Lần đầu đưa chó mèo đi spa, cách giảm sợ hãi hiệu quả nhất là tách buổi grooming thật thành nhiều bước nhỏ: tập ở nhà cho thú quen bị chạm chân, tai, mặt và quen tiếng máy; ghé tiệm vài lần chỉ để làm quen và nhận thưởng; rồi buổi đầu tiên chỉ làm việc đơn giản, ngắn như tắm sấy và cắt móng. Trải nghiệm đầu tiên quyết định thái độ của thú với tiệm rất lâu về sau. Một buổi "làm cho xong" mà thú hoảng loạn có thể khiến nhiều lần sau đều khó khăn.
Vì sao thú sợ tiệm spa
Từ góc nhìn của một con chó hay con mèo, tiệm spa có rất nhiều điều lạ cùng lúc: mùi của hàng chục con thú khác và mùi sản phẩm, tiếng máy thổi lực, tiếng tông đơ, tiếng chó sủa, sàn trơn, bị nhấc lên bàn cao, bị người lạ chạm vào những chỗ nhạy cảm như chân, tai, đuôi, và vắng chủ. Thú từng có trải nghiệm đau, như bị cắt móng chạm tuỷ, bị gỡ rối mạnh, sẽ nhớ và sợ trước khi bị chạm.
Sợ hãi không chỉ khó chịu cho thú. Thú sợ thì giãy, và giãy là lúc kéo, tông đơ, bàn cao trở nên nguy hiểm. Vì vậy làm giảm sợ là việc của an toàn, không chỉ là chuyện chiều thú.
Nhận ra thú đang căng thẳng
| Ở chó | Ở mèo |
|---|---|
| Liếm môi, ngáp liên tục khi không buồn ngủ | Tai cụp ngang hoặc ép ra sau |
| Lộ tròng trắng mắt khi quay đầu né | Đồng tử giãn to |
| Cụp đuôi, cúi thấp người, run | Đuôi quất mạnh, da lưng giật |
| Thở hổn hển khi trời không nóng | Nằm co cứng, bất động |
| Cố trốn, ngồi xuống không chịu đứng | Gầm gừ, phì, giơ chân |
| Nhe răng, gầm gừ, cắn hờ | Thở bằng miệng (dấu hiệu nghiêm trọng) |
Những dấu hiệu nhẹ như liếm môi, ngáp, quay đầu né là lời nhắc dừng lại, cho nghỉ. Đợi đến khi thú gầm gừ, cắn là đã muộn. Mèo thở bằng miệng là dấu hiệu căng thẳng hoặc quá nóng nghiêm trọng, cần dừng ngay.
Tập ở nhà trước khi đi
Quen bị chạm
Mỗi ngày vài phút, khi thú đang thoải mái, chạm nhẹ vào chân, cầm từng ngón, lật tai, nâng đuôi, xoa quanh mặt, rồi thưởng ngay. Tăng dần thời gian giữ. Đây là những thao tác groomer sẽ làm; thú đã quen tay chủ thì quen tay người lạ dễ hơn.
Quen tiếng và độ rung
- Bật máy sấy tóc ở phòng bên cạnh, mức nhỏ, khi thú đang ăn hay được thưởng. Gần dần qua nhiều ngày.
- Tông đơ rung khi chạm vào người. Có thể cho thú quen cảm giác rung bằng cách áp nhẹ thân một thiết bị rung êm (như bàn chải đánh răng điện, không chạm đầu chải) lên vai, chân, kèm thưởng.
- Đưa thú đi qua những nơi có tiếng ồn vừa phải để thú bớt giật mình.
Quen bàn và đứng yên
Đặt thú lên một mặt bàn chắc có tấm chống trượt, thưởng, bế xuống. Lặp lại. Sau đó tập đứng yên vài giây, rồi lâu hơn. Không cần dạy thành lệnh phức tạp; chỉ cần thú biết lên bàn là chuyện bình thường.
Ghé tiệm chỉ để làm quen
Nhiều groomer khuyên làm vài lần "ghé chơi" trước buổi grooming thật: mang thú đến tiệm vào giờ vắng, để thú ngửi quanh, nhận đồ thưởng từ tay groomer, có thể đặt lên bàn vài giây, rồi về. Không tắm, không cắt gì cả. Thú học được rằng tiệm là nơi có đồ ăn ngon và người tử tế, chứ không phải nơi bị giữ chặt.
Hỏi trước tiệm có sẵn lòng làm vậy không. Tiệm theo hướng làm nhẹ nhàng, giảm sợ hãi, như những nơi theo chương trình Fear Free, thường hoan nghênh.
Buổi đầu tiên: ngắn và đơn giản
- Chọn dịch vụ đơn giản: tắm, sấy, cắt móng, tỉa vệ sinh. Để buổi cắt toàn thân cho lần sau, khi thú đã quen.
- Chọn giờ vắng, hỏi tiệm có thể làm thú nhà mình ngay khi đến, không phải chờ lâu trong lồng.
