Kéo tỉa lông thú có ba loại chính: kéo thẳng để cắt đường phẳng và tạo khối, kéo cong để bo tròn đầu, chân, đuôi, và kéo răng cưa (kéo tỉa mỏng) để làm mềm vết cắt, giảm độ dày mà không để lại đường kéo. Chủ nuôi tự tỉa gọn ở nhà thường chỉ cần một kéo đầu tròn cỡ nhỏ và một kéo răng cưa. Điều quan trọng hơn cả loại kéo là cách cầm và quy tắc an toàn: không bao giờ dùng kéo cắt lông bết sát da.
Kéo thẳng: kéo nền của mọi kiểu tỉa
Kéo thẳng có hai lưỡi thẳng, dùng để cắt những mặt phẳng: hai bên thân, đường lưng, phần lông chân hình trụ. Groomer dùng kéo dài để cắt thân, vì lưỡi dài giúp tạo mặt phẳng liền mạch với ít nhát cắt. Kéo ngắn dùng quanh mắt, kẽ chân, nơi cần chính xác.
Ở thị trường, chiều dài kéo thường đo bằng inch. Khoảng tham khảo:
- Khoảng 5–6 inch: mặt, mắt, chân, chủ nuôi mới tập.
- Khoảng 6,5–7 inch: đa năng, tỉa thân chó nhỏ.
- Khoảng 7,5–8,5 inch trở lên: thân chó lớn, mặt phẳng dài, cần tay đã quen.
Kéo càng dài càng khó kiểm soát mũi kéo. Người mới nên bắt đầu với kéo ngắn.
Kéo cong: bo tròn đầu teddy, bàn chân, đuôi
Lưỡi kéo cong hơi uốn theo một đường cung. Nó giúp tạo những bề mặt tròn mà kéo thẳng phải cắt rất nhiều nhát mới ra: đầu kiểu teddy, bàn chân tròn, chỏm đầu, đuôi, đường cong dưới ngực. Thông thường, mặt lõm của lưỡi hướng về phía khối lông đang bo, để đường cong của kéo ôm theo đường cong mong muốn.
Có kéo cong nhẹ và kéo cong nhiều. Kéo cong nhẹ dễ dùng hơn, hợp với người tự tỉa ở nhà. Kéo cong mà dùng lật ngược chiều sẽ khoét vào khối lông thay vì bo tròn, để lại vết lõm khó sửa.
Kéo răng cưa: làm mềm vết cắt và giảm độ dày
Gọi chung là kéo tỉa mỏng hay kéo răng cưa, nhưng có hai kiểu khác nhau về công dụng:
- Kéo tỉa mỏng (thinning): một lưỡi có nhiều răng nhỏ, lưỡi kia trơn. Mỗi nhát chỉ cắt một phần sợi lông. Dùng để làm mờ đường nối giữa vùng cạo và vùng để dài, làm mềm vết kéo, chỉnh chi tiết quanh mắt, tai. Răng càng nhiều, mỗi nhát lấy càng ít lông và vết cắt càng mịn.
- Kéo răng thưa lấy khối (chunker): răng to, thưa hơn. Mỗi nhát lấy nhiều lông hơn nhưng vẫn để lại vẻ tự nhiên. Hợp với lông dày, khi muốn tỉa gọn nhanh mà không ra vệt.
Với chủ nuôi, kéo răng cưa là món tha thứ lỗi nhiều nhất: lỡ cắt sai một nhát thì vết không rõ như kéo thẳng. Đây là lý do nhiều groomer khuyên người mới tập trên kéo răng cưa trước.
Kéo đầu tròn và quy tắc an toàn
Kéo đầu tròn có mũi bo tròn thành hình giọt, nên lỡ chạm vào da, mắt, kẽ ngón sẽ ít gây thương tích. Đây là món nên có đầu tiên cho người tự tỉa quanh mặt, kẽ chân, vùng vệ sinh.
Bốn quy tắc không được bỏ
- Không cắt lông bết sát da bằng kéo. Lông bết kéo da lên theo nó; tưởng cắt lông nhưng lưỡi kéo đã chạm vào nếp da. Đây là kiểu tai nạn hay gặp nhất khi tự cắt ở nhà. Lông bết sát da cần tông đơ đúng lưỡi, hoặc để groomer xử lý.
- Luôn để lược hoặc ngón tay giữa da và lưỡi kéo khi cắt gần da. Luồn lược răng vào lông, nâng lông lên, cắt phần lông nằm ngoài lược.
- Mũi kéo hướng ra xa mắt, đi song song với mặt da, không chĩa thẳng vào thân.
- Dừng tay khi thú cử động. Đặt kéo xuống, giữ thú ổn định lại rồi mới cắt tiếp.
Cầm kéo sao cho đúng
Cách cầm của groomer khác cách cầm kéo cắt giấy. Ngón áp út luồn vào khuyên cố định, ngón út tựa lên chỗ tì nếu có, ngón trỏ đỡ dọc thân kéo, ngón cái đặt hờ vào khuyên còn lại. Khi cắt, chỉ ngón cái chuyển động, lưỡi dưới đứng yên. Nhờ vậy lưỡi dưới làm thước, cho đường cắt thẳng.
