Lông bết nên cạo thay vì gỡ khi mảng bết đã dính sát da, phủ rộng nhiều vùng, khi thú đau hoặc hoảng sợ lúc bị chạm, hoặc khi dưới lớp bết có dấu hiệu da tổn thương. Gỡ một mảng bết lớn có thể kéo dài hàng giờ, mỗi nhát lược là một lần giật da; cạo ngắn bằng tông đơ đúng tay nghề thì nhanh, ít đau hơn và cho da được thở trở lại. Trong nghề grooming có câu được nhắc rất nhiều: nhân đạo trước thẩm mỹ (humanity before vanity).
Lông bết gây hại thế nào
Nhiều người nghĩ lông bết chỉ là chuyện xấu đẹp. Thực tế, mảng bết lâu ngày ảnh hưởng tới sức khoẻ và sự thoải mái của thú:
- Kéo căng da: mỗi cục bết là một nhúm lông xoắn chặt, kéo da theo mỗi khi thú cử động, nằm, gãi.
- Giữ ẩm và chất bẩn: da dưới mảng bết không khô được, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm. Đây là điều kiện cho viêm da, nấm, mùi hôi.
- Che giấu vấn đề: ve, bọ chét, vết thương, cục u nằm dưới mảng bết có thể không ai thấy suốt nhiều tuần.
- Hạn chế cử động: mảng bết ở nách, bẹn, chân có thể làm thú đi lại khó chịu; bết quanh vùng vệ sinh có thể gây khó đi vệ sinh và giữ chất thải.
- Mất khả năng điều nhiệt: lông bết không còn lớp không khí cách nhiệt như lông thoáng.
Gỡ hay cạo: các tiêu chí groomer cân nhắc
| Tiêu chí | Nghiêng về gỡ | Nghiêng về cạo |
|---|---|---|
| Độ sát da | Còn khe hở, luồn được lược | Dính liền da, không luồn được gì |
| Diện tích | Vài cục rải rác | Mảng rộng, nhiều vùng, cả thân |
| Phản ứng của thú | Bình tĩnh, chịu được chải | Đau, kêu, run, cắn khi chạm vào |
| Tình trạng da | Da bình thường | Da đỏ, ướt, có mùi, vết thương |
| Tuổi và sức khoẻ | Thú khoẻ, chịu được buổi dài | Thú già, bệnh tim, khớp, khó đứng lâu |
| Loài | Chó quen grooming | Mèo có da rất mỏng, dễ căng thẳng |
Không có ranh giới tuyệt đối. Một con chó bình tĩnh với vài cục bết sát da ở sau tai có thể được cạo đúng vùng đó và chải phần còn lại. Một con mèo già với bết rải rác ở lưng có thể nên cạo phần lưng ngay cả khi từng cục còn lỏng, vì buổi gỡ kéo dài gây căng thẳng nhiều hơn lợi ích.
Cạo lông bết diễn ra thế nào
Groomer thường dùng tông đơ với lưỡi cắt rất ngắn để luồn được giữa mảng bết và da. Lưỡi dài hơn không chui xuống dưới mảng bết được. Đây là lý do sau khi cạo, thú trông gần như trụi lông ở những vùng đó. Một số điểm của quy trình đúng:
- Lưỡi tông đơ sạch, sắc, được kiểm tra nhiệt độ thường xuyên vì lưỡi nóng lên nhanh khi cạo lông dày; lưỡi nóng có thể làm bỏng da.
- Da được giữ căng phẳng, tông đơ đi theo chiều lông, nhẹ, không dí mạnh.
- Những vùng da mỏng, gấp nếp (nách, bẹn, vành tai, quanh vùng vệ sinh) được làm cực kỳ chậm.
- Mảng bết ở vành tai cần đặc biệt cẩn thận vì da tai rất mỏng.
- Thú được nghỉ giữa chừng, không bị ép làm liền một mạch.
Với mèo, hoặc với thú quá sợ, quá đau, việc cạo đôi khi được làm tại phòng khám thú y. Có dùng thuốc an thần hay gây mê hay không là quyết định của bác sĩ thú y sau khi khám, không phải của groomer hay chủ nuôi.
Chủ nuôi nên được hỏi trước
Một tiệm làm việc tử tế sẽ báo trước khi cạo, giải thích lý do, có khi chụp ảnh tình trạng lông trước khi làm, và một số tiệm đề nghị chủ ký đồng ý vì thú sẽ trông khác hẳn, và vì có rủi ro sau cạo. Chủ nuôi có quyền hỏi rõ: cạo vùng nào, ngắn tới đâu, rủi ro gì.
Sau khi cạo: những điều cần biết
Da có thể đỏ, ngứa vài ngày
Da vốn bị che kín lâu ngày, nay lộ ra, có thể đỏ nhẹ, ngứa, thú gãi hoặc liếm. Thường dịu dần trong vài ngày. Nếu da đỏ rực, rỉ dịch, có vết trầy, hoặc thú gãi liên tục tới chảy máu, đưa đi khám.
Phát hiện vấn đề cũ
Cạo xong đôi khi lộ ra vết thương, vùng viêm, ve rận, cục u nằm sẵn bên dưới. Groomer cần báo cho chủ, và chủ nên đưa thú đi khám những phát hiện này.
Thú có thể ngượng ngùng, lắc đầu
Một số thú hành xử lạ trong vài ngày đầu: lắc đầu (nếu vành tai vừa được cạo bết), liếm chân, trốn. Thú lắc đầu mạnh liên tục sau khi cạo vùng tai cần được để ý vì có thể dẫn tới tụ máu vành tai; báo bác sĩ thú y nếu thấy vành tai phồng lên.
Bảo vệ da trần
Da vừa cạo trụi dễ bị nắng gắt làm rát và dễ lạnh trong mùa rét. Hạn chế phơi nắng giữa trưa, giữ ấm mùa đông, có thể mặc áo mỏng sạch cho chó trong những tuần đầu. Không tự bôi kem chống nắng của người lên thú.
Chó lông kép thì sao
Với chó lông kép, các groomer thường khuyên không cạo trọc vì lông có thể mọc lại không đều, chậm, và mất chức năng cách nhiệt. Nhưng khi lông kép đã bết thành mảng sát da, việc cạo phần bết vẫn là lựa chọn nhân đạo hơn so với để thú sống với mảng bết. Hãy hiểu đây là xử lý tình huống, không phải kiểu tỉa; sau đó cần chải lớp lông tơ đều đặn để không phải cạo lần nữa.
Bắt đầu lại từ bộ lông ngắn
Sau khi cạo là cơ hội tốt để xây thói quen chải từ đầu. Lông ngắn mọc lại rất dễ chải, thú dễ chịu, và chủ nuôi có vài tuần để làm quen với việc chải mỗi ngày trước khi lông đủ dài để rối lại. Nhiều chủ nuôi lông dài