Bộ lông chó mèo khoẻ trông như thế nào và cách tự kiểm ở nhà

Bộ lông chó mèo khoẻ có độ bóng tự nhiên theo đúng kiểu lông của giống, sờ vào thấy mềm hoặc cứng đúng chất, không bết dầu, không xơ gãy, không có mảng thưa bất thường; da bên dưới sạch, không vảy, không đỏ, không mùi hôi. Cách kiểm nhanh nhất là rẽ lông ở vài chỗ (lưng, bụng, nách, gốc đuôi) để nhìn tận da dưới ánh sáng tốt. Da và lông là tấm gương phản chiếu nhiều thứ bên trong, nên thay đổi kéo dài là lý do đi gặp bác sĩ thú y.

Bài này là bức tranh chung của danh mục. Các vấn đề cụ thể như rụng lông, gàu, ve bọ chét, nấm, mùi hôi, dị ứng, điểm nóng được viết thành bài riêng.

Da chó mèo khác da người thế nào

Hiểu vài điểm khác biệt sẽ giải thích vì sao không thể chăm da thú như chăm da người:

• Da mỏng hơn. Lớp biểu bì của chó mèo mỏng hơn nhiều so với da người, nên dễ bị trầy, dễ kích ứng khi dùng hoá chất mạnh hoặc chải bằng lược thô.
• Độ pH khác. Da người hơi axit; da chó thường trung tính hơn. Đó là một lý do dầu gội của người, kể cả loại "dịu nhẹ", không hợp với da chó.
• Lông che phủ gần hết. Da người tiếp xúc trực tiếp với không khí, còn da thú nằm dưới một lớp lông. Lông giữ ẩm, giữ nhiệt, giữ bụi, nên da dưới lông dày dễ bí nếu lông không khô hoặc bị bết.
• Đổ mồ hôi chủ yếu ở đệm chân. Thú không làm mát bằng mồ hôi trên da như người.

Lông mọc theo chu kỳ

Mỗi sợi lông đi qua các pha: pha mọc, pha chuyển tiếp, pha nghỉ, rồi rụng để sợi mới thay. Ở mỗi thời điểm, các nang lông ở những pha khác nhau, nên bình thường thú luôn rụng một ít lông. Độ dài pha mọc quyết định kiểu lông:

• Lông mọc dài liên tục (poodle, shih tzu, maltese, bichon, schnauzer): pha mọc kéo dài, lông dài mãi nếu không cắt, rụng ít, lông chết hay mắc lại trong bộ lông thành búi rối.
• Lông có độ dài cố định (chó ta lông ngắn, labrador, mèo lông ngắn): lông mọc tới một độ dài rồi dừng, rụng đều quanh năm.
• Lông kép (husky, alaska, phốc sóc, golden, corgi): có lớp lông tơ mềm bên dưới và lớp lông bảo vệ bên ngoài; lớp dưới rụng mạnh theo đợt.
• Lông cứng (schnauzer, nhiều giống terrier): sợi lông thô, khi để tự nhiên lông chết vẫn nằm lại trong bộ lông.

Bảng kiểm da lông khoẻ

Kiểm da lông đúng cách ở nhà

1. Chọn ánh sáng tốt: ánh sáng ban ngày gần cửa sổ là tốt nhất, đèn vàng che mất màu da đỏ nhẹ.
2. Rẽ ngược lông bằng tay hoặc lược ở lưng, hông, gốc đuôi, bụng, nách, bẹn, sau tai, cổ dưới vòng cổ.
3. Nhìn da: màu, vảy, chấm đen, mụn, vết đỏ.
4. Sờ: lướt tay khắp người tìm cục u, vảy cứng, vùng nóng, vùng thú né khi chạm.
5. Ngửi: tai, kẽ chân, nếp gấp da, vùng quanh đuôi.
6. Ghi lại bằng ảnh nếu thấy gì lạ, kèm ngày chụp, để so sánh sau vài ngày.

