Thi grooming là cuộc thi tay nghề của groomer: thí sinh tỉa một con chó theo kiểu quy định trong thời gian giới hạn, giám khảo chấm độ cân đối, độ đúng kiểu so với chuẩn giống, độ mịn của đường kéo, độ sạch và cách người thi đối xử với con thú. Các sân chơi được nhắc nhiều là Groom Expo ở Mỹ và các giải đồng đội quốc tế mà GroomTeam là đội tuyển của Mỹ. Đây là nơi để thử sức và học hỏi, không phải nơi cấp giấy hành nghề.
Thi grooming khác thi chó đẹp thế nào
Người ngoài hay nhầm hai thứ này. Ở cuộc thi chó đẹp (dog show), giám khảo chấm con chó: nó có đúng chuẩn giống không, dáng đi ra sao. Ở cuộc thi grooming, giám khảo chấm tay nghề người thợ: với con chó cụ thể này, người thợ đã làm ra kết quả tốt tới đâu. Một con chó không hoàn hảo về hình thể vẫn có thể giúp người thợ đạt giải, nếu kiểu tỉa che được điểm yếu và tôn được điểm mạnh của nó.
Hai thế giới này liên quan chặt chẽ: kiểu tỉa trình diễn của nhiều giống được quy định hoặc gợi ý trong chuẩn giống của các câu lạc bộ chó giống, và giám khảo thi grooming dùng hình mẫu đó làm thước đo.
Các hạng thi thường gặp
Mỗi giải có quy chế riêng, nhưng cách chia hạng khá giống nhau.
Chia theo nhóm giống
- Poodle: hạng được chú ý nhiều nhất vì đòi hỏi kéo tỉa rất mịn và hình khối rõ.
- Terrier: có khi tách riêng terrier tỉa bằng tông đơ và terrier nhổ lông bằng tay (hand stripping).
- Nhóm chó săn lông dài: các giống spaniel, setter — chú trọng làm lông tự nhiên, gọn mà không lộ dấu kéo.
- Các giống còn lại: bichon, shih tzu, schnauzer, các giống lông kép…
- Chó lai, kiểu tỉa thường ngày: chấm kiểu tỉa đẹp, thực tế, phù hợp cuộc sống của chó nhà.
Chia theo trình độ
Phần lớn giải lớn có các cấp cho người mới, trung cấp và mở rộng cho người nhiều kinh nghiệm hoặc đã thắng giải. Người đạt giải ở cấp dưới thường phải lên cấp trên. Cách chia này giúp người mới không phải đọ ngay với những groomer hàng đầu.
Thi sáng tạo
Một số giải có hạng tỉa sáng tạo, dùng kéo tạo hình và màu nhuộm dành cho thú để làm những tác phẩm cầu kỳ. Hạng này luôn gây tranh luận trong nghề: người ủng hộ coi đó là nghệ thuật, người phản đối lo ngại về thời gian thú phải đứng và hoá chất. Quy chế các giải thường đòi hỏi chất nhuộm an toàn cho thú và giám sát phúc lợi con vật.
Giám khảo chấm những gì
| Tiêu chí | Giám khảo nhìn vào đâu | Lỗi hay bị trừ điểm |
|---|---|---|
| Tổng thể và cân đối | Đứng xa nhìn dáng, nhìn từ bên hông, trước, sau | Đầu quá to so với thân, hai bên lệch nhau |
| Đúng kiểu | So với kiểu tỉa quy định của giống hoặc của hạng | Đường nét sai chỗ, tỉ lệ các phần không đúng |
| Độ hoàn thiện kéo | Sờ và nhìn mặt lông: có mịn, liền không | Vết kéo bậc thang, sợi lông lởm chởm |
| Kỹ thuật tông đơ | Vùng cạo: mặt, chân, vùng vệ sinh | Vệt cạo không đều, xước da, đường chuyển gắt |
| Chuẩn bị lông | Lông sạch, sấy thẳng, không còn rối | Còn búi rối, sợi xoăn ở vùng phải thẳng |
| Chi tiết vệ sinh | Móng, tai, mắt, bàn chân | Móng dài, tai bẩn, lông kẽ chân chưa tỉa |
| Đối xử với thú | Cách giữ, cách để thú nghỉ, phản ứng của thú | Giữ thô bạo, để thú đứng một mình khi buộc dây |
Ở nhiều giải, giám khảo có quyền loại thí sinh vì đối xử không an toàn với thú, bất kể kiểu tỉa đẹp tới đâu. Đây là điểm người thi mới hay xem nhẹ.
Một ngày thi diễn ra thế nào
- Kiểm tra trước: ở nhiều giải, ban tổ chức xem con thú trước giờ thi: lông có đủ dài để thể hiện tay nghề không, thú có khoẻ không, có dấu hiệu bệnh da không.
