Chó sợ nước hay sợ máy sấy có thể làm quen được, nếu chia nỗi sợ thành từng bước rất nhỏ và chỉ tiến lên khi chó đã thoải mái ở bước trước. Cách làm phổ biến trong nghề là kết hợp hai việc: cho chó tiếp xúc dần với thứ nó sợ ở mức nhẹ đến mức nó vẫn bình tĩnh, và gắn mỗi lần tiếp xúc với điều dễ chịu như miếng thưởng, lời khen. Ép tắm cho xong trong khi chó đang hoảng thường làm nỗi sợ nặng thêm ở lần sau.
Vì sao chó sợ tắm và sợ máy sấy
Nhiều chó chưa từng có kinh nghiệm dễ chịu với nước. Lần tắm đầu đời có khi là một lần bị bế vào chậu trơn, nước lạnh, nước vào tai, rồi máy sấy ồn ào thổi thẳng vào mặt. Chỉ một hai lần như vậy đủ để chó gắn phòng tắm với cảm giác bất an. Với máy sấy, tiếng ồn lớn ở gần, luồng gió mạnh chạm vào mặt, tai và cảm giác bị giữ chặt là ba thứ chó rất khó chịu.
Ngoài ra có những yếu tố khó thay đổi: chó có tai thính hơn người, chó già nghe kém lại giật mình khi bị chạm bất ngờ, chó đau khớp sợ đứng lâu, chó từng bị trượt ngã trong chậu. Nhận ra chó sợ vì điều gì giúp chọn đúng chỗ bắt đầu.
Đọc dấu hiệu căng thẳng trước khi nó thành hoảng loạn
Chó hiếm khi đi thẳng từ bình thường sang cắn hay vùng vẫy. Thường có những tín hiệu nhỏ báo trước:
| Mức | Dấu hiệu thường gặp | Nên làm |
|---|---|---|
| Hơi lo | Liếm môi, ngáp khi không buồn ngủ, quay mặt đi, nhấc một chân trước | Chậm lại, giảm kích thích, cho thưởng khi chó dịu |
| Căng thẳng rõ | Cụp đuôi, tai dẹp ra sau, mắt mở to lộ lòng trắng, run, thở dồn | Lùi lại bước trước, kết thúc buổi bằng việc chó làm được |
| Sắp vượt ngưỡng | Cố trèo ra, đông cứng người, gầm gừ, nhe răng, há miệng về phía tay | Dừng hẳn, cho chó ra khỏi tình huống an toàn, không trừng phạt |
Gầm gừ là lời cảnh báo, không phải hỗn láo. Trừng phạt tiếng gầm gừ chỉ dạy chó bỏ qua bước cảnh báo và đi thẳng tới cắn.
Làm quen với phòng tắm và nước
Các bước dưới đây thực hiện trong nhiều ngày, mỗi buổi chỉ vài phút. Một chó sợ nặng có thể cần vài tuần mới đi hết. Không tắm thật trong giai đoạn này nếu không bắt buộc; khi cần làm sạch thì lau bằng khăn ẩm.
- Phòng tắm khô. Dẫn chó vào phòng tắm, cho thưởng, chơi một chút rồi ra. Lặp lại tới khi chó tự đi vào.
- Chậu hoặc bồn khô. Trải thảm chống trượt, đặt chó vào (hoặc dụ chó bước vào), thưởng liên tục khi chó đứng trong đó, rồi cho ra. Mặt đứng chắc chân là điều kiện quan trọng nhất.
- Tiếng nước. Chó đứng trong chậu, mở vòi nước chảy ở chỗ khác, nhỏ, thưởng. Tắt vòi, ngừng thưởng.
- Nước chạm chân. Dùng ca múc nước ấm dội nhẹ lên bàn chân sau, thưởng. Ca thường đỡ đáng sợ hơn vòi sen vì không có tiếng rít.
- Nước lên thân. Dội dần lên chân, đùi, lưng. Nếu dùng vòi sen, chỉnh tia nhỏ, đặt sát lông để giảm tiếng và cảm giác bắn.
- Một buổi tắm ngắn. Gội thân, không gội đầu, xả nhanh, thấm khăn. Đầu lau bằng khăn ẩm. Kết thúc khi chó vẫn còn bình tĩnh.
Một tấm thảm liếm dán vào thành bồn, phết một chút đồ ăn chó thích, giữ chó bận rộn và thả lỏng trong lúc dội nước. Dùng lượng nhỏ, đủ làm phần thưởng chứ không thành bữa ăn.
Làm quen với máy sấy
Máy sấy thường đáng sợ hơn nước, nhất là máy thổi lực. Các bước tương tự: tách tiếng ồn, luồng gió và cảm giác bị giữ ra từng phần.
- Máy tắt. Đặt máy sấy trên sàn, để chó ngửi, thưởng khi chó lại gần.
- Máy bật ở xa. Bật máy ở mức nhỏ nhất, cách chó vài mét, hướng gió ra chỗ khác. Thưởng liên tục khi máy kêu, ngừng khi tắt máy. Chó sẽ dần hiểu "máy kêu là có thưởng".
- Rút ngắn khoảng cách. Mỗi buổi đưa máy lại gần hơn một chút, vẫn hướng gió đi chỗ khác.
