Nghề groomer ở Việt Nam đang chuyển từ việc "cắt lông chó" làm thêm trong các cửa hàng bán đồ thú cưng sang một nghề riêng, với tiệm spa chuyên làm đẹp, người học bài bản và khách hàng đòi hỏi hơn về kiểu tỉa lẫn an toàn. Thay đổi rõ nhất ở các thành phố lớn: nhiều tiệm nhận cả mèo, có dịch vụ tận nhà, quan tâm tới cách làm giảm sợ hãi cho thú. Nhưng nghề vẫn chưa có chuẩn chung, chất lượng giữa các nơi chênh lệch lớn.
Từ góc tiệm bán phụ kiện tới tiệm spa riêng
Một thời gian dài, ở nhiều nơi, dịch vụ tắm và cắt lông cho chó là phần phụ của cửa hàng bán thức ăn, phụ kiện thú cưng. Người cắt thường tự học, làm theo kinh nghiệm, dụng cụ dùng chung cho mọi việc. Khách mang chó đến chủ yếu để "cạo cho mát" hay "tắm cho thơm".
Khi số gia đình nuôi chó mèo như thành viên trong nhà tăng lên ở các đô thị, nhu cầu cũng đổi. Chủ nuôi bắt đầu gọi tên kiểu tỉa: teddy cho poodle, kiểu gấu cho phốc sóc, puppy cut cho shih tzu. Họ so sánh ảnh, hỏi về dầu gội cho da nhạy cảm, hỏi tiệm có sấy khô hẳn không. Tiệm spa chuyên làm đẹp, tách khỏi việc bán hàng, xuất hiện ngày càng nhiều, nhất là ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Những thay đổi đáng chú ý
Mèo trở thành khách quen
Trước đây nhiều tiệm từ chối mèo vì khó làm. Ngày càng nhiều người nuôi mèo lông dài như mèo Ba Tư, mèo Anh lông dài, và họ cần người gỡ lông vón cục, tắm khi cần. Tiệm làm mèo tốt thường có góc riêng, yên tĩnh, tách khỏi chó — một thay đổi về cách thiết kế tiệm.
Grooming tận nhà
Dịch vụ groomer mang dụng cụ đến nhà, hoặc xe được cải tạo thành phòng tắm sấy lưu động, đã xuất hiện ở các thành phố lớn. Hình thức này hợp với thú già, thú sợ đi xa, mèo không chịu được việc di chuyển.
Mạng xã hội thay đổi kỳ vọng
Ảnh và video "trước – sau" lan truyền nhanh, khiến khách có hình mẫu cụ thể khi đến tiệm. Mặt tốt: groomer có động lực học kiểu mới, khách hiểu hơn về kiểu tỉa. Mặt trái: ảnh đẹp không cho thấy con chó đã phải đứng bao lâu, có sợ không; một số kiểu tỉa trên mạng không hợp với khí hậu nóng ẩm hay với kiểu lông của con thú nhà mình.
Học nghề bài bản hơn
Các khoá đào tạo grooming mở nhiều hơn, có nơi mời người dạy từ nước ngoài, có nơi liên kết với các tổ chức chứng nhận quốc tế. Groomer trẻ chủ động tìm học thêm về hành vi thú, về cách làm giảm sợ hãi, về tỉa theo chuẩn giống. Một số người đã đi thi tay nghề ở các giải trong khu vực.
Khí hậu Việt Nam đặt ra những bài toán riêng
| Điều kiện | Ảnh hưởng tới grooming | Cách người trong nghề xử lý |
|---|---|---|
| Mùa hè nóng gắt | Chủ nuôi muốn cạo trọc cho mát, kể cả chó lông kép | Giải thích lông kép giúp cách nhiệt; tỉa gọn, chải lấy lông chết thay vì cạo sát da |
| Nồm ẩm miền Bắc | Lông lâu khô, nấm da dễ phát triển nếu sấy chưa khô tận chân | Sấy kỹ hơn, máy hút ẩm ở khu sấy, dặn chủ không tắm dồn trong những ngày nồm nặng |
| Mùa rét miền Bắc | Thú dễ lạnh sau tắm, chủ ngại tắm | Nước ấm, phòng kín gió, sấy khô ngay; giữ lông dài hơn một chút |
| Mùa mưa phía Nam | Chân, bụng thường xuyên ướt bẩn, lông kẽ chân bết | Tỉa gọn bàn chân, vùng bụng; dặn chủ lau khô chân sau khi ra ngoài |
Tranh luận về cạo lông chó lông kép mùa hè là một ví dụ rõ về sự thay đổi trong nghề. Ngày càng nhiều groomer từ chối cạo sát chó lông kép, trừ khi có lý do sức khoẻ do bác sĩ thú y chỉ định, và dành thời gian giải thích cho chủ.
Chủ nuôi cũng đang đổi cách chọn tiệm
Thay đổi của nghề đi cùng thay đổi của khách. Trước đây câu hỏi đầu tiên thường là "cắt hết bao lâu". Giờ nhiều chủ nuôi hỏi thêm những câu khác hẳn:
- Tiệm có cho chủ đứng xem hoặc xem qua camera không?