- Vào khu thi: thí sinh chuẩn bị bàn, dụng cụ. Tuỳ hạng, thú có thể đến đã tắm sấy sẵn hoặc phải làm cả quy trình.
- Thời gian thi: đồng hồ chạy, khán giả xem quanh khu vực. Giám khảo có thể đi quanh quan sát cách làm.
- Chấm điểm: hết giờ, thí sinh dừng tay. Giám khảo xem từng con, sờ lông, nhìn từ nhiều phía.
- Nhận xét: ở nhiều nơi giám khảo dành thời gian góp ý cho thí sinh. Với người đi thi để học, đây là phần quý nhất.
Chuẩn bị đi thi: những gì người trong nghề hay khuyên
- Chọn thú: con chó phải quen đứng bàn lâu, bình tĩnh trong đám đông và tiếng ồn. Một con chó đẹp mà sợ đám đông sẽ làm hỏng cả bài thi và khổ cho chính nó.
- Nuôi lông: nhiều kiểu tỉa thi cần lông dài hơn kiểu tỉa thường ngày, phải chăm lông nhiều tháng trước.
- Tập có bấm giờ: tập trọn kiểu tỉa trong khung giờ của giải nhiều lần, không chỉ tập từng phần.
- Đọc kỹ quy chế: hạng nào cho dùng dụng cụ gì, có được dùng sản phẩm tạo phồng không, thú phải đến trong tình trạng nào.
- Đi xem trước: đến một giải với tư cách khán giả, đứng xem cấp cao nhất làm, rồi mới đăng ký.
- Nghĩ cho thú: cho nghỉ, cho uống nước trong lúc chờ; không kéo dài thời gian đứng bàn hơn mức cần thiết.
Thi grooming ở châu Á và Việt Nam
Ở một số nước châu Á, thi grooming gắn với hệ thống câu lạc bộ chó giống và các triển lãm thú cưng lớn, thu hút nhiều groomer trẻ. Tại Việt Nam, các cuộc thi tỉa lông thường được tổ chức kèm các sự kiện thú cưng ở thành phố lớn, quy mô và quy chế khác nhau tuỳ đơn vị. Người muốn tham gia nên hỏi kỹ: ai làm giám khảo, chấm theo tiêu chí nào, quy định gì về phúc lợi con thú.
Bắt tay làm: dùng cuộc thi để học, kể cả khi không đi thi
- Lấy bảng tiêu chí ở trên tự chấm những con mình làm hằng ngày.
- Xem ảnh kết quả các giải công bố, so đường nét với chuẩn giống.
- Xin làm phụ cho người đi thi để học cách họ chuẩn bị.
- Khi đi xem, chú ý cách người giỏi giữ thú và cho thú nghỉ, không chỉ cách họ cắt.
Khi nào cần người chuyên
Người chuyên ở đây là groomer từng thi hoặc từng làm giám khảo, có thể xem mình làm và nói thẳng mình đang ở cấp nào. Về phía con thú: nếu chó có dấu hiệu bệnh da, đau khớp hay quá căng thẳng trong đám đông, không nên đưa đi thi; hỏi bác sĩ thú y nếu không chắc.
Câu hỏi thường gặp
Thi grooming chấm những gì?
Giám khảo thường chấm độ cân đối tổng thể, độ đúng kiểu so với chuẩn giống, độ mịn đường kéo, kỹ thuật tông đơ, độ sạch của móng tai mắt và cách thí sinh đối xử với thú. Đối xử không an toàn có thể bị loại dù kiểu tỉa đẹp.
Groom Expo là gì?
Groom Expo là một sự kiện nghề grooming ở Mỹ, gồm hội thảo, triển lãm và các cuộc thi tỉa lông theo nhiều hạng. Groomer đến đó để thi, học và xem người giỏi làm.
GroomTeam là gì?
GroomTeam là đội tuyển groomer của Mỹ tham gia các giải grooming đồng đội quốc tế. Thành viên được chọn dựa trên thành tích ở các cuộc thi trong nước.
Thi grooming khác thi chó đẹp thế nào?
Thi chó đẹp chấm con chó có đúng chuẩn giống không, còn thi grooming chấm tay nghề người thợ trên con chó đó. Hai loại thi liên quan nhau vì kiểu tỉa thi grooming thường dựa trên kiểu trình diễn của từng giống.
Người mới có nên đi thi grooming không?
Nhiều giải có cấp dành riêng cho người mới, nên đi thi là cách học nhanh, nhất là nhờ phần nhận xét của giám khảo. Nên đi xem một giải trước và chọn con chó quen đứng bàn lâu, bình tĩnh nơi đông người.
