Với phần lớn mèo lông ngắn trẻ, khoẻ, việc tự liếm gần như đủ để giữ bộ lông sạch; người nuôi chỉ cần chải một hai lần mỗi tuần để lấy bớt lông rụng và kiểm tra da. Nhưng tự liếm không đủ với mèo lông dài, mèo già, mèo béo, mèo đang đau, và vào mùa thay lông. Khi một con mèo vốn sạch sẽ bỗng lông bết, xơ, có gàu ở lưng, đó thường là tín hiệu cơ thể nó có chuyện, không chỉ là chuyện lông.
Mèo tự chải lông như thế nào
Mèo dành một phần đáng kể thời gian thức để liếm lông. Lưỡi mèo phủ những gai nhỏ cứng hướng về phía sau. Một nghiên cứu công bố năm 2018 cho thấy đầu những gai này có rãnh rỗng, giữ nước bọt và đưa nó xuống sâu trong lớp lông, sát tới da, chứ không chỉ quét bề mặt. Nhờ vậy, một lần liếm vừa gỡ rối nhẹ, vừa làm sạch, vừa làm mát khi nước bọt bay hơi.
Mèo dùng lưỡi cho thân, bụng, chân; dùng bàn chân trước liếm ướt rồi chà lên mặt và sau tai, những chỗ lưỡi không tới. Răng cửa nhỏ được dùng để gặm những cục rối hoặc lông dính bẩn. Việc tự chải còn giúp phân bố dầu tự nhiên trên da ra khắp sợi lông, khiến lông mèo khoẻ trông bóng mượt.
Chải lông cũng là hành vi xã hội. Mèo sống chung thân nhau hay liếm cho nhau ở đầu và cổ, vùng mỗi con khó tự liếm. Một số mèo cũng liếm tay người nuôi như một kiểu "chải" lại.
Những trường hợp tự liếm không đủ
| Trường hợp | Vì sao không đủ | Chủ nuôi cần làm gì |
|---|---|---|
| Mèo lông dài (Ba Tư, Anh lông dài, mèo lai lông dài) | Lông dài và dày hơn khả năng gỡ của lưỡi; lớp lông dưới dễ kết lại | Chải mỗi ngày, nhất là nách, bụng, quần sau |
| Mùa thay lông | Lượng lông rụng lớn, mèo nuốt nhiều lông hơn | Chải dày hơn trong vài tuần |
| Mèo già | Khớp cứng, khó vặn người liếm lưng và gốc đuôi | Chải nhẹ vùng lưng, theo dõi khớp |
| Mèo béo | Không với tới lưng dưới, vùng hậu môn | Chải lưng, lau vùng vệ sinh, hỏi bác sĩ về cân nặng |
| Mèo đau răng, đau khớp, đang ốm | Liếm gây đau hoặc mèo mệt, bỏ việc chải | Đưa đi khám, chải hỗ trợ trong thời gian đó |
| Mèo mặt ngắn | Khó tự làm sạch nếp mũi, góc mắt | Lau mặt hằng ngày |
Liếm quá ít và liếm quá nhiều: đều là tín hiệu
Lông xấu đi vì liếm ít
Một con mèo trước giờ bóng mượt mà nay lông xơ, bết thành mảng ở lưng dưới, có vảy trắng, mùi hơi khó chịu, thì lý do hay gặp là nó đang không tự chải được. Nguyên nhân có thể là đau răng (liếm làm đau miệng), đau khớp, thừa cân, hoặc một bệnh toàn thân khiến mèo mệt mỏi. Chủ nuôi chải lại cho đẹp là tốt, nhưng điều quan trọng hơn là đưa mèo đi bác sĩ thú y tìm nguyên nhân.
Liếm quá mức, rụng lông thành vệt
Ngược lại, mèo liếm liên tục một vùng tới mức lông thưa, da đỏ hay trơn, hay gặp ở bụng, đùi trong, chân trước, thì có thể do ngứa (dị ứng, ký sinh trùng ngoài da), đau ở vùng đó, hoặc căng thẳng. Chuyện này cũng cần bác sĩ thú y khám. Đừng tự bôi hay xịt gì lên vùng da đó, và tuyệt đối không dùng tinh dầu với mèo.
Vì sao vẫn nên chải cho mèo lông ngắn
Ngay cả mèo lông ngắn tự chải rất giỏi cũng được lợi từ việc chủ chải một hai lần mỗi tuần:
- Ít lông nuốt vào bụng: lông rụng được chải ra ngoài thay vì bị liếm và nuốt, giảm nguy cơ búi lông.
- Ít lông trên sofa, quần áo: chuyện nhỏ nhưng là lý do nhiều nhà thấy phiền.
- Kiểm tra cơ thể định kỳ: lúc chải là lúc phát hiện bọ chét, cục u dưới da, vết xước, vảy, vùng đau.
- Làm quen với việc được chạm: mèo quen chải dễ được cắt móng, khám bệnh, chăm khi về già hơn.
