Chó mèo rụng lông đều khắp người, da bên dưới vẫn bình thường, thú không ngứa là rụng sinh lý, nhất là ở giống lông kép và vào mùa thay lông. Rụng lông cần đưa đi bác sĩ thú y khi xuất hiện mảng trụi, lông thưa đối xứng hai bên thân, da đỏ, vảy, ngứa, hoặc rụng kèm mệt mỏi, uống nhiều, sụt cân. Chải đều tay giảm lông bay trong nhà nhưng không chữa được rụng lông bệnh lý.
Câu hỏi "chó bị rụng lông nhiều" là một trong những câu chủ nuôi gõ tìm nhiều nhất. Phần lớn là rụng bình thường. Việc của chủ nuôi là biết phân biệt, và biết lúc nào không tự xử lý nữa.
Rụng lông bình thường trông thế nào
- Lông rụng ra từ khắp người, không tập trung một vùng.
- Rẽ lông nhìn thấy da bình thường, không mảng trụi.
- Thú không gãi nhiều hơn bình thường.
- Lông mới mọc lên thay thế, bộ lông không thưa đi theo thời gian.
- Rụng nhiều theo đợt (mùa thay lông) rồi giảm dần.
Chó lông kép như husky, alaska, golden, phốc sóc, corgi, và mèo lông dài có thể rụng lượng lông "khủng khiếp" trong vài tuần thay lông mà hoàn toàn bình thường. Ngược lại, poodle, shih tzu, maltese, bichon gần như không thấy rụng vì lông chết mắc lại trong bộ lông thay vì rơi ra; với những con này, lông bết là dấu hiệu lông chết chưa được chải ra, không phải "không rụng".
Chó con thay lông tơ
Chó con khoảng từ bốn đến mười hai tháng tuổi thường thay bộ lông tơ mềm của con non sang lông trưởng thành. Ở chó lông kép như phốc sóc, giai đoạn này đôi khi làm lông trông thưa, xơ xác đến mức chủ lo lắng, người nuôi phốc sóc hay gọi vui là giai đoạn "xấu xí". Nếu da bình thường và không ngứa, đây là quá trình tự nhiên, lông trưởng thành sẽ dày lên dần.
Khí hậu và nhà ở Việt Nam ảnh hưởng thế nào
Ở nước ôn đới, thú thay lông rõ hai đợt chính vào xuân và thu theo độ dài ngày và nhiệt độ. Ở Việt Nam, đặc biệt phía Nam nóng quanh năm, nhịp này mờ hơn: nhiều con rụng rải rác quanh năm. Thú sống trong nhà có đèn điện, điều hoà chạy liên tục cũng thường mất nhịp mùa rõ rệt. Miền Bắc có mùa đông lạnh nên chó lông kép thường rụng mạnh khi chuyển từ lạnh sang nóng.
Những kiểu rụng lông cần chú ý
| Kiểu rụng | Có thể liên quan | Nên làm |
|---|---|---|
| Mảng tròn trụi lông, có vảy ở rìa | Nấm da, nhiễm trùng da, ghẻ | Khám; nấm có thể lây sang người |
| Thưa đối xứng hai bên sườn, không ngứa | Vấn đề nội tiết | Khám, có thể cần xét nghiệm máu |
| Trụi ở gốc đuôi, lưng dưới, rất ngứa | Hay gặp khi dị ứng bọ chét | Kiểm bọ chét; khám |
| Mèo trụi bụng, đùi trong, lông như bị cắt ngắn | Mèo liếm quá mức do ngứa, đau hoặc căng thẳng | Khám để tìm nguyên nhân |
| Quanh mắt, mõm, chân trước ở chó con | Có thể do ghẻ | Khám, cạo da xét nghiệm |
| Rụng nhiều sau khi sinh, sau ốm nặng, sau phẫu thuật | Rụng do stress cơ thể, thường hồi phục | Theo dõi; báo bác sĩ ở lần tái khám |
| Lông không mọc lại sau khi cạo | Có thể gặp ở chó lông kép, hoặc vấn đề nội tiết | Báo bác sĩ nếu sau vài tháng vẫn không mọc |
| Vùng chịu cọ xát (khuỷu chân, dưới vòng cổ) | Ma sát, nằm sàn cứng, vòng cổ chật | Đổi chỗ nằm mềm, nới vòng cổ; chai sần nứt thì khám |
Bảng trên để giúp chủ nuôi biết khi nào cần đi khám, không phải để tự chẩn đoán. Nhiều nguyên nhân cho hình ảnh giống nhau, và chỉ xét nghiệm mới phân biệt được.
Rụng lông ở mèo: dễ nhầm
Mèo dành nhiều thời gian liếm lông. Khi ngứa, đau hay căng thẳng, mèo có thể liếm quá mức đến mức lông bị gãy ngắn sát da, tạo vùng trông như trụi. Chủ thường nghĩ là "rụng lông" vì không thấy mèo liếm, do mèo hay làm việc này khi ở một mình. Dấu hiệu nhận ra: lông ở vùng đó gãy lởm chởm chứ không rụng cả sợi; trong phân có nhiều lông; mèo hay nôn ra búi lông hơn trước. Nguyên nhân có thể là dị ứng, ký sinh, đau ở bụng hay khớp, hoặc căng thẳng. Cần bác sĩ tìm ra nguyên nhân thực sự.