Tập bằng cách mở đóng kéo giữa không trung mà chỉ ngón cái động, cho đến khi tay quen. Cổ tay giữ thẳng, khuỷu tay thả lỏng. Groomer làm lâu năm hay đau cổ tay chính vì cầm sai trong thời gian dài.
Chọn kéo: những thứ nên xem
| Đặc điểm | Lựa chọn | Nghĩa với người dùng |
|---|---|---|
| Cạnh lưỡi | Cạnh lồi (convex) / cạnh vát có răng cực nhỏ | Cạnh lồi rất sắc, cắt trơn, cần tay quen; cạnh vát có răng nhỏ giữ sợi lông không trượt, hợp người mới |
| Kiểu tay cầm | Đối xứng / lệch (offset) | Tay cầm lệch giúp cổ tay và ngón cái ít mỏi khi cắt lâu |
| Chất thép | Thép không gỉ các loại độ cứng | Thép tốt giữ sắc lâu, mài lại được; thép kém nhanh cùn và dễ gỉ trong khí hậu ẩm |
| Ốc chỉnh độ căng | Có / không | Có ốc thì chỉnh được khi kéo lỏng hay rít |
| Tay thuận | Tay phải / tay trái | Người thuận tay trái dùng kéo tay phải sẽ khó nhìn đường cắt và dễ mỏi |
Yếu tố làm kéo đắt hay rẻ: chất thép, cách mài cạnh, độ chính xác lắp trục, kiểu tay cầm, nơi sản xuất và có dịch vụ mài lại hay không. Một cây kéo tốt mài lại được nhiều lần; kéo rẻ cùn thì thường phải bỏ.
Giữ kéo sắc trong khí hậu nóng ẩm
- Chỉ cắt lông đã tắm sạch và sấy khô. Bụi, cát trong lông bẩn làm cùn kéo nhanh hơn mọi thứ khác.
- Không dùng kéo tỉa để cắt giấy, dây, băng keo, móng.
- Lau sạch lông và hơi ẩm sau mỗi lần dùng, nhỏ một giọt dầu vào trục, mở đóng vài lần rồi lau dầu thừa.
- Cất trong hộp hoặc bao riêng, không để lưỡi chạm nhau, có gói hút ẩm vào mùa nồm.
- Không tự mài bằng đá mài dao; kéo grooming cần thợ mài có máy và hiểu loại cạnh.
Kiểm tra độ căng: cầm kéo dựng đứng, mở lưỡi trên ra rồi thả. Theo cách kiểm tra hay được hướng dẫn, lưỡi nên rơi xuống và dừng lại khi còn hé một khoảng nhỏ, chứ không đóng sập hay đứng im. Đóng sập là lỏng quá, đứng im là chặt quá.
Khi nào cần người chuyên
Tỉa quanh mắt cho thú giãy, tỉa kiểu theo giống, hoặc sửa một kiểu đã bị cắt hỏng là việc nên nhờ groomer. Nếu lỡ cắt vào da, dù vết nhỏ, hãy ấn khăn sạch cầm máu và đưa thú đến bác sĩ thú y xem có cần khâu không; vết cắt bằng kéo trên da thú thường sâu hơn vẻ ngoài vì da bị kéo căng lên lúc cắt.
Câu hỏi thường gặp
Kéo cong dùng để làm gì khi tỉa lông chó?
Kéo cong dùng để bo tròn những phần có đường cong như đầu kiểu teddy, bàn chân tròn, chỏm đầu, đuôi. Nó tạo bề mặt tròn đều với ít nhát cắt hơn kéo thẳng.
Kéo răng cưa khác kéo thường thế nào?
Kéo răng cưa có một lưỡi nhiều răng, mỗi nhát chỉ cắt một phần sợi lông, nên làm mềm vết cắt và giảm độ dày mà không để lại đường kéo. Kéo thường cắt đứt toàn bộ lông trong lưỡi, tạo đường rõ nét.
Có nên dùng kéo cắt lông bết cho chó không?
Không nên. Lông bết kéo da lên theo, lưỡi kéo rất dễ cắt vào nếp da. Lông bết sát da nên cạo bằng tông đơ đúng lưỡi hoặc nhờ groomer xử lý.
Người mới tự tỉa lông chó nên mua kéo nào?
Nên bắt đầu với một kéo đầu tròn cỡ khoảng 5–6 inch và một kéo răng cưa. Hai món này đủ cho việc tỉa mặt, chân, vùng vệ sinh và ít gây vết cắt lộ khi tay chưa quen.
Làm sao biết kéo tỉa lông đã cùn?
Kéo cùn gập sợi lông thay vì cắt đứt, đẩy lông ra khỏi lưỡi hoặc để lại đầu lông xơ. Khi đó nên gửi thợ mài kéo grooming, không tự mài bằng đá mài dao.