- Cùng một người làm trong những lần đầu.
- Đón ngay khi xong, để thú không phải ngồi chờ.
- Cho phép tiệm dừng giữa chừng: nói rõ với groomer rằng nếu thú sợ quá, cứ dừng và gọi mình, không cần làm cho xong. Một buổi dở dang nhưng êm có giá trị hơn một buổi hoàn thành trong hoảng loạn.
Với mèo
Buổi đầu của mèo nên còn ngắn hơn: chải, cắt móng, kiểm tra lông, chỉ tắm khi thật cần. Chọn tiệm có khu làm mèo tách khỏi tiếng chó, hoặc xếp lịch vào lúc không có chó. Để mèo ở trong lồng có che khăn cho tới khi tới lượt, và trả về ngay khi xong. Mèo không có những buổi "ghé chơi" dễ như chó, nên phần tập ở nhà, nhất là quen lồng và quen bị chạm chân, càng quan trọng.
Chủ có nên ở lại không
Tuỳ con. Có thú bình tĩnh hơn khi thấy chủ; có thú lại cứ vùng về phía chủ, khó làm hơn. Hỏi groomer, thử một lần, xem phản ứng. Nếu ở lại, ngồi im, nói ít, giọng đều; không xen vào giữ thú hay dỗ dành bằng giọng lo lắng.
Sau buổi đầu
Về nhà, cho thú nghỉ ở chỗ quen, có nước, có đồ chơi. Một chút mệt, ngủ nhiều hơn là bình thường. Hỏi groomer xem thú phản ứng thế nào với từng phần: sợ máy sấy, sợ bị chạm chân, hay sợ bồn tắm. Đó là những phần cần tập thêm ở nhà trước lần sau.
Đừng mắng thú vì đã giãy ở tiệm. Thú không hiểu lời mắng gắn với chuyện gì, chỉ thấy thêm một điều đáng sợ.
Giãn cách lần đi tiệm tiếp theo vừa phải. Đi đều đặn giúp thú quen hơn là để rất lâu rồi phải làm một buổi dài với lông rối nặng.
Bắt tay làm
Lịch tập tham khảo trong hai ba tuần trước buổi đầu:
- Tuần một: mỗi ngày chạm chân, tai, mặt vài phút có thưởng; đặt lên bàn rồi bế xuống.
- Tuần hai: thêm tiếng máy sấy từ xa, cảm giác rung nhẹ; chải lông ngắn mỗi ngày.
- Tuần ba: ghé tiệm một hai lần chỉ để làm quen.
- Buổi đầu: tắm, sấy, cắt móng; đón ngay; ghi lại phần nào thú sợ.
Thú già, thú nhút nhát, thú từng bị sợ cần thêm thời gian; phần chăm làm đẹp riêng cho các con này có ở danh mục chăm làm đẹp đặc biệt.
Khi nào cần người chuyên
Nếu thú sợ đến mức cắn, cào, tự làm mình bị thương, hoặc không thể cắt móng dù đã tập lâu, nên hỏi bác sĩ thú y. Bác sĩ sẽ kiểm tra xem có cơn đau nào khiến thú phản ứng (đau khớp, đau tai, đau răng), và nếu cần, quyết định có dùng thuốc hỗ trợ cho buổi grooming hay không. Quyết định dùng an thần chỉ thuộc về bác sĩ thú y; tiệm không được tự dùng.
Câu hỏi thường gặp
Chó sợ đi spa phải làm sao?
Tập ở nhà cho chó quen bị chạm chân, tai, mặt và quen tiếng máy; ghé tiệm vài lần chỉ để làm quen; rồi chọn buổi đầu ngắn, đơn giản vào giờ vắng. Cho phép groomer dừng giữa chừng nếu chó sợ quá.
Lần đầu đi spa nên làm dịch vụ gì?
Nên chọn dịch vụ đơn giản như tắm, sấy, cắt móng, tỉa vệ sinh. Cắt tỉa toàn thân để cho những lần sau, khi thú đã quen tiệm và quen người làm.
Dấu hiệu chó đang căng thẳng khi grooming là gì?
Chó liếm môi, ngáp liên tục, lộ tròng trắng mắt, cụp đuôi, run, thở hổn hển khi không nóng, cố trốn hoặc gầm gừ. Thấy những dấu hiệu nhẹ là nên dừng và cho nghỉ.
Chủ có nên ở lại khi chó đang được cắt tỉa không?
Tuỳ từng con. Có con bình tĩnh hơn khi thấy chủ, có con lại vùng về phía chủ. Hỏi groomer và thử một lần; nếu ở lại thì ngồi im, giọng đều, không xen vào giữ thú.
Có nên cho chó uống thuốc an thần trước khi đi spa?
Chỉ khi bác sĩ thú y khám và quyết định. Không tự cho thú uống thuốc, và tiệm cũng không được tự dùng an thần cho thú.
