Grooming cho chó mèo già cần nhẹ tay hơn và ngắn buổi hơn: chia việc thành nhiều lần mỗi lần mười, mười lăm phút, cho đứng trên mặt chống trượt, tắm bằng nước ấm, sấy gió nhẹ, và giữ lông ngắn gọn để dễ chải. Thú già thường đau khớp, da mỏng, nghe và nhìn kém, nên việc làm đẹp phải xoay quanh sự dễ chịu của nó chứ không phải kiểu tỉa. Đây cũng là lúc buổi chải lông trở thành dịp kiểm tra cơ thể: u cục mới, vùng đau, móng mọc dài.
Thú bao nhiêu tuổi thì tính là già
Không có mốc chung cho mọi con. Chó giống lớn thường già sớm hơn chó giống nhỏ; với mèo, các hướng dẫn thú y thường xếp vào nhóm cao tuổi từ khoảng 10–11 tuổi trở lên, tuỳ cách chia. Thay vì đếm năm, chủ nuôi để ý các dấu hiệu: ngủ nhiều hơn, đứng dậy chậm, ngại nhảy lên ghế, lông xơ hơn, không còn tự liếm được lưng (với mèo). Khi thấy những dấu hiệu đó là lúc đổi cách làm đẹp.
Cơ thể thú già khác gì khi làm đẹp
| Thay đổi | Ảnh hưởng khi grooming | Điều chỉnh |
|---|---|---|
| Khớp cứng, đau | Đứng lâu mỏi, đau khi bị nhấc chân cao để cắt móng | Cho nằm nghiêng khi cắt móng; nhấc chân thấp, sát thân; nghỉ thường xuyên |
| Da mỏng, kém đàn hồi | Dễ xước khi cạo, dễ bị lưỡi tông đơ kẹp | Căng da nhẹ, dùng lưỡi có lược cữ, kiểm tra lưỡi không nóng |
| Nghe, nhìn kém | Dễ giật mình khi bị chạm bất ngờ | Tiếp cận từ phía trước, chạm nhẹ ở vai trước khi làm |
| Điều hoà thân nhiệt kém | Dễ lạnh sau tắm, dễ mệt khi nóng | Phòng kín gió, nước ấm, sấy khô ngay; tránh lồng sấy có nhiệt |
| Sức chịu đựng giảm | Buổi dài làm thú kiệt sức | Chia nhiều buổi ngắn; làm phần cần thiết trước |
| Ít vận động | Móng mòn ít, mọc dài nhanh | Kiểm tra móng thường xuyên hơn |
Chải lông: việc quan trọng nhất ở tuổi già
Thú già, nhất là mèo, thường không tự chải được những chỗ khó với tới như lưng dưới, sau đùi, quanh đuôi, vì khớp cứng hay vì cơ thể nặng nề. Lông chết không được lấy đi sẽ bết thành tấm, kéo da và giữ ẩm. Chải đều đặn, mỗi lần ngắn, là cách phòng hiệu quả nhất.
- Dùng lược mềm, bàn chải lông mềm hoặc găng chải; lược slicker dùng nhẹ tay vì da mỏng.
- Chải khi thú đang nằm thoải mái trên đệm, không bắt đứng.
- Chia vùng: hôm nay lưng, mai hai bên sườn. Năm phút mỗi lần là đủ.
- Trong lúc chải, lướt tay khắp người: thấy u cục mới, chỗ thú rụt lại khi chạm, vùng da đỏ hay vảy thì ghi lại ngày và chụp ảnh để cho bác sĩ thú y xem.
Tắm: ít hơn, ngắn hơn, ấm hơn
Thú già thường không cần tắm nhiều. Khi cần tắm:
- Chuẩn bị đủ thứ trong tầm tay trước khi đặt thú vào: dầu gội đã pha loãng, khăn, khăn hút nước.
- Thảm chống trượt trong bồn; với chó lớn, tắm ở chỗ thấp, không phải nhấc cao, hoặc tắm ngay trên sàn nhà tắm.
- Nước ấm vừa, thử bằng mặt trong cổ tay.
- Gội nhanh, xả thật sạch — dầu gội sót lại trên da mỏng dễ gây ngứa.
- Thấm khăn kỹ, rồi sấy gió ấm nhẹ, giữ máy xa da. Với mèo già, nhiều khi lau khăn ấm và chải là đủ, không cần tắm.
Những ngày nồm ẩm hoặc rét đậm ở miền Bắc, có thể dời buổi tắm, chỉ lau sạch vùng bẩn như chân, bụng, quanh hậu môn.
Cắt tỉa: chọn kiểu dễ sống
Thú già không cần kiểu tỉa cầu kỳ. Kiểu tỉa tốt cho tuổi già là kiểu:
- Giữ lông vừa ngắn ở thân để dễ chải, dễ khô, nhưng không cạo sát da (da già mỏng dễ xước và dễ bị nắng).
- Tỉa gọn vùng vệ sinh, vì thú già có thể khó giữ sạch vùng này.
- Tỉa lông kẽ chân và đệm chân, giúp bám sàn tốt hơn — điều rất quan trọng với chó đi đứng không vững.
- Tỉa gọn quanh mắt để thú nhìn rõ hơn.
Với chó lông kép đã già, vẫn giữ nguyên tắc không cạo trọc trừ khi bác sĩ thú y chỉ định; chải lấy lông chết lớp dưới đều đặn giúp thú mát hơn nhiều.
Móng, tai, mắt, răng
- Móng: thú già đi ít nên móng mòn chậm, có khi cong vào đệm chân. Cắt từng chút, cho thú nằm nghiêng. Móng đã mọc quặp vào thịt thì để bác sĩ thú y xử lý.
- Tai: lau phần ngoài bằng bông ẩm. Tai đỏ, hôi, thú lắc đầu nhiều: đi khám.
- Mắt: lau ghèn bằng bông ẩm sạch. Mắt đục dần, đỏ, chảy nhiều dịch: đi khám.
- Răng: hôi miệng nặng, chảy dãi, ăn khó, cao răng nhiều ở thú già cần bác sĩ thú y đánh giá. Cạo vôi răng có gây mê hay không là quyết định của bác sĩ sau khi khám, nhất là ở thú già.
Mèo già: những điểm riêng
Mèo già thường tự chải kém đi rõ rệt. Lông lưng dưới và quanh đuôi bắt đầu xơ, có gàu, rồi vón cục — đó thường là dấu hiệu đầu tiên chủ nuôi nhận thấy. Mèo già cũng gầy đi ở nhiều con, xương sống và hông nhô lên, nên lược phải nhẹ tay hơn nữa ở những chỗ này.
- Chải bằng lược răng thưa đầu tròn hoặc găng chải, vài phút mỗi lần, khi mèo đang nằm phơi nắng hay nằm ổ.
- Móng mèo già thường dày lên, ít được mài nên dễ mọc dài và cong vào đệm chân. Xem móng mỗi tuần.
- Búi vón sát da ở mèo già nên để groomer quen làm mèo hoặc bác sĩ thú y cạo gỡ — da mèo già mỏng, rất dễ rách khi cắt bằng kéo.
- Mèo già đột nhiên ngừng tự chải, lông bết nhanh, gầy sút: nên đi khám, vì đó có thể là dấu hiệu của bệnh chứ không chỉ do tuổi.
Đi tiệm hay làm ở nhà
Nhiều thú già làm ở nhà dễ chịu hơn vì không phải di chuyển, không nghe chó lạ sủa. Nếu cần đi tiệm, chọn giờ vắng, nói rõ với groomer tuổi, bệnh đang theo dõi và những chỗ thú đau. Groomer tận nhà cũng là một lựa chọn. Tiệm cẩn thận sẽ chủ động rút ngắn buổi, không dùng lồng sấy nóng và gọi chủ khi thấy thú mệt.
Bắt tay làm: lịch chăm cho thú già
- Hằng ngày: chải 5 phút một vùng; lau mắt nếu có ghèn; kiểm tra vùng vệ sinh.
- Hằng tuần: xem móng; lau tai phần ngoài; lướt tay khắp người tìm u cục, ghi lại.
- Khi cần: tắm, hoặc lau khăn ấm thay tắm; tỉa vệ sinh, kẽ chân.
- Dụng cụ tối thiểu: bàn chải mềm, lược răng thưa, kìm cắt móng nhỏ, bột cầm máu chuyên dụng, khăn mềm, đệm nằm chống trượt.
Khi nào cần người chuyên
Groomer có kinh nghiệm với thú già khi lông đã bết nặng, cần cạo gỡ mà thú đau khớp không đứng được lâu. Bác sĩ thú y khi: có u cục mới hoặc to nhanh, da có vết loét, thú đau rõ khi chạm vào một vùng, móng mọc quặp vào thịt, mắt đỏ đục, hôi miệng nặng. Với thú có bệnh tim, bệnh hô hấp, nên hỏi bác sĩ trước khi đưa đi làm đẹp ở tiệm.
Câu hỏi thường gặp
Chó già có nên tắm thường xuyên không?
Thú già thường không cần tắm nhiều; tắm khi bẩn hoặc có mùi, giữa các lần có thể lau khăn ấm và chải lông. Khi tắm, dùng nước ấm, xả sạch dầu gội và sấy khô ngay để tránh bị lạnh.
Mèo già không tự liếm lông được phải làm sao?
Chủ nuôi chải giúp những vùng mèo không tự với tới, nhất là lưng dưới và quanh đuôi, mỗi lần vài phút bằng lược mềm. Nếu mèo đột ngột ngừng tự chải, nên đưa đi khám vì có thể do đau khớp hay bệnh khác.
Cắt móng cho chó già thế nào?
Cho chó nằm nghiêng trên đệm, nhấc chân thấp sát thân, cắt từng chút một và nghỉ giữa các chân. Móng đã cong quặp vào đệm chân nên để bác sĩ thú y xử lý.
Có nên đưa chó già đi spa không?
Được, nếu chọn tiệm cẩn thận, giờ vắng, nói rõ bệnh và chỗ đau, và tiệm không dùng lồng sấy nóng. Với thú có bệnh tim hay hô hấp, nên hỏi bác sĩ thú y trước.
Phát hiện u cục khi chải lông cho chó già phải làm gì?
Ghi lại vị trí, kích thước ước lượng và ngày phát hiện, chụp ảnh rồi đưa thú đến bác sĩ thú y. Chỉ bác sĩ mới đánh giá được u cục đó có cần xét nghiệm hay không.