- Gió chạm thân sau. Hướng gió nhẹ vào mông, đùi sau, chỗ chó ít nhạy cảm. Vài giây, thưởng, tắt.
- Tăng dần thời gian và vùng sấy. Lưng, sườn, ngực. Mặt và đầu để cuối cùng, dùng gió rất nhẹ hoặc khăn.
Giảm tiếng ồn
Băng vải co giãn trùm tai giúp giảm âm thanh cho nhiều chó. Bông gòn đặt hờ ở miệng ống tai cũng có tác dụng tương tự. Nếu máy có nhiều mức, luôn bắt đầu ở mức nhỏ nhất; với máy thổi lực, giữ vòi ở xa thân khi mới bật rồi mới đưa lại gần.
Giữ chó an toàn mà không ép
- Không trói chân, không bóp mõm, không ấn đầu chó xuống nước.
- Không để chó trên bàn cao với dây cổ buộc cố định rồi rời đi, dù chỉ vài giây.
- Một người giữ nhẹ, một người tắm sấy là cách an toàn với chó lớn. Người giữ ôm nhẹ phía trước ngực, không siết.
- Chọn thời điểm chó đã đi dạo, đi vệ sinh, hơi mỏi, không đói.
- Nếu chó vượt ngưỡng, dừng và kết thúc buổi bằng một việc đơn giản chó làm được để nhận thưởng.
Thuốc an thần hay thuốc giảm lo âu không phải lựa chọn của chủ nuôi hay groomer. Nếu chó sợ đến mức có nguy cơ tự làm mình bị thương, việc có dùng thuốc hay không, dùng thế nào, chỉ do bác sĩ thú y quyết sau khi khám.
Bắt tay làm
Kế hoạch hai tuần mẫu cho chó sợ tắm
| Ngày | Bước | Thời lượng |
|---|---|---|
| 1–3 | Vào phòng tắm khô, đứng trong chậu khô có thảm | 3–5 phút/lần, 1–2 lần/ngày |
| 4–6 | Tiếng nước, nước ca dội lên chân sau | 3–5 phút |
| 7–9 | Dội nước lên thân, thử máy sấy tắt rồi bật xa | 5 phút |
| 10–12 | Gió nhẹ vào thân sau, dội nước toàn thân trừ đầu | 5–10 phút |
| 13–14 | Buổi tắm ngắn, sấy thân sau và lưng | 10–15 phút |
Đây chỉ là khung tham khảo. Nếu chó còn căng thẳng ở bước nào, ở lại bước đó thêm vài ngày. Tiến chậm mà chắc nhanh hơn tiến nhanh rồi phải làm lại từ đầu.
Ghi lại
Ghi ngắn sau mỗi buổi: đã làm tới bước nào, chó có dấu hiệu gì. Sau một tuần nhìn lại sẽ thấy rõ chó tiến bộ hay đang kẹt ở đâu.
Khi nào cần người chuyên
Tìm groomer có kinh nghiệm với thú nhút nhát, làm việc theo hướng nhẹ nhàng, ít ép buộc (một số người đã học các chương trình như Fear Free). Hỏi trước xem tiệm có cho làm buổi ngắn, có cho chủ đứng gần, có dừng lại khi thú quá sợ không.
Gặp bác sĩ thú y khi chó sợ đến mức cắn, tự làm mình bị thương, hoặc nỗi sợ xuất hiện đột ngột ở chó trước đây vẫn tắm bình thường. Đau khớp, đau tai, đau da có thể khiến chó đột nhiên chống cự khi bị chạm, và cần được khám trước khi làm quen lại.
Câu hỏi thường gặp
Chó sợ nước phải làm sao để tắm?
Chia việc tắm thành nhiều bước nhỏ: vào phòng tắm khô, đứng trong chậu có thảm, nghe tiếng nước, nước chạm chân rồi lên thân. Mỗi bước gắn với thưởng và chỉ tiến lên khi chó đã thoải mái. Trong thời gian làm quen, lau bằng khăn ẩm thay vì tắm.
Vì sao chó sợ máy sấy?
Tiếng ồn lớn ở gần, luồng gió mạnh vào mặt và tai, cùng cảm giác bị giữ chặt là những nguyên nhân chính. Bắt đầu với máy tắt, rồi bật xa ở mức nhỏ, gió chạm thân sau trước khi tới đầu.
Có nên cho chó uống thuốc an thần trước khi tắm?
Không tự cho. Việc dùng thuốc an thần hay giảm lo âu chỉ do bác sĩ thú y quyết sau khi khám, vì thuốc có rủi ro riêng với từng con.
Bao lâu thì chó hết sợ tắm?
Tuỳ từng con: có con vài buổi đã thoải mái, có con cần vài tuần hoặc lâu hơn. Tiến chậm, buổi ngắn và luôn kết thúc khi chó còn bình tĩnh giúp tiến bộ bền hơn.
Chó gầm gừ khi tắm có nên mắng không?
Không nên. Gầm gừ là tín hiệu cảnh báo chó đang quá sợ. Hãy dừng lại, lùi về bước dễ hơn. Trừng phạt có thể khiến chó bỏ qua lời cảnh báo và cắn luôn ở lần sau.
