Bộ dụng cụ grooming tối thiểu cho chủ nuôi chó mèo tự chăm ở nhà

Bộ dụng cụ grooming tối thiểu cho một chủ nuôi chó mèo ở nhà chỉ cần khoảng bảy món: một lược răng kim loại, một bàn chải hợp kiểu lông, kìm cắt móng vừa cỡ, bột cầm máu, dầu gội dành cho thú, khăn thấm nước và một tấm lót chống trượt. Tông đơ, kéo tỉa, máy sấy thổi lực là đồ của bước sau, chỉ mua khi đã biết mình định làm tới đâu. Mua ít mà đúng loại thì dùng được lâu; mua cả bộ vì thấy rẻ thì thường nằm trong ngăn kéo.

Bắt đầu từ câu hỏi: mình định tự làm tới đâu

Trước khi chọn đồ, chủ nuôi nên tự trả lời thật lòng: ở nhà mình sẽ làm những việc nào, còn việc nào để tiệm hoặc bác sĩ thú y. Có thể chia làm ba mức.

• Mức giữ gìn: chải lông hằng ngày hoặc vài lần mỗi tuần, cắt móng, lau mắt, tắm khi bẩn. Đây là mức mọi chủ nuôi nên tự làm được, vì làm đều thì thú quen tay chủ và lông không kịp bết.
• Mức tỉa gọn: thêm việc tỉa lông vùng vệ sinh, lông kẽ chân, lông che mắt giữa hai lần đi tiệm. Cần thêm kéo đầu tròn hoặc tông đơ nhỏ.
• Mức tự cắt toàn thân: tự làm cả kiểu tỉa. Lúc này mới cần tông đơ có lưỡi tháo rời, bộ lược chụp, kéo tỉa, máy sấy thổi lực và bàn grooming. Đây là khoản đầu tư lớn và cần học tay nghề thật sự.

Phần lớn gia đình chỉ cần mức một, cộng vài món của mức hai. Bài này nói đủ ba mức để người đọc biết mình đang đứng ở đâu, còn so sánh chi tiết từng loại lược, tông đơ, kéo, máy sấy nằm ở các bài riêng trong cùng danh mục.

Bảy món cốt lõi cho mọi nhà nuôi chó mèo

Với mèo, thay bàn chải bằng loại kim mềm hơn và thêm một cây lược răng dày nhỏ để chải mặt. Với chó lông ngắn sát như chó ta lông mượt, lược răng có thể dùng ít, nhưng vẫn nên có để soi bọ chét và kiểm tra da.

Vì sao lược răng kim loại đứng đầu danh sách

Bàn chải làm phần lông ngoài trông mượt rất nhanh, nhưng chưa chắc đã chạm tới chân lông. Lông rối thường hình thành sát da, ở nách, sau tai, đùi trong. Kéo lược răng từ chân lông ra ngọn: lược trôi êm là đã chải xong, lược mắc là còn rối. Groomer gọi bước này là "kiểm tra bằng lược". Thiếu nó, chủ nuôi chải mỗi ngày mà vẫn đưa thú ra tiệm với một lớp bết sát da.

Năm món nên có thêm khi muốn tỉa gọn ở nhà

• Kéo đầu tròn cỡ nhỏ: tỉa lông quanh mắt, kẽ chân, vùng vệ sinh. Đầu tròn giảm nguy cơ chọc vào mắt, vào da khi thú giật mình.
• Tông đơ nhỏ dùng pin (loại tỉa chi tiết): đẩy lông đệm chân và vùng vệ sinh. Không dùng để cạo lông bết sát da trên thân.
• Bông và dung dịch lau tai dành cho thú: chỉ lau phần tai nhìn thấy được. Tai đỏ, có mùi, chảy dịch thì đó là việc của bác sĩ thú y.
• Bàn chải đánh răng và kem đánh răng dành cho thú: không dùng kem của người, vì nhiều loại có chất tạo ngọt hoặc fluoride không hợp để thú nuốt.
• Bình xịt gỡ rối hoặc xịt làm ẩm lông: chải lông khô dễ làm gãy sợi và tích điện, nhất là mùa hanh ở miền Bắc.

Bộ cho người muốn tự cắt toàn thân

Đến mức này, danh sách dài hơn và mỗi món đều có cách chọn riêng:

1. Tông đơ có lưỡi tháo rời, thường kèm lưỡi số 10 làm lưỡi cơ bản, cộng bộ lược chụp để để lông dài hơn.
2. Bộ kéo: một kéo thẳng, một kéo cong, một kéo răng cưa (kéo tỉa mỏng).
3. Máy sấy thổi lực (blaster) để đẩy nước ra khỏi lông, có thể thêm máy sấy đứng để sấy thẳng sợi.
4. Bàn grooming có tay vịn và dây giữ, cùng tấm chống trượt.
5. Máy mài móng nếu thú chịu được tiếng động.
6. Dầu bôi trơn và dung dịch làm mát lưỡi tông đơ.