- Thú chờ ở đâu, có ai trông, có dùng lồng sấy nóng không?
- Nếu lông bết thì tiệm xử lý thế nào, có báo trước khi cạo không?
- Tiệm dùng dầu gội loại gì cho da nhạy cảm?
- Nếu thú quá sợ thì tiệm có dừng lại và hẹn buổi khác không?
Những câu hỏi này đẩy các tiệm phải minh bạch hơn: viết quy trình ra, cho khách thấy khu làm việc, ghi phiếu nhận thú rõ ràng. Với người làm nghề, trả lời được những câu đó một cách cụ thể là cách xây lòng tin nhanh hơn mọi tấm ảnh đẹp.
Những điều nghề vẫn còn thiếu
- Chuẩn chung: chưa có một bộ chuẩn nghề grooming được áp dụng rộng rãi; giấy chứng nhận của các nơi đào tạo khác nhau nhiều về giá trị.
- Ý thức an toàn không đều: có tiệm rất cẩn thận với lồng sấy, dây giữ; có nơi vẫn để thú một mình trên bàn hay trong lồng sấy nóng.
- Ranh giới với thú y: một số nơi vẫn làm những việc như vắt tuyến hôi, nhổ lông ống tai thường quy, hay tự "chữa" ve, nấm cho thú. Đây là chỗ cần nói rõ: việc chẩn đoán và điều trị là của bác sĩ thú y.
- Sức khoẻ người làm: bảo vệ tai, khẩu trang, bàn chỉnh độ cao chưa phải điều mặc định ở mọi tiệm.
- Người làm nghề thay đổi nhanh: nhiều người vào nghề rồi bỏ vì vất vả, khiến tiệm phải đào tạo lại liên tục.
Thu nhập và cơ hội: nói về yếu tố, không nói con số
Thu nhập của groomer khác nhau rất nhiều và bài này không đưa con số. Những yếu tố thường quyết định: tay nghề tỉa theo giống (người tỉa được kiểu khó thường có nhiều khách quay lại), khả năng làm mèo, lượng khách quen, làm thuê hay tự làm chủ, và thành phố nơi làm việc. Với người tự mở tiệm, chi phí mặt bằng, điện nước, máy móc cũng quyết định phần còn lại cuối tháng.
Bắt tay làm: nếu muốn vào nghề lúc này
- Chọn nơi học có giờ thực hành trên thú thật và có người kèm tay.
- Học cả hành vi thú và cách làm giảm sợ hãi, không chỉ học cắt.
- Học làm mèo — đây là mảng nhiều tiệm còn thiếu người làm tốt.
- Hiểu khí hậu: sấy khô tận chân lông, tư vấn đúng về cạo lông mùa hè.
- Giữ ranh giới với thú y ngay từ đầu: thấy bất thường thì khuyên đi khám.
- Bảo vệ sức khoẻ của chính mình từ năm đầu tiên.
Khi nào cần người chuyên
Với chủ nuôi, thay đổi của nghề có nghĩa là có nhiều lựa chọn hơn — và cũng cần biết chọn hơn. Kiểu tỉa, gỡ bết, sấy thẳng là việc của groomer; da đỏ, ngứa, rụng lông thành mảng, tai hôi, mắt đỏ là việc của bác sĩ thú y. Một tiệm đáng tin là tiệm biết nói "phần này cần đi khám" thay vì nhận làm hết.
Câu hỏi thường gặp
Nghề groomer ở Việt Nam có triển vọng không?
Nhu cầu làm đẹp cho chó mèo ở các thành phố lớn đang tăng, khách đòi hỏi hơn về kiểu tỉa và an toàn. Người có tay nghề tốt, làm được cả chó và mèo, hiểu hành vi thú thường dễ giữ khách hơn.
Groomer ở Việt Nam học ở đâu?
Có thể học ở các cơ sở đào tạo grooming hoặc học việc tại tiệm. Nên chọn nơi có giờ thực hành trên thú thật, có người kèm và hỏi rõ giấy chứng nhận do ai cấp.
Vì sao tiệm grooming không chịu cạo trọc chó husky, phốc sóc?
Chó lông kép có lớp lông dưới giúp cách nhiệt và bảo vệ da khỏi nắng; cạo sát có thể làm lông mọc lại chậm hoặc không đều. Nhiều groomer chỉ cạo khi có lý do sức khoẻ do bác sĩ thú y chỉ định.
Tiệm spa thú cưng có nhận làm mèo không?
Ngày càng nhiều tiệm nhận mèo, nhưng không phải nơi nào cũng làm tốt. Nên hỏi tiệm có góc riêng yên tĩnh cho mèo và người đã quen xử lý mèo không.
Nghề groomer ở Việt Nam còn thiếu gì?
Nghề còn thiếu một chuẩn chung được áp dụng rộng rãi, ý thức an toàn chưa đều giữa các tiệm và ranh giới với dịch vụ thú y đôi khi chưa rõ. Đây cũng là những chỗ người mới vào nghề có thể tạo khác biệt.