Chải lông trong mùa rụng
Chải không làm thú rụng thêm; nó lấy ra lông đã chết sẵn, đỡ bay khắp nhà và đỡ bết. Các bước cơ bản:
- Chọn dụng cụ đúng kiểu lông: lông kép cần lược răng thưa hoặc cào lông tơ để vào được lớp dưới; lông ngắn dùng găng chải cao su hoặc bàn chải lông mềm.
- Chải theo từng lớp, từ da ra ngoài, không chỉ lướt trên mặt lông.
- Mùa rụng mạnh: chải hằng ngày, mỗi lần ngắn.
- Tắm và sấy bằng máy thổi lực tại tiệm giúp đẩy ra lượng lớn lông tơ chết trong một buổi.
- Không chải mạnh tay lên một chỗ quá lâu; lược sắt cào lâu một chỗ gây trầy da.
Kỹ thuật chải chi tiết cho từng kiểu lông nằm ở danh mục chải lông và gỡ rối.
Những điều không nên làm
- Cạo trọc chó lông kép để "hết rụng": lông vẫn rụng, chỉ ngắn hơn; lông có thể mọc lại không đều và mất khả năng cách nhiệt.
- Tự bôi thuốc nấm, thuốc ghẻ mua theo lời khuyên trên mạng: nhiều bệnh trông giống nhau, dùng sai làm chậm chẩn đoán.
- Dùng dầu gội trị gàu, trị rụng tóc của người.
- Tắm nhiều hơn để "đỡ rụng": tắm quá dày làm da khô, có khi rụng nhiều hơn.
- Đổ lỗi hết cho thời tiết khi rụng kèm ngứa, mảng trụi, da đổi màu.
Bắt tay làm
Theo dõi rụng lông trong hai tuần
- Chụp ảnh vùng nghi thưa lông mỗi ba bốn ngày, cùng góc, cùng ánh sáng.
- Ghi lại: thú có gãi, liếm nhiều hơn không; có đổi sản phẩm tắm, đổi chỗ ngủ, có thú mới trong nhà không.
- Kiểm bọ chét bằng lược răng dày ở gốc đuôi.
- Để ý người trong nhà có nổi mảng da tròn ngứa không (có thể gợi ý nấm lây).
Mang toàn bộ ghi chép và ảnh khi đi khám. Nó giúp bác sĩ hơn nhiều so với câu "dạo này nó rụng nhiều".
Khi nào cần người chuyên
Bác sĩ thú y: có mảng trụi, thưa đối xứng, da đỏ, vảy, mụn, ngứa nhiều, rụng kèm mệt, uống nhiều, tăng hoặc sụt cân, lông không mọc lại sau cạo nhiều tháng; người trong nhà có tổn thương da nghi lây.
Groomer: tắm sấy thổi lông tơ chết cho chó lông kép mùa thay lông, gỡ lông bết cho giống lông dài, tỉa gọn để dễ chăm. Groomer cũng có thể báo chủ khi thấy da có vấn đề trong lúc làm.
Câu hỏi thường gặp
Chó rụng lông nhiều có sao không?
Nếu rụng đều khắp người, da bình thường và chó không ngứa thì thường là rụng sinh lý, nhất là ở giống lông kép. Cần đi khám khi có mảng trụi, lông thưa đối xứng, da đỏ, vảy hay ngứa nhiều.
Vì sao mèo bị rụng lông ở bụng?
Thường là mèo liếm quá mức làm lông gãy sát da, do ngứa, đau hoặc căng thẳng. Lông ở vùng đó gãy lởm chởm chứ không rụng cả sợi. Nên đưa mèo đi bác sĩ thú y tìm nguyên nhân.
Chó rụng lông từng mảng tròn là bị gì?
Có thể là nấm da, nhiễm trùng da hoặc ghẻ, những bệnh trông khá giống nhau. Cần bác sĩ thú y xét nghiệm để biết chính xác. Nấm da có thể lây sang người nên càng cần khám sớm.
Cạo lông có giúp chó bớt rụng lông không?
Không. Lông vẫn rụng theo chu kỳ, chỉ là sợi ngắn hơn. Với chó lông kép, cạo trọc còn có thể làm lông mọc lại không đều và mất khả năng cách nhiệt.
Mùa nào chó mèo rụng lông nhiều nhất?
Ở nước có bốn mùa, thú thay lông mạnh vào xuân và thu. Ở Việt Nam, nhất là phía Nam, nhịp mùa mờ hơn và nhiều con rụng rải rác quanh năm. Ở miền Bắc, chó lông kép thường rụng mạnh khi trời chuyển từ lạnh sang nóng.