Đầu tư bộ này mà không học bài bản thì dễ ra hai kết quả: kiểu tỉa không ra hình, hoặc tệ hơn là cắt vào da. Nhiều chủ nuôi đi một khoá ngắn, hoặc nhờ groomer quen chỉ cho vài buổi, rồi mới mua dần theo nhu cầu thật.

Mua đồ thế nào cho khỏi phí

Những yếu tố làm đồ grooming đắt hay rẻ

Không nêu giá ở đây vì giá thay đổi theo nơi bán và thời điểm, nhưng có thể nói những yếu tố khiến một món đắt hơn món khác: chất liệu thép (kéo, lưỡi tông đơ), độ chính xác khi mài, loại động cơ (tông đơ, máy sấy), độ bền của vỏ và dây điện, có linh kiện thay thế hay không, và chế độ bảo hành. Một món rẻ mà lưỡi nhanh cùn, không thay được lưỡi, thì cuối cùng tốn hơn.

Dấu hiệu một món đồ đáng tin

• Đầu kim, đầu răng lược được bo tròn. Thử bằng cách miết nhẹ lên mu bàn tay mình: thấy xước là sẽ xước da thú.
• Tông đơ có lưỡi tháo ra rửa được, mua lưỡi thay thế dễ.
• Kéo có ốc chỉnh độ căng ở trục.
• Kìm cắt móng khép êm, hai lưỡi gặp nhau khít, không lệch.
• Sản phẩm tắm ghi rõ dành cho chó, cho mèo, hay cho cả hai.

Những món nên bỏ qua lúc mới bắt đầu

Bộ "trọn gói" mười mấy món với tông đơ kém, kéo mỏng và lược nhựa; các loại lược cào lông rụng có lưỡi sắc dùng sai cách dễ làm xước da và đứt lông khoẻ; găng tay chải lông chỉ hợp với lông ngắn; nước hoa xịt cho thú, nhất là loại có tinh dầu, vì tinh dầu có thể độc với mèo.

Cất giữ trong khí hậu nóng ẩm

Đồ grooming ở Việt Nam hỏng vì ẩm nhiều hơn vì mòn. Mùa nồm ở miền Bắc, kéo và lưỡi tông đơ để trong ngăn kéo vài ngày có thể đã lấm tấm gỉ. Một vài thói quen nhỏ giữ đồ bền:

• Gỡ hết lông khỏi lược và bàn chải sau mỗi lần dùng, rửa định kỳ và phơi khô hẳn trước khi cất.
• Lau khô kéo, nhỏ một giọt dầu vào trục, cất trong hộp có gói hút ẩm.
• Không để tông đơ, máy sấy trong nhà tắm.
• Khăn tắm cho thú giặt riêng, phơi nắng, không gấp cất khi còn ẩm.

Cách vệ sinh và khử khuẩn chi tiết có ở bài riêng về bảo quản dụng cụ.

Bắt tay làm

Bảng kiểm để soạn bộ đồ đầu tiên:

1. Xác định kiểu lông của thú: ngắn, dài, xoăn hay kép.
2. Mua bảy món cốt lõi, ưu tiên lược răng kim loại và kìm cắt móng tốt.
3. Dùng thử hai tuần: chải mỗi ngày vài phút, cắt móng một lần, ghi lại món nào thiếu, món nào thừa.
4. Chỉ mua thêm khi gặp việc cụ thể cần đến.
5. Để tất cả trong một hộp riêng, có cả bột cầm máu và khăn, để khi cần là lấy ra đủ.

Lịch tham khảo cho một con chó lông dài: chải mỗi ngày, kiểm tra bằng lược hai lần mỗi tuần, cắt móng hai đến bốn tuần một lần, tắm khi bẩn hoặc vài tuần một lần, đi tiệm tỉa theo nhịp mà groomer khuyên.

Khi nào cần người chuyên

Bộ dụng cụ tốt không thay được tay nghề. Nên giao cho groomer khi lông đã bết thành mảng sát da, khi cần tỉa kiểu theo giống, khi thú giãy giụa đến mức có thể bị thương. Nên đưa đi bác sĩ thú y khi thấy da đỏ, có vảy, có mảng rụng lông, tai có mùi hoặc chảy dịch, mắt đỏ, miệng hôi nặng, hoặc cắt móng chảy máu không cầm được. Những việc như cạo vôi răng, nhổ lông tai, vắt tuyến hôi hậu môn cũng thuộc về người được đào tạo, không nằm trong bộ đồ của chủ nuôi.