Chó con và mèo con nên được làm quen với việc chải lông, cầm chân, chạm tai và tiếng máy sấy ngay từ những tuần đầu về nhà, qua những buổi rất ngắn có đồ thưởng, trước khi thật sự cần tắm hay cắt tỉa. Mục tiêu của giai đoạn này không phải là làm đẹp mà là để con vật học rằng bị chạm vào, bị chải, bị cầm chân là chuyện bình thường và dễ chịu. Một con thú được tập từ nhỏ sẽ dễ chăm suốt cả đời.
Vì sao tập sớm lại quan trọng
Những trải nghiệm đầu đời để lại dấu ấn lâu. Một chú chó con lần đầu cắt móng bị cắt vào tuỷ, đau và chảy máu, có thể sợ kìm cắt móng nhiều năm. Ngược lại, một chú mèo con quen được cầm chân, ấn nhẹ đệm chân kèm phần thưởng sẽ coi việc cắt móng là chuyện vặt. Tập sớm cũng giúp chủ nuôi tự làm được những việc cơ bản ở nhà và giúp buổi đầu tiên ở tiệm bớt căng thẳng.
Điều quan trọng là tập trước khi cần. Nếu đợi tới khi lông đã rối hay móng đã dài mới bắt đầu, buổi đầu tiên sẽ vừa lạ vừa khó chịu.
Nguyên tắc chung cho mọi buổi tập
- Ngắn: một đến ba phút là đủ với thú con. Dừng khi nó còn đang vui, đừng đợi nó chán hay vùng vẫy.
- Có thưởng: một miếng nhỏ, lời khen, hay vuốt ve ngay sau mỗi bước. Đồ thưởng nên hợp với lứa tuổi; hỏi bác sĩ thú y nếu không chắc.
- Đúng lúc: chọn lúc thú con đã chơi xong, hơi mệt, không phải lúc nó đang hăng.
- Từng bước: mỗi bước chỉ tiến lên khi thú con đã thoải mái với bước trước.
- Không ép: nếu thú con vùng ra, lùi lại một bước ở lần sau. Giữ chặt để "cho quen" thường cho kết quả ngược lại.
Lộ trình làm quen theo từng việc
| Việc | Bước đầu | Bước giữa | Khi đã quen |
|---|---|---|---|
| Chải lông | Để thú ngửi bàn chải; vuốt bàn chải mặt mềm một lần trên lưng | Chải vài đường ở lưng, vai | Chải cả người, cả vùng bụng và chân |
| Cầm chân | Chạm nhẹ vào chân, thưởng | Cầm bàn chân vài giây, ấn nhẹ đệm chân cho móng lộ ra | Cầm từng ngón, chạm kìm vào móng |
| Cắt móng | Cho xem và ngửi kìm, thưởng | Cắt một đầu móng thật nhỏ | Cắt vài móng mỗi lần, tăng dần |
| Tai, mắt, miệng | Chạm nhẹ vào tai, thưởng | Lật tai xem bên trong; vén môi nhìn răng vài giây | Lau phần ngoài tai, lau quanh mắt |
| Nước | Lau chân bằng khăn ẩm ấm | Đứng trong chậu không có nước, thưởng; rồi có ít nước ấm ngập bàn chân | Tắm thật khi cần |
| Máy sấy | Bật máy ở phòng khác, mức nhỏ | Bật gần hơn, thổi gió nhẹ ở xa | Sấy lông ở mức nhẹ, tránh mặt |
Không cần làm tất cả trong một ngày. Mỗi ngày một hai việc nhỏ, xen kẽ, là đủ.
Riêng chó con
Lần tắm đầu
Chó con thường không cần tắm sớm nếu không quá bẩn; lau khăn ấm ở vùng bẩn là đủ trong những tuần đầu. Thời điểm có thể tắm trọn và tắm thế nào nên hỏi bác sĩ thú y trong lần khám đầu, vì còn tuỳ sức khoẻ và tình trạng tiêm phòng. Khi tắm, dùng dầu gội dành cho chó con, nước ấm, phòng kín gió, và quan trọng nhất là sấy khô ngay — chó con mất nhiệt nhanh hơn chó trưởng thành.
Chó con giống lông dài, lông xoăn
Poodle, bichon, shih tzu, maltese con sẽ cần cắt tỉa thường xuyên suốt đời. Với những giống này, tập đứng yên trên một mặt phẳng cao có thảm chống trượt, tập chải mặt, tập nghe tiếng tông đơ (bật tông đơ, chạm lưng tông đơ không có lưỡi vào người) càng sớm càng tốt. Nhiều tiệm có buổi "làm quen" ngắn cho chó con: tắm nhẹ, tỉa chút lông quanh mắt và bàn chân, chủ yếu để chó con quen tiệm.
Riêng mèo con
Mèo tự chải lông và mèo con thường không cần tắm. Thứ cần tập nhất với mèo con là:
- Chải lông: nhất là mèo lông dài, cần chải hằng ngày suốt đời. Bắt đầu bằng găng chải hay bàn chải mềm, vài đường ở lưng và má — chỗ mèo thích được vuốt.
