Lông mèo bết, vón cục: nguyên nhân và cách xử lý an toàn

Lông mèo bết, vón cục là khi những sợi lông rụng không được chải ra, quấn vào lông còn sống ở sát da thành nút, rồi thành mảng như nỉ. Nguyên nhân thường gặp là chải không đều, độ ẩm cao, mèo béo hay già không tự liếm được, hoặc mèo đang đau ốm. Nút nhỏ còn lỏng có thể gỡ ở nhà bằng ngón tay và lược; mảng bết sát da thì không nên cắt bằng kéo vì da mèo rất mỏng, nên để groomer cạo bằng tông đơ hoặc bác sĩ thú y xử lý.

Lông bết hình thành như thế nào

Mỗi ngày mèo rụng một ít lông. Ở mèo lông ngắn, phần lớn lông rụng được liếm đi hoặc rơi ra ngoài. Ở mèo lông dài hoặc lông dày, sợi rụng mắc lại giữa các sợi khác. Ma sát khi mèo đi, nằm, gãi khiến chúng xoắn vào nhau ở gần da. Độ ẩm và dầu da làm chúng dính chặt hơn. Từ một nút nhỏ bằng hạt đậu, sau vài tuần có thể thành một mảng lớn kéo căng cả vùng da.

Mảng bết nặng ôm sát da như một lớp áo nỉ. Nhiều chủ nuôi chỉ phát hiện khi vuốt lưng mèo thấy cứng, hoặc khi mèo kêu đau lúc được bế.

Vì sao mèo bị bết lông

Hai dòng giữa bảng đáng chú ý nhất. Mèo vốn tự chăm tốt mà bỗng bết lông thì nguyên nhân thường nằm ở sức khoẻ, cần bác sĩ thú y khám, chứ không chỉ là chuyện chải.

Vì sao không để lông bết đó

• Đau: mảng bết kéo căng da mỗi khi mèo cử động. Mèo có thể ngại đi lại, ngại nhảy, cáu khi bị chạm.
• Da bên dưới bị tổn thương: da bị bít kín, ẩm, thiếu thoáng khí, dễ đỏ, lở, có mùi. Có khi dưới mảng bết là vết loét mà nhìn bên ngoài không thấy.
• Che giấu vấn đề khác: bọ chét, vết thương, cục u dưới da khó phát hiện dưới lớp bết.
• Vùng vệ sinh: lông bết quanh hậu môn có thể giữ phân, gây bẩn và ảnh hưởng việc đi vệ sinh.

Xử lý ở nhà: nút nhỏ còn lỏng

Nếu luồn được lược hay ngón tay giữa nút và da, và mèo chịu ngồi yên, có thể thử gỡ:

1. Chọn lúc mèo thư thả, nằm trên khăn mềm, ánh sáng đủ.
2. Giữ phần chân lông: ngón cái và ngón trỏ kẹp phần lông giữa nút và da. Như vậy mọi lực kéo dồn vào tay mình, không vào da mèo.
3. Tách nút từ ngoài vào: dùng ngón tay hoặc đầu một răng lược kim loại tách dần những sợi ở rìa nút, bắt đầu từ ngọn lông.
4. Chải phần đã tách bằng đầu răng thưa, từng chút một.
5. Dừng sau vài phút, cho mèo nghỉ, khen thưởng. Nút còn lại làm tiếp hôm sau.

Một số xịt gỡ rối dành riêng cho mèo giúp sợi lông trơn hơn. Chỉ dùng loại ghi rõ dành cho mèo, không có tinh dầu, không dùng sản phẩm của chó hay của người.

Những điều tuyệt đối không làm

• Không cắt mảng bết bằng kéo. Da mèo mỏng, rất đàn hồi, và mảng bết kéo da lên sát gốc. Người cắt tưởng cắt lông nhưng thật ra cắt cả một nếp da. Groomer mèo nào cũng từng gặp những vết rách như vậy từ các lần cắt ở nhà.
• Không dùng dao cạo, dao rọc giấy.
• Không tắm khi còn bết. Nước làm mảng bết co lại, chặt hơn và lâu khô, da bên dưới càng ẩm.
• Không dùng dầu ăn, dầu dừa, bơ để "làm mềm" nút: mèo sẽ liếm, lông thêm dính bẩn, và việc cạo sau đó khó hơn.
• Không giật mạnh hay cố gỡ hết trong một lần khi mèo đã giãy giụa.

Khi bết nặng: cạo là cách nhân đạo

Mảng bết sát da, mảng lớn, nhiều vùng, thì gỡ không còn là lựa chọn. Groomer có kinh nghiệm với mèo sẽ cạo bằng tông đơ có lưỡi phù hợp, luồn lưỡi giữa mảng bết và da, căng da bằng tay để không cắt vào nếp. Vùng nách, bụng, gốc chân cần đặc biệt cẩn thận vì da mèo ở đó gấp nhiều nếp.

Với mèo bết toàn thân, mèo già yếu, mèo quá sợ hãi hoặc hung dữ khi bị chạm, việc cạo có thể được làm ở phòng khám. Bác sĩ thú y sẽ đánh giá sức khoẻ và quyết định có cần an thần hay gây mê không. Đây không phải quyết định của chủ nuôi hay của tiệm grooming.

Sau khi cạo, da có thể ửng đỏ, có vết trầy cũ lộ ra. Giữ mèo ở chỗ ấm, kín gió, nhất là mùa rét. Theo dõi da vài ngày: nếu có vết loét, chảy dịch, mèo liếm gãi liên tục thì đưa đi khám. Lông sẽ mọc lại trong vài tháng.

Bắt tay làm

Phòng bết hiệu quả hơn mọi cách gỡ. Lịch phòng bết tham khảo:

• Mèo lông dài: chải mỗi ngày vài phút, chải từng lớp toàn thân mỗi tuần.
• Mèo lông ngắn béo hoặc già: chải lưng dưới, gốc đuôi hai ba lần mỗi tuần.
• Mùa nồm, mùa mưa: tăng tần suất, giữ chỗ nằm khô ráo, giặt và phơi đệm thường xuyên.
• Mỗi tuần một lần: luồn lược răng dày tới da ở nách, bụng, quần sau, sau tai để phát hiện nút từ khi còn nhỏ.

Dụng cụ tối thiểu: lược kim loại răng thưa – răng dày, lược slicker mềm. Đặt chúng ở chỗ dễ lấy, gần nơi mèo hay nằm, để việc chải thành thói quen hằng ngày.

Khi nào cần người chuyên

Đến groomer có kinh nghiệm với mèo khi: không luồn được lược giữa nút và da; mảng bết lớn hoặc nhiều vùng; mèo không cho chạm. Đến bác sĩ thú y khi: mèo vốn tự chăm tốt nay bỗng bết lông; dưới mảng bết có mùi, chảy dịch, da lở; mèo đau, ngại đi lại; mèo già yếu cần cạo toàn thân. Chụp ảnh vùng bết và ghi lại từ khi nào lông bắt đầu xấu đi để bác sĩ dễ đánh giá.