Mỗi loại lược và bàn chải làm một việc khác nhau: lược slicker kim mảnh gỡ rối và làm bồng lông dài, lông xoăn; lược răng kim loại kiểm tra và hoàn thiện; bàn chải lông lợn làm bóng lông ngắn; bàn chải cao su lấy lông chết trên lông ngắn; cào lớp dưới lấy lông tơ ở chó lông kép. Chọn đúng loại theo kiểu lông quan trọng hơn chọn món đắt. Phần lớn chó mèo chỉ cần hai món: một bàn chải chính và một lược răng.
Lược slicker: món chính cho lông dài và lông xoăn
Lược slicker có mặt phẳng hoặc hơi cong, cắm dày những kim kim loại mảnh, thường hơi gập đầu. Kim len vào giữa các sợi, tách rối nhỏ và kéo lông chết ra. Đây là món groomer dùng nhiều nhất trên poodle, shih tzu, maltese, phốc sóc, mèo lông dài.
Kim cứng hay kim mềm
Kim cứng (đầu kim chống lại khi ấn) gỡ được rối dày, hợp lông xoăn rậm như poodle. Kim mềm (kim cong lại khi ấn nhẹ) êm hơn, hợp lông mảnh, lông mèo và thú da nhạy cảm. Người mới nên bắt đầu bằng kim mềm hoặc trung bình, vì kim cứng trong tay chưa quen rất dễ gây slicker burn: vệt da đỏ rát do cào lược nhiều lần vào cùng một chỗ.
Cầm và dùng sao cho đúng
- Cầm lỏng tay như cầm bút hoặc cầm vợt nhẹ, dùng cổ tay đưa lược, không ấn lực từ vai xuống.
- Đặt mặt lược song song với da, kéo theo đường ngắn, nhấc lên rồi đặt lại.
- Chải từng lớp nhỏ, vén phần lông chưa chải lên bằng tay kia, lộ ra một đường da rồi chải phần lông ngay sát đó. Groomer gọi là chải lớp.
- Thử lực bằng cách chải lên cẳng tay mình: thấy rát là đang quá tay.
Lược răng kim loại: người kiểm tra cuối cùng
Lược răng thường dài khoảng một gang tay, một nửa răng thưa, một nửa răng dày. Răng thưa dùng cho lông thân, răng dày cho mặt, tai, chân. Có loại răng xoay, mỗi răng quay quanh trục, giúp trượt qua rối nhẹ mà ít giật.
Công dụng chính không phải gỡ rối mà là kiểm tra. Sau khi chải bằng slicker, kéo lược răng từ chân lông ra ngọn. Chạy suốt là xong; mắc ở đâu thì quay lại slicker ở đó. Lược răng cũng giúp tách lông khi tỉa, và là món soi bọ chét tốt khi đổi sang loại răng thật dày.
Khi chọn, xem đầu răng phải bo tròn, răng không cong vênh, khoảng cách đều. Lược nhẹ quá thì khó cảm được chỗ rối; lược nặng vừa tay giúp cảm nhận tốt hơn.
Bàn chải lông lợn, bàn chải kim và bàn chải cao su
Bàn chải lông lợn
Làm bằng lông thú tự nhiên hoặc sợi tổng hợp giống lông lợn, xếp thành chùm dày. Nó không gỡ được rối, nhưng phân bố dầu tự nhiên của da dọc theo sợi lông, làm lông ngắn bóng lên. Hợp với chó lông ngắn mượt như chó ta, dachshund lông ngắn, và để hoàn thiện mèo lông ngắn. Trên lông dài, nó chỉ chải lớp ngoài, để lại rối bên dưới.
Bàn chải kim có núm (pin brush)
Kim dài, đầu có núm tròn, cắm trên đệm cao su. Dùng cho lông dài thẳng, mượt như yorkshire để dài, lông trình diễn, vì nó ít làm gãy sợi hơn slicker. Nhưng kim thưa nên không lấy được nhiều lông chết, cũng không gỡ được rối chặt. Nhiều nhà có một cái nhưng dùng nhầm vai trò của slicker.
Có loại hai mặt: một mặt kim có núm, một mặt lông lợn. Tiện, nhưng mỗi mặt thường kém hơn món riêng.
Bàn chải cao su và găng tay chải lông
Bàn chải cao su có những gai mềm, xoa vòng tròn trên lông ngắn sẽ kéo lông chết nổi lên, đồng thời giống như xoa bóp. Dùng được cả khi tắm, lúc xoa dầu gội. Hợp với chó lông ngắn như pug, beagle, labrador (lớp ngoài), và mèo lông ngắn chịu được.
Găng tay chải lông có gai cao su ở lòng bàn tay. Ưu điểm là thú tưởng đang được vuốt ve, nên hợp với thú nhát lược. Nhược điểm là chỉ lấy lông chết trên mặt, gần như vô dụng với lông dài hay lông kép dày.
Cào lớp dưới và lược cào lông rụng
Chó lông kép như husky, alaska, phốc sóc, golden, corgi có lớp lông tơ dày bên dưới lớp lông bảo vệ. Mùa thay lông, lớp tơ chết dồn lại, bàn chải thường không kéo ra hết.
- Cào lớp dưới (undercoat rake): một hoặc hai hàng răng dài, đầu tròn, đi sâu qua lớp ngoài, kéo lông tơ chết ra. Chọn chiều dài răng gần bằng độ dày bộ lông. Kéo theo chiều lông, lực nhẹ.
