Chải lớp (line brushing) là kỹ thuật vạch lông thành từng đường ngôi ngang, chải phần lông bên dưới đường ngôi từ chân lông ra ngọn, rồi dịch đường ngôi lên một chút và lặp lại, cho tới khi đi hết cơ thể. Kỹ thuật này giúp lược chạm được tới da ở mọi chỗ, thứ mà kiểu chải lướt trên mặt lông không bao giờ làm được. Đây là cách groomer chải chó mèo lông dài, lông xoăn và lông kép, và cũng là cách chủ nuôi ở nhà nên học nếu không muốn lông bết.
Vì sao chải lướt mặt lông không đủ
Khi chải xuôi từ trên lưng xuống, răng lược chỉ đi qua lớp lông ngoài cùng. Lớp lông sát da, nơi lông chết rụng ra và mắc lại, nơi ma sát làm sợi xoắn vào nhau, gần như không được chạm tới. Kết quả là một bộ lông nhìn mượt mà bên ngoài nhưng bên dưới đầy nút rối. Groomer gọi hiện tượng này là "chải mặt": chủ nuôi chải đều mỗi ngày, vẫn bất ngờ khi tiệm báo phải cạo vì lông bết sát da.
Chải lớp giải quyết đúng chỗ đó. Bằng cách vạch lông ra và chỉ chải một dải mỏng mỗi lần, lược đi tới tận chân lông, gỡ từng nút nhỏ trước khi chúng kịp lớn.
Chuẩn bị
- Lược slicker cỡ vừa với thân thú, răng kim mảnh.
- Lược răng kim loại có hai đoạn răng thưa và dày, để kiểm tra.
- Bình xịt nước sạch hoặc xịt gỡ rối dành cho thú cưng. Chải lông hoàn toàn khô dễ làm gãy sợi và tạo tĩnh điện; làm ẩm nhẹ giúp lược trượt hơn. Không chải lông ướt sũng.
- Mặt phẳng chắc chắn, có tấm chống trượt. Với mèo hoặc chó nhỏ, cho nằm nghiêng trên đùi cũng được.
- Thời gian: lần đầu chải lớp toàn thân cho một con lông dài có thể mất nửa giờ trở lên; chia làm nhiều buổi nếu thú không chịu được lâu.
Các bước chải lớp
Bước 1: Bắt đầu từ dưới thấp
Groomer thường bắt đầu ở chân sau, ngay trên bàn chân, rồi đi dần lên. Lý do: khi chải từ dưới lên, phần lông đã chải nằm bên dưới, không bị lớp chưa chải đè lên làm rối lại. Với thú nằm nghiêng, bắt đầu từ phần bụng và chân phía trên, rồi lật bên.
Bước 2: Vạch đường ngôi
Dùng một bàn tay (hoặc mặt sau lược) vén phần lông phía trên lên và giữ lại, để lộ ra một đường ngôi ngang, thấy được da. Phần lông bên dưới đường ngôi là dải sẽ chải. Dải này nên mỏng, chừng một đến hai đốt ngón tay; dải dày quá thì lược lại chỉ chải được mặt.
Bước 3: Chải dải lông từ chân ra ngọn
Đặt lược slicker sát gốc lông, kéo ra theo hướng xuôi chiều lông (hoặc theo hướng muốn lông nằm), từng nhát ngắn. Với chỗ vướng, không giật: giữ gốc lông bằng ngón tay để da không bị kéo, gỡ từ ngọn vào dần gốc. Nhát lược nhẹ, lướt, không cào xuống da.
Bước 4: Kiểm tra bằng lược răng
Khi dải đó có vẻ xong, cho lược răng đi qua từ da ra ngọn. Lược đi trơn là dải đó sạch rối. Vướng là quay lại slicker.
Bước 5: Dịch đường ngôi lên
Thả xuống một dải lông mỏng mới từ phần đang giữ, tạo đường ngôi mới cao hơn, lặp lại bước 3 và 4. Cứ thế đi lên đùi, mông, lưng; rồi chuyển sang chân trước, ngực, cổ; cuối cùng là đầu, tai, đuôi.
Thứ tự đi qua cơ thể
| Thứ tự | Vùng | Hướng đường ngôi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 1 | Chân sau | Ngang, từ bàn chân lên | Mặt trong đùi da mỏng, nhẹ tay |
| 2 | Mông, gốc đuôi | Ngang | Vùng hay có bọ chét, nhìn da |
| 3 | Sườn, lưng | Ngang, từ bụng lên sống lưng | Dải dài, chia đôi nếu thân lớn |
| 4 | Chân trước, nách | Ngang | Nâng chân nhẹ, không kéo ngang quá tầm |
| 5 | Ngực, cổ | Ngang, từ dưới lên cằm | Tháo vòng cổ |
| 6 | Đầu, tai | Theo hướng lông | Dùng lược nhỏ, che mắt |
| 7 | Đuôi | Dọc theo đuôi, vạch đôi | Giữ gốc đuôi, không kéo |
Các vùng khó như nách, sau tai, bụng có bài riêng trong danh mục này vì mỗi chỗ có cách cầm và tư thế riêng.
