Chó lông kép như husky, alaska, phốc sóc, golden, corgi không nên cạo trọc vào mùa hè, theo quan điểm phổ biến của giới grooming và nhiều bác sĩ thú y. Bộ lông kép vừa cách nhiệt vừa che da khỏi nắng; cạo sát làm mất lớp bảo vệ đó và có thể khiến lông mọc lại chậm, xơ, lốm đốm. Cách giúp chó lông kép mát hơn là chải sạch lông chết lớp dưới, giữ chỗ ở mát, cho uống đủ nước. Cạo chỉ hợp lý khi lông bết nặng hoặc bác sĩ thú y chỉ định.
Bộ lông kép hoạt động ra sao
Lông kép gồm hai lớp làm hai việc khác nhau:
- Lớp dưới: lông ngắn, mềm, rất dày, giống lớp bông. Nó giữ một lớp không khí sát da, giúp chó ấm khi trời lạnh. Lớp này thay mạnh theo mùa, ở xứ nóng có thể rụng rải rác quanh năm.
- Lớp ngoài: lông dài hơn, cứng hơn, gọi là lông bảo vệ. Nó che nắng trực tiếp chiếu xuống da, thoát nước mưa, ngăn bụi bẩn và côn trùng.
Khi lớp dưới đã được chải thưa bớt lông chết, không khí lưu thông được giữa các sợi lông, lớp lông ngoài làm việc như một tấm che nắng. Khi lớp dưới bị bỏ mặc, lông chết kết dày, bộ lông thành tấm chăn bít kín, giữ nóng và ẩm. Phần lớn những con husky "trông khổ sở vì nóng" ở Việt Nam là do lông chết chưa được lấy ra, chứ không phải do lông quá dài.
Cũng cần nói rõ: chó không thoát nhiệt chủ yếu qua da như người. Chó làm mát bằng cách thở hổn hển, bay hơi qua lưỡi và đường hô hấp, cùng một phần nhỏ qua đệm chân. Vì vậy cạo lông không mở thêm "lỗ thoát nhiệt" nào đáng kể cho chó.
Cạo trọc gây ra những gì
Da phơi nắng
Da dưới lớp lông kép thường mỏng, ít sắc tố, quen được che phủ. Cạo trơn rồi ra nắng, nhất là chó hay ở sân thượng, ngoài vườn, có thể bị cháy nắng, đỏ da. Mùa hè miền Bắc và miền Trung có những đợt nắng nóng gắt kéo dài, nguy cơ càng rõ.
Lông mọc lại không như cũ
Groomer và chủ nuôi chó lông kép hay gặp chuyện: vùng cạo mọc lại rất chậm, có khi nhiều tháng; lông mọc lên chủ yếu là lớp dưới bông xù, lớp ngoài thưa; màu loang không đều. Hiện tượng lông không mọc lại sau khi cạo đã được ghi nhận trong y văn thú y, nguyên nhân chưa được giải thích trọn vẹn. Không phải con nào cũng gặp, nhưng không ai đoán trước được con nào sẽ gặp.
Côn trùng và trầy xước
Lớp lông bảo vệ cản bớt muỗi, côn trùng, cành cây gai khi chó chạy. Da trơn dễ bị cắn đốt, trầy xước hơn.
Lạnh khi chuyển mùa
Ở miền Bắc, một con chó bị cạo vào cuối hè có thể chưa kịp có lại bộ lông khi gió mùa đông bắc tràn về.
Khi nào cạo là lựa chọn đúng
Quan điểm "không cạo" là nguyên tắc chung, không phải luật tuyệt đối. Những trường hợp cạo là cần thiết:
- Lông bết sát da trên diện rộng: gỡ không được, gỡ thì đau và rách da. Lông bết bít kín da, giữ ẩm, là nơi lý tưởng cho nấm và vi khuẩn. Cạo ở đây là giải phóng cho chó.
- Bác sĩ thú y chỉ định: để điều trị bệnh da, xử lý vết thương, chuẩn bị phẫu thuật, theo dõi một vùng da. Thường là cạo cục bộ.
- Chó già, chó bệnh không chịu nổi chải lâu: khi việc chải hằng tuần gây đau hay quá sức, cạo ngắn có thể là cách nhân đạo hơn. Quyết định này nên có ý kiến bác sĩ thú y.
- Vùng vệ sinh: tỉa ngắn quanh hậu môn, bộ phận sinh dục và kẽ chân là việc bình thường với mọi kiểu lông, không phải "cạo trọc".
Trong những trường hợp này, groomer thường dùng lưỡi dài nhất có thể, để lại một lớp lông ngắn thay vì cạo sát tới da, và dặn chủ hạn chế cho chó ra nắng gắt cho tới khi lông mọc lại.
Cách giúp chó lông kép mát hơn mà không cạo
| Việc làm | Vì sao có tác dụng |
|---|---|
| Chải lấy lông chết lớp dưới (de-shedding) bằng cào lông lớp dưới và lược slicker | Mở thông bộ lông cho không khí lưu thông, giảm lớp "chăn" bít kín |
| Tắm rồi sấy bằng máy thổi lực | Luồng gió mạnh đẩy bay một lượng lớn lông chết mà chải tay khó lấy hết |
| Tỉa gọn bàn chân, kẽ đệm chân, vùng vệ sinh | Đệm chân thoát nhiệt tốt hơn, sạch sẽ, ít giữ ẩm |
| Chỗ nằm mát, có bóng râm, nền gạch | Chó chủ động áp bụng vào chỗ mát để toả nhiệt |
| Nước uống sạch luôn sẵn | Thở hổn hển mất nhiều nước |
| Dắt đi dạo sáng sớm hoặc chiều muộn | Tránh mặt đường nóng và nắng gắt giữa trưa |
Sấy sau tắm phải thật khô tới chân lông. Lông kép ẩm bên trong trong thời tiết nóng ẩm là cách nhanh nhất để có mùi hôi và vấn đề da. Đây là lý do tắm chó lông kép ở nhà mà không có máy sấy đủ mạnh thì nhiều khi chưa bằng đi tiệm.
Tranh luận trong nghề
Không phải ai cũng đồng ý hoàn toàn. Một số người cho rằng ở khí hậu rất nóng, chó lông kép sống trong nhà mát có thể được cắt ngắn bớt mà không sao. Một số chủ nuôi kể chó của họ cạo nhiều năm vẫn mọc lại bình thường. Điều này cũng đúng với nhiều con. Chỗ đồng thuận chung là: không cạo vì phản xạ "trời nóng thì cạo", ưu tiên chải sạch lớp dưới, và nếu cắt thì giữ một độ dài nhất định thay vì cạo sát da.
Chuẩn giống của những giống lông kép cũng mô tả bộ lông tự nhiên và không có kiểu tỉa cạo ngắn thân. Chó trình diễn thuộc nhóm này chỉ được tỉa gọn, chủ yếu ở chân và đường viền.
Bắt tay làm
Lịch chăm mùa hè tham khảo cho chó lông kép:
- Chải ba bốn lần mỗi tuần bằng cào lông lớp dưới, rồi lược slicker, rồi kiểm tra bằng lược kim loại tới sát da.
- Trong mùa thay lông, chải mỗi ngày, mỗi lần chia nhỏ theo vùng để chó không mệt.
- Tắm và sấy thổi lực khoảng bốn đến sáu tuần một lần, hoặc đi tiệm làm gói lấy lông chết.
- Tỉa kẽ chân, bàn chân, vùng vệ sinh mỗi tháng.
- Kiểm tra sau tai, quần sau, đuôi: những chỗ lông dễ kết thành tảng.
Dụng cụ tối thiểu: cào lông lớp dưới (rake), lược slicker cỡ lớn, lược kim loại răng thưa. Không lạm dụng loại lược có lưỡi cắt: chải quá tay có thể cắt cả lông ngoài, làm bộ lông xơ.
Nhận biết chó bị quá nóng: thở hổn hển dữ dội không giảm khi nghỉ, lưỡi và lợi đỏ thẫm, chảy dãi nhiều, lờ đờ, loạng choạng, nôn. Khi thấy những dấu hiệu này, đưa chó vào chỗ mát, làm ướt người bằng nước mát (không dùng nước đá), cho uống nước từng ít nếu chó còn tỉnh và đưa đến bác sĩ thú y ngay.
Khi nào cần người chuyên
Groomer nên làm khi: lông bết nhiều vùng, cần sấy thổi lực lấy lông chết, chó lông kép cỡ lớn mà chủ không có dụng cụ hay sức để chải hết. Bác sĩ thú y cần xem khi: một vùng đã cạo mấy tháng chưa mọc lại; da đỏ, có vảy, mùi lạ dưới lớp lông; rụng lông từng mảng ngoài mùa thay lông; chó có dấu hiệu sốc nhiệt.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cạo lông husky vào mùa hè không?
Không nên cạo trọc. Lông kép của husky giúp cách nhiệt và che nắng cho da, cạo sát có thể làm lông mọc lại chậm và xấu. Chải sạch lông chết lớp dưới, giữ chỗ ở mát và cho uống đủ nước mới là cách giúp husky dễ chịu hơn.
Cạo lông chó lông kép có mọc lại không?
Phần lớn sẽ mọc lại nhưng có thể chậm, xơ hoặc loang màu; một số con mọc lại rất chậm trong nhiều tháng. Không đoán trước được con nào sẽ gặp, vì vậy cạo chỉ nên làm khi thật cần.
Chó golden bị nóng thì nên làm gì?
Chải lấy lông chết lớp dưới, tắm và sấy khô kỹ, tỉa gọn kẽ chân, cho nằm chỗ mát và dắt đi dạo lúc trời dịu. Nếu chó thở hổn hển dữ dội, lờ đờ, nôn thì làm mát bằng nước mát và đưa đi bác sĩ thú y ngay.
Khi nào thì phải cạo lông chó lông kép?
Khi lông bết sát da trên diện rộng không gỡ được, khi bác sĩ thú y cần cạo để điều trị hay phẫu thuật, hoặc khi chó già yếu không chịu nổi việc chải. Groomer thường để lại một lớp lông ngắn thay vì cạo sát da.
Lông kép khác lông đơn thế nào?
Lông kép có hai lớp: lớp dưới mềm dày như bông và lớp ngoài dài cứng hơn. Lông đơn chỉ có một lớp, rẽ ra thấy da ngay. Poodle và maltese là lông đơn; husky, phốc sóc, golden, corgi là lông kép.