- Cầm chân và cắt móng: ấn nhẹ đệm chân để móng thò ra, cắt phần đầu nhọn trong suốt. Mỗi lần một hai móng là đủ lúc đầu.
- Vào lồng vận chuyển: để lồng mở trong nhà, có đệm và đồ thưởng bên trong, để mèo con coi lồng là chỗ nghỉ — điều này giúp mọi lần đi khám, đi tiệm sau này nhẹ nhàng hơn.
Không dùng tinh dầu hay sản phẩm có tinh dầu cho mèo con, kể cả loại "thiên nhiên".
Buổi đầu tiên ở tiệm
Khi bác sĩ thú y đã cho biết thú con có thể đến nơi đông thú, buổi đầu tiên ở tiệm nên được thiết kế như một buổi làm quen, không phải một buổi làm đẹp đầy đủ. Khi đặt lịch, nói rõ đây là lần đầu và hỏi tiệm:
- Có làm buổi ngắn chỉ gồm tắm nhẹ, sấy gió nhẹ, tỉa chút quanh mắt và bàn chân không?
- Có cho chủ ở lại gần không?
- Thú con chờ ở đâu, có tách khỏi thú lớn không?
Mang theo đồ thưởng thú con thích. Chọn giờ vắng, đến đúng giờ để thú không phải chờ lâu, và đón về ngay khi xong. Một buổi đầu nhẹ nhàng đáng giá hơn nhiều so với một kiểu tỉa hoàn chỉnh.
Những sai lầm thường gặp
- Tập một lần dài thay vì nhiều lần ngắn. Một buổi mười lăm phút với thú con thường kết thúc bằng vùng vẫy.
- Chỉ chạm khi cần làm gì đó. Nếu chỉ cầm chân lúc cắt móng, thú con sẽ học rằng cầm chân là sắp có chuyện.
- Dùng tay chơi đùa vật lộn. Thú con quen cắn tay khi chơi sẽ cắn tay khi bị chải. Dùng đồ chơi để chơi, tay để vuốt ve.
- Tắm rồi để khô tự nhiên. Thú con dễ lạnh, lông dày khô không đều dễ có mùi.
- Cắt móng sát vì sợ phải cắt nhiều lần. Cắt ít, cắt thường xuyên an toàn hơn.
Bắt tay làm: một tuần mẫu
- Thứ Hai: chải lưng 1 phút; chạm bốn chân, thưởng.
- Thứ Ba: lật tai, nhìn răng vài giây; cho ngửi kìm cắt móng.
- Thứ Tư: bật máy sấy ở phòng khác khi thú con đang ăn.
- Thứ Năm: cắt đầu một hai móng; chải lưng.
- Thứ Sáu: lau chân bằng khăn ẩm ấm; đứng trên thảm chống trượt.
- Cuối tuần: nghỉ hoặc ôn lại việc thú con thích nhất.
- Dụng cụ: bàn chải mềm, lược răng thưa, kìm cắt móng nhỏ, bột cầm máu chuyên dụng, khăn mềm, thảm chống trượt.
Khi nào cần người chuyên
Hỏi bác sĩ thú y về thời điểm tắm trọn, thời điểm có thể đến nơi đông thú như tiệm spa theo lịch tiêm phòng, và khi thấy da đỏ, rụng lông từng mảng, tai bẩn nhiều, mắt chảy dịch — những dấu hiệu thường gặp ở thú con mới về cần được khám. Nhờ groomer khi chó con giống lông dài cần tỉa quanh mắt, hoặc khi chủ chưa tự tin cắt móng.
Câu hỏi thường gặp
Chó con mấy tháng thì tắm được?
Không có một mốc chung cho mọi con; thời điểm tắm trọn nên hỏi bác sĩ thú y trong lần khám đầu, tuỳ sức khoẻ và lịch tiêm phòng. Trước đó lau khăn ấm ở vùng bẩn là đủ, và mỗi lần tắm phải sấy khô ngay.
Có nên tắm cho mèo con không?
Mèo con thường không cần tắm vì mèo tự chải lông. Chỉ tắm khi thật sự bẩn bằng nước ấm, sấy khô ngay; việc nên tập nhiều hơn là chải lông và cắt móng.
Làm sao để chó con không sợ cắt móng?
Tập cầm chân, ấn nhẹ đệm chân và cho ngửi kìm kèm đồ thưởng trong nhiều ngày trước khi cắt. Lúc đầu chỉ cắt đầu một hai móng rồi dừng, tăng dần ở những lần sau.
Khi nào đưa chó con đi spa lần đầu?
Nên đợi tới khi bác sĩ thú y cho biết lịch tiêm phòng đủ để đến nơi đông thú. Lần đầu nên chọn buổi làm quen ngắn, chủ yếu để chó con quen tiệm chứ không phải tỉa kiểu.
Mèo con cắn khi được chải lông phải làm sao?
Rút ngắn buổi chải xuống vài đường, chải ở vùng mèo thích như má và lưng, thưởng ngay sau đó. Tránh dùng tay vật lộn khi chơi để mèo con không quen cắn tay.