Chải lớp cho từng kiểu lông
Lông dài, thẳng (shih tzu, maltese, yorkshire, mèo Ba Tư)
Chải xuôi chiều lông. Lông rất mảnh nên dùng slicker mềm, xịt ẩm nhẹ. Đường ngôi có thể vạch dọc ở lưng (giữa sống lưng) rồi chải ngang ra hai bên với chó để lông rẽ ngôi.
Lông xoăn (poodle, bichon)
Có thể chải theo hướng muốn lông đứng, kể cả ngược chiều mọc, để mặt lông bồng. Lông xoăn giữ lông chết rất chặt, nên dải phải thật mỏng và lược răng phải kiểm kỹ. Nhiều groomer gọi đây là chỗ chủ nuôi hay nản nhất, vì chải lớp lông xoăn chậm hơn hẳn lông thẳng.
Lông kép (phốc sóc, samoyed, golden, mèo Anh lông dài)
Chải ngược chiều lông, từ đuôi về đầu, để lông tơ chết bị kéo ra và lông ngoài đứng lên. Kết hợp lược cào lông tơ ở những vùng lông tơ dày. Bài về lông kép trong danh mục này nói kỹ.
Lỗi hay gặp khi chải lớp
- Dải quá dày: lược lại chỉ chải mặt. Dải mỏng mới chạm da.
- Ấn slicker quá mạnh: da đỏ, trầy, gọi là bỏng lược. Thú sẽ né lược từ lần sau.
- Giật lược qua nút rối: kéo căng da, đau. Giữ gốc lông, gỡ từ ngọn.
- Chải lông khô cong: sợi gãy, tĩnh điện, lông bay. Xịt ẩm nhẹ.
- Chải lông ướt sũng: lông ướt giãn và dễ đứt; gỡ rối khi lông ướt dễ làm nút co lại.
- Bỏ qua lược răng: không kiểm thì không biết đã sạch rối chưa.
- Cố làm hết một lần với thú đang khó chịu: chia làm nhiều buổi, mỗi buổi một vùng.
Bắt tay làm
Chia lịch chải lớp trong tuần
Không cần chải lớp toàn thân mỗi ngày. Cách nhiều chủ nuôi lông dài làm: chải mặt nhẹ hằng ngày, và mỗi ngày chải lớp kỹ một vùng.
| Ngày | Vùng chải lớp kỹ |
|---|---|
| Thứ Hai | Chân sau và mông |
| Thứ Ba | Sườn trái |
| Thứ Tư | Sườn phải |
| Thứ Năm | Chân trước, nách |
| Thứ Sáu | Ngực, cổ |
| Thứ Bảy | Đầu, tai, đuôi |
| Chủ nhật | Lược răng kiểm toàn thân |
Bảng kiểm
- Lông ẩm nhẹ, không ướt, không khô cong.
- Dải lông mỏng, thấy da ở đường ngôi.
- Slicker lướt nhẹ, giữ gốc khi gặp nút.
- Lược răng đi trơn trước khi dịch đường ngôi.
- Thú còn bình tĩnh; dừng khi có dấu hiệu khó chịu.
Khi nào cần người chuyên
Nhờ groomer chỉ tay một buổi: nhìn người làm nghề vạch đường ngôi và cầm lược một lần giúp học nhanh hơn nhiều so với đọc. Nếu lông đã bết thành mảng sát da, chải lớp không còn hiệu quả và có thể gây đau; groomer sẽ đánh giá gỡ được hay phải cạo.
Gặp bác sĩ thú y khi chải lớp lộ ra da đỏ, vảy, vết loét, ve rận hoặc mảng rụng lông dưới lớp lông dài mà bình thường không nhìn thấy.
Câu hỏi thường gặp
Line brushing là gì?
Line brushing, hay chải lớp, là kỹ thuật vạch lông thành từng đường ngôi ngang, chải phần lông bên dưới từ chân ra ngọn, rồi dịch đường ngôi lên và lặp lại. Cách này giúp lược chạm tới da ở mọi chỗ, ngăn rối ở lớp lông sát da.
Vì sao chải mỗi ngày mà lông chó vẫn bị rối?
Thường vì chỉ chải lướt trên mặt lông, lược không chạm tới lớp lông sát da nơi rối hình thành. Chải lớp và kiểm bằng lược răng kim loại giúp phát hiện và gỡ rối từ sớm.
Nên chải lông khi khô hay khi ướt?
Nên chải khi lông khô và hơi ẩm nhờ xịt nước hoặc xịt gỡ rối. Lông khô cong dễ gãy và tĩnh điện, còn lông ướt sũng thì giãn, dễ đứt và nút rối dễ co chặt lại.
Chải lớp có dùng cho mèo được không?
Được, nhất là mèo lông dài như Ba Tư hay Anh lông dài. Mèo thường chịu được buổi ngắn hơn chó, nên chia mỗi lần một vùng nhỏ và dừng khi mèo bắt đầu khó chịu.
Chải lớp bắt đầu từ đâu?
Thường bắt đầu từ chân sau và đi dần lên mông, lưng, sườn, rồi chân trước, ngực, cổ, đầu và đuôi. Chải từ dưới lên giúp phần đã chải không bị lớp chưa chải đè làm rối lại.
