Ở nhà có thể gỡ được những nút rối nhỏ và cục bết còn lỏng, chưa dính sát da: làm ẩm bằng xịt gỡ rối, tách cục bằng ngón tay, rồi gỡ dần từ ngọn vào gốc bằng lược răng và lược slicker, luôn giữ gốc lông để da không bị kéo. Không nên dùng kéo cắt cục bết sát da, vì da chó mèo bị lông kéo nhô lên, nhát kéo rất dễ cắt vào da. Những mảng bết dày, sát da hay phủ rộng thì không nên cố gỡ ở nhà.
Rối, bết và mảng bết: ba mức khác nhau
Người nuôi hay gọi chung là "lông rối" hay "lông bết", nhưng với groomer, mức độ quyết định cách làm.
| Mức | Nhìn và sờ thấy | Làm ở nhà được không |
|---|---|---|
| Rối nhẹ | Vài sợi xoắn vào nhau, lược vướng nhẹ, vẫn tách được bằng tay | Được, chải lớp là hết |
| Cục bết | Cục lông chặt cỡ đầu ngón tay, còn khoảng hở giữa cục và da, đẩy nhẹ thấy cục di chuyển | Thường được nếu kiên nhẫn và thú hợp tác |
| Bết sát da | Cục chặt dính liền da, không luồn được ngón tay hay lược bên dưới, da quanh đó căng | Không nên; nhờ groomer |
| Mảng bết (lông "nỉ") | Lông bết thành tấm liền như tấm nỉ, có khi phủ cả lưng, sườn | Không; thường phải cạo bởi người chuyên |
Cách thử nhanh: luồn lược răng hoặc một ngón tay xuống dưới cục lông, sát da. Nếu luồn được và cục còn chuyển động, có thể gỡ. Nếu không có khe hở nào, cục đã bám vào da.
Vì sao không dùng kéo cắt cục bết
Đây là tai nạn rất phổ biến ở cả người nuôi lẫn người mới vào nghề. Khi kéo cục bết lên để cắt, da bên dưới bị kéo theo, nhô lên thành một nếp mỏng nằm sát ngay chân cục. Mắt nhìn thấy cục lông, không thấy nếp da. Một nhát kéo là đứt da, có khi thành vết rách dài cần khâu. Da chó mèo mỏng hơn ta nghĩ, và da mèo còn mỏng, đàn hồi hơn nữa.
Nếu cục bết quá to không gỡ nổi, cách an toàn là để groomer dùng tông đơ với lưỡi phù hợp, chứ không phải kéo. Một số dụng cụ tách cục rối có lưỡi sắc, nghề vẫn dùng, nhưng cần tay quen; với người mới, rủi ro cắt vào da là đáng kể.
Gỡ cục bết ở nhà: từng bước
Chuẩn bị
- Xịt gỡ rối dành cho thú cưng, hoặc nước sạch trong bình xịt.
- Lược răng kim loại (đoạn răng thưa trước, răng dày sau).
- Lược slicker nhỏ.
- Ánh sáng tốt để nhìn rõ da.
- Miếng thưởng nhỏ, và nếu được, một người giữ nhẹ.
Các bước
- Làm ẩm cục bết bằng xịt gỡ rối, xoa cho thấm vào trong cục. Chờ một lát.
- Tách bằng ngón tay. Dùng ngón tay kéo nhẹ cục lông ra theo chiều dọc sợi lông (từ gốc ra ngọn), tách cục lớn thành vài cục nhỏ hơn. Đây là bước tốn thời gian nhất và quan trọng nhất.
- Giữ gốc. Một tay kẹp phần lông giữa cục và da, giữ chặt sát da. Tay này làm "điểm neo" để mọi lực kéo chỉ tác động lên lông, không lên da.
- Gỡ từ ngọn vào. Dùng đầu răng lược (hoặc slicker) gỡ phần ngọn cục, từng chút. Khi ngọn đã tơi, tiến dần vào trong. Không bao giờ cắm lược vào gốc rồi kéo mạnh ra.
- Kiểm bằng lược răng từ da ra ngọn khi cục đã tan.
- Nghỉ khi thú khó chịu. Một cục to có thể gỡ trong hai, ba buổi.
Lông dính trong cục là lông chết lẫn lông sống. Gỡ xong sẽ có một nắm lông rơi ra, đó là bình thường.
Những điều không nên làm
- Không tắm khi lông đang bết. Nước làm cục bết co chặt hơn, sau sấy thành khối cứng. Gỡ trước, tắm sau.
- Không dùng dầu ăn, dầu dừa, dầu xả của người để "làm mềm" cục bết. Dầu bết vào lông, khó gội ra, mèo liếm vào. Xịt gỡ rối dành cho thú cưng là lựa chọn phù hợp hơn.
