, da mỏng và phản ứng khác chó, nên tiệm làm mèo thường có người đã quen xử lý mèo và khu vực yên tĩnh riêng.
Nghề groomer có vất vả không?
Có. Nghề đòi hỏi đứng và cúi người nhiều giờ, làm việc trong tiếng ồn máy sấy và bụi lông, và luôn có nguy cơ bị cắn, cào. Đổi lại, người yêu động vật thường thấy nghề này có ý nghĩa vì thấy rõ con thú khoẻ và dễ chịu hơn sau mỗi buổi.