- Lược cào lông rụng có lưỡi răng cưa nhỏ: một lưỡi kim loại răng mịn, kéo ra rất nhiều lông tơ. Hiệu quả nhưng dễ dùng quá tay: chải đi chải lại một chỗ làm đứt cả lông bảo vệ, lông trông xơ, lốm đốm, thậm chí trầy da. Chỉ dùng trên lông khô, sạch, đúng mùa thay lông, mỗi chỗ vài đường rồi chuyển. Không dùng trên lông xoăn, lông mảnh như poodle, maltese, và thận trọng trên mèo.
Lược gỡ rối có lưỡi cắt và lược răng dày soi bọ chét
Lược gỡ rối có lưỡi (dematting comb) có những răng mài sắc một cạnh, cắt bớt khối rối thành sợi nhỏ để dễ gỡ. Ở tay người quen, nó cứu được những khối rối vừa phải. Ở tay người mới, nó rất dễ cắt vào da, nhất là ở nách, bẹn, da mỏng. Khi lông đã bết thành mảng sát da, đừng cố gỡ hoặc cắt bằng kéo; việc đó nên để groomer cạo bằng tông đơ đúng lưỡi.
Lược bọ chét có răng rất dày và ngắn. Chải trên tờ giấy trắng, nếu rơi ra những hạt đen nhỏ, nhỏ vài giọt nước thấy loang màu đỏ nâu, đó thường là phân bọ chét. Thấy ve, bọ chét thì đưa thú đi bác sĩ thú y để được chỉ định cách xử lý, không tự pha thuốc.
Bảng chọn theo kiểu lông
| Kiểu lông | Ví dụ | Món chính | Món phụ | Tránh |
|---|---|---|---|---|
| Ngắn mượt | chó ta, pug, beagle, mèo lông ngắn | bàn chải cao su | lông lợn để làm bóng | slicker kim cứng |
| Kép | husky, alaska, golden, corgi, phốc sóc | slicker + cào lớp dưới | lược răng thưa | chỉ dùng găng tay |
| Xoăn | poodle, bichon | slicker kim cứng vừa | lược răng hai cỡ | lược cào lông rụng răng cưa |
| Dài mượt | shih tzu, maltese, yorkshire | slicker kim mềm + pin brush | lược răng dày cho mặt | chải khi lông khô hoàn toàn |
| Cứng | schnauzer, terrier lông cứng | slicker vừa | lược răng | xịt dưỡng làm mềm quá mức |
| Dài ở mèo | mèo Ba Tư, mèo Anh lông dài | lược răng kim loại | slicker kim mềm | cào lông rụng mạnh tay |
Bảng là tham khảo, vì mỗi con có độ dày và độ mảnh lông khác nhau. Poodle lông mềm vẫn có thể cần kim mềm.
Bắt tay làm
- Xem lại kiểu lông thú nhà mình trong bảng, chọn một món chính và một lược răng.
- Xịt ẩm nhẹ lông trước khi chải để đỡ gãy sợi, nhất là mùa hanh khô.
- Chải theo thứ tự: bàn chải chính toàn thân, rồi lược răng kiểm tra từng vùng: sau tai, nách, đùi trong, đuôi.
- Mỗi buổi đầu chỉ vài phút, kết thúc khi thú còn đang thoải mái.
- Gỡ lông khỏi lược sau mỗi lần dùng, rửa lược mỗi tuần.
Cách chải từng vùng khó, chải lớp chi tiết, và lịch chải theo kiểu lông được viết riêng ở danh mục chải lông và gỡ rối.
Khi nào cần người chuyên
Gặp những mảng rối mà lược răng không lọt vào được, lông bết dính sát da như tấm nỉ, hoặc thú kêu đau mỗi khi chạm lược, nên đưa đến groomer thay vì cố gỡ. Nếu dưới lớp rối có mùi hôi, da đỏ, ướt, hoặc thú liếm gãi liên tục một chỗ, nên đưa đến bác sĩ thú y trước, vì da bên dưới có thể đã tổn thương.
Câu hỏi thường gặp
Lược slicker là gì?
Là lược có mặt phẳng cắm dày kim kim loại mảnh, thường hơi gập đầu, dùng gỡ rối nhỏ, lấy lông chết và làm bồng lông dài, lông xoăn. Đây là món chải chính của groomer trên poodle, shih tzu, phốc sóc, mèo lông dài.
Chó lông ngắn nên dùng lược gì?
Chó lông ngắn mượt hợp với bàn chải cao su để kéo lông chết, rồi bàn chải lông lợn để làm bóng. Slicker kim cứng không cần thiết và dễ làm rát da lông ngắn.
Lược cào lông rụng có hại không?
Dùng đúng mùa thay lông, trên lông khô, vài đường mỗi chỗ thì có ích với chó lông kép. Dùng quá tay hoặc trên lông xoăn, lông mảnh thì làm đứt lông bảo vệ, lông xơ và có thể trầy da.
Vì sao chải lông xong da chó bị đỏ?
Thường do chải slicker quá mạnh hoặc lặp lại một chỗ quá nhiều lần, gọi là slicker burn. Cần nhẹ tay, chải theo lớp và đổi chỗ thường xuyên; vết đỏ không lặn hoặc chảy dịch thì nên cho thú đi khám.
Có cần lược bọ chét không?
Lược bọ chét răng dày giúp phát hiện bọ chét và phân của chúng khi chải. Nó chỉ để kiểm tra; thấy bọ chét hay ve thì nên hỏi bác sĩ thú y để xử lý đúng cách.