Thời điểm tự nhiên nhất để kiểm là ngay khi chải lông. Người chải đều đặn thường phát hiện ve, cục u, vết đỏ sớm hơn người chỉ nhìn lông từ xa.

Những thứ ảnh hưởng đến da lông

• Tần suất và cách tắm: tắm quá dày, dùng sản phẩm không hợp, xả không sạch đều làm da khô hoặc kích ứng. Tắm quá thưa với chó lông dầu thì lông bết, có mùi.
• Sấy: lông chưa khô tận chân, nhất là lông dày, là môi trường cho nấm và vi khuẩn.
• Chải lông: lông chết không được lấy ra sẽ bết lại, giữ ẩm, che da.
• Khí hậu: nóng ẩm quanh năm ở phía Nam, mùa nồm ở miền Bắc làm lông lâu khô; mùa hanh khô miền Bắc làm da khô ráp; phòng điều hoà chạy liên tục cũng làm khô da.
• Ký sinh trùng: ve, bọ chét, ghẻ làm ngứa và tổn thương da.
• Dị ứng: với môi trường, với vết cắn của bọ chét, với sản phẩm tắm.
• Tuổi và nội tiết: thú già, thú mới sinh, thú có bệnh nội tiết thường có lông thay đổi.
• Khẩu phần: lông xơ xỉn có thể liên quan đến khẩu phần; chuyện này nên hỏi bác sĩ thú y.

Sai lầm hay gặp khi "làm đẹp lông"

• Dùng dầu gội, dầu xả của người vì thấy thơm và mượt.
• Xịt dưỡng bóng phủ lên lông bẩn: lông trông bóng nhưng da bên dưới bí hơn.
• Tắm thật nhiều cho hết mùi: mùi có thể đến từ tai, răng, da viêm, và tắm nhiều làm da khô, tiết dầu bù lại.
• Cạo trọc vì lông rối mà không kiểm da bên dưới: đôi khi phát hiện vùng da đã viêm lâu ngày.
• Bôi các loại dầu, lá, thuốc dân gian lên vùng da lạ: có thể làm kích ứng nặng hơn, và làm bác sĩ khó nhìn tổn thương thật.

Bắt tay làm

Lịch kiểm tham khảo

• Mỗi lần chải: rẽ lông vài chỗ, nhìn da.
• Mỗi tuần: kiểm toàn thân theo bảng trên, mất vài phút.
• Mỗi tháng: chụp ảnh cùng một góc ở cùng chỗ ánh sáng, để thấy thay đổi chậm như lông thưa dần, màu da sạm dần.
• Mỗi năm: khám sức khoẻ định kỳ, kể cả da lông.

Dụng cụ tối thiểu để kiểm

• Lược răng dày (lược bắt bọ chét) và lược hợp với kiểu lông.
• Đèn sáng hoặc ánh sáng ban ngày.
• Khăn giấy trắng ẩm để thử chấm đen nghi là phân bọ chét.
• Điện thoại để chụp ảnh và ghi ngày.

Khi nào cần người chuyên

Bác sĩ thú y khi: ngứa kéo dài làm thú gãi liên tục; rụng lông từng mảng hoặc thưa đối xứng; da đỏ, rỉ dịch, có mùi; mụn, vảy, cục u mới; thấy ve, bọ chét; da thay đổi kèm mệt mỏi, uống nhiều, sụt cân. Bác sĩ có các xét nghiệm đơn giản như cạo da, soi lông, dán băng dính lấy mẫu, cấy nấm để tìm đúng nguyên nhân, việc mà nhìn bằng mắt không làm được.

Groomer: tắm sấy kỹ, gỡ lông chết, tỉa gọn lông để da thoáng; chọn sản phẩm tắm dịu cho da nhạy cảm. Groomer giỏi thường là người đầu tiên nhìn thấy vết lạ trên da và báo cho chủ, nhưng không chẩn đoán và không thay bác sĩ.