- Không giật, không kéo căng. Thú sẽ đau, sợ lược, lần sau khó hơn.
- Không cố gỡ nốt chỗ cuối khi thú đã vùng vằng. Một vết cắn hay cào, một lần thú ngã khỏi bàn tốn kém hơn nhiều so với để lại một cục lông thêm một ngày.
- Không cắt bằng kéo sát da như đã nói ở trên.
Những vị trí bết hay gặp và cách phòng
Bết không xuất hiện ngẫu nhiên. Nó tập trung ở chỗ có ma sát, ẩm hoặc chỗ chủ hay bỏ qua khi chải:
- Sau tai: lông mảnh như tơ, dễ xoắn. Chải mỗi ngày bằng lược răng nhỏ.
- Nách, bẹn: ma sát khi đi, ẩm. Chải với chân được nâng nhẹ.
- Cổ, chỗ đeo vòng và dây yếm: ma sát liên tục. Tháo vòng khi ở nhà nếu an toàn, chải chỗ này mỗi ngày.
- Mặt sau đùi, vùng vệ sinh: dính bẩn, ẩm. Lau sạch, giữ khô, có thể tỉa gọn.
- Đuôi: lông dài quét đất, dễ dính.
- Bụng và ngực ở chó chân ngắn: cọ đất khi đi.
Danh mục này có bài riêng về các vùng khó, và bài riêng về lông xoăn vì chó lông xoăn là đối tượng bết nhiều nhất.
Thú mới về nhà lông bết nặng
Thú nhận nuôi, thú mua lại hoặc thú lâu ngày không được chăm đôi khi về nhà với bộ lông bết cả mảng. Đừng cố gỡ toàn bộ ở nhà trong những ngày đầu, khi thú chưa quen người, chưa quen nhà. Lông bết lâu ngày thường che giấu vấn đề da bên dưới. Hướng an toàn là cho thú đi khám, rồi để groomer cạo phần bết, sau đó mới bắt đầu thói quen chải từ bộ lông ngắn mọc lại.
Bắt tay làm
Bảng kiểm trước khi gỡ
- Luồn được lược hoặc ngón tay giữa cục và da không? Không: dừng, nhờ groomer.
- Da quanh cục có đỏ, ướt, có mùi, có vết thương không? Có: đi khám trước.
- Thú có đang bình tĩnh không? Không: để buổi khác.
- Đã có xịt gỡ rối, lược răng, slicker, ánh sáng tốt chưa?
Dụng cụ tối thiểu
Lược răng kim loại, lược slicker nhỏ, bình xịt nước hoặc xịt gỡ rối. Không cần kéo cho việc này.
Khi nào cần người chuyên
Nhờ groomer khi cục bết dính sát da, khi bết thành mảng rộng, khi thú không chịu ngồi yên cho gỡ, hoặc khi đã gỡ hai ba buổi mà không tiến triển. Groomer sẽ đánh giá gỡ hay cạo; bài kế tiếp trong danh mục giải thích khi nào cạo là lựa chọn tốt hơn.
Đưa đi bác sĩ thú y khi dưới cục bết có da đỏ, rỉ dịch, có mùi, có giòi hay vết thương, khi lỡ cắt vào da, hoặc khi thú đau nhiều lúc chạm vào vùng bết. Lông bết lâu có thể giữ ẩm, chất bẩn và che giấu tổn thương da cần điều trị.
Câu hỏi thường gặp
Lông chó bị bết phải làm sao?
Nếu cục bết còn lỏng, có khe hở với da, làm ẩm bằng xịt gỡ rối, tách bằng ngón tay và gỡ từ ngọn vào gốc bằng lược, luôn giữ gốc lông. Nếu bết sát da hoặc thành mảng rộng, nên nhờ groomer thay vì cố gỡ ở nhà.
Có nên dùng kéo cắt lông bết cho chó mèo?
Không nên cắt sát da bằng kéo. Khi kéo cục lông lên, da bị kéo theo và rất dễ bị cắt vào. Cục bết lớn nên để groomer xử lý bằng tông đơ.
Có nên tắm cho chó khi lông đang bị rối?
Không nên. Nước làm nút rối co chặt hơn và sau khi sấy dễ thành mảng cứng. Hãy gỡ rối trước rồi mới tắm.
Dùng dầu dừa gỡ rối lông chó được không?
Không khuyến khích. Dầu bám vào lông, khó gội sạch và thú hay liếm vào. Xịt gỡ rối dành cho thú cưng là lựa chọn phù hợp hơn.
Lông mèo bị bết có tự gỡ ở nhà được không?
Cục nhỏ, còn lỏng thì có thể gỡ nhẹ nhàng trong buổi ngắn. Da mèo mỏng và mèo dễ căng thẳng, nên cục bết sát da hoặc mèo không chịu thì nhờ groomer quen làm với mèo.