Những việc mèo không cần, hoặc cần rất ít
Mèo khác chó ở chỗ không cần tắm định kỳ. Phần lớn mèo khoẻ cả đời không cần tắm, trừ khi dính chất bẩn, chất độc, phân dính lông, hoặc là những giống đặc biệt như mèo không lông. Việc tắm mèo được viết riêng trong danh mục này.
Mèo cũng không cần cắt tỉa lông như chó, trừ khi lông dài bị bết, cần tỉa vùng vệ sinh, hoặc chủ chọn kiểu lion cut, có kèm rủi ro. Mèo không nên được xịt nước hoa, tinh dầu, hay dùng sản phẩm của chó. Nhiều tinh dầu như tràm trà, bạc hà, cam chanh độc với mèo, và các sản phẩm trị ve cho chó có thể gây ngộ độc nặng cho mèo.
Mèo không lông và mèo lông xoăn
Có vài ngoại lệ đáng biết. Mèo không lông (Sphynx) không có lông để hút dầu da, nên dầu tích lại trên da, bám bụi, cần được lau hoặc tắm thường xuyên hơn mọi mèo khác, theo hướng dẫn của người nuôi giống có kinh nghiệm hoặc bác sĩ thú y. Mèo lông xoăn như Devon Rex, Cornish Rex có lông mỏng, mảnh, dễ gãy; chải mạnh bằng lược kim có thể làm lông thưa thêm, nên chỉ cần vuốt bằng găng mềm hoặc khăn ẩm. Với những giống này, câu hỏi "tự liếm có đủ không" có câu trả lời khác hẳn mèo lông thường.
Bắt tay làm
Lịch chăm lông mèo tham khảo:
| Loại mèo | Chải | Kiểm tra thêm |
|---|---|---|
| Lông ngắn, trẻ, khoẻ | 1–2 lần mỗi tuần | Da, bọ chét, lông quanh hậu môn |
| Lông ngắn mùa thay lông | 3–4 lần mỗi tuần | Mèo có nôn búi lông thường hơn không |
| Lông dài | Mỗi ngày, vài phút | Nách, bụng, quần sau, sau tai |
| Mèo già hoặc béo | 2–3 lần mỗi tuần, nhẹ tay | Lưng dưới, gốc đuôi, vùng vệ sinh |
| Mèo mặt ngắn | Theo kiểu lông | Lau góc mắt, nếp mũi mỗi ngày |
Dụng cụ tối thiểu: một lược kim loại răng thưa – răng dày, một bàn chải lông mềm hoặc găng cao su cho mèo lông ngắn, một lược slicker mềm cho mèo lông dài. Mỗi buổi chỉ cần vài phút, dừng khi mèo bắt đầu quẫy đuôi, giật da, quay đầu nhìn tay.
Bắt đầu từ những vùng mèo thích được vuốt: má, cằm, đỉnh đầu, lưng. Bụng và chân sau để sau cùng, hoặc để hôm khác.
Khi nào cần người chuyên
Đưa mèo đến bác sĩ thú y khi: lông xấu đi rõ rệt mà không rõ lý do; mèo bỏ hẳn việc liếm lông; liếm quá mức tới mức lông thưa, da đỏ; có gàu nhiều, vảy, mảng rụng tròn; nôn búi lông nhiều lần trong tuần hoặc nôn khan mà không ra gì. Tìm groomer có kinh nghiệm với mèo khi: mèo lông dài bị bết thành tảng sát da, cần tỉa vùng vệ sinh, hoặc chủ không thể chải vì mèo phản ứng mạnh. Hỏi tiệm xem có khu riêng cho mèo, cách xa tiếng chó sủa không.
Câu hỏi thường gặp
Mèo tự liếm lông có sạch không?
Với mèo lông ngắn khoẻ mạnh, tự liếm giữ lông khá sạch: gai lưỡi đưa nước bọt xuống sát da, vừa làm sạch vừa gỡ rối nhẹ. Tuy vậy chủ nuôi vẫn nên chải một hai lần mỗi tuần để lấy lông rụng và kiểm tra da.
Có cần chải lông cho mèo lông ngắn không?
Có, nhưng không nhiều: một hai lần mỗi tuần là đủ, dày hơn vào mùa thay lông. Chải giúp mèo nuốt ít lông hơn, giảm lông rơi trong nhà và giúp phát hiện sớm bọ chét, vết thương.
Vì sao mèo không tự liếm lông nữa?
Mèo bỏ liếm lông thường vì đau răng, đau khớp, thừa cân hoặc đang ốm mệt. Đây là dấu hiệu nên đưa mèo đi bác sĩ thú y, không chỉ là chuyện chải lại cho đẹp.
Mèo liếm lông nhiều quá có sao không?
Mèo liếm một vùng liên tục tới mức lông thưa, da đỏ có thể do ngứa, ký sinh trùng ngoài da, đau hoặc căng thẳng. Nên đưa đi bác sĩ thú y và không tự bôi xịt sản phẩm nào, nhất là tinh dầu.
Bao lâu nên chải lông cho mèo lông dài?
Mèo lông dài như Ba Tư, Anh lông dài nên được chải mỗi ngày, mỗi lần vài phút, tập trung vào nách, bụng, quần sau và sau tai, nơi lông dễ kết thành cục.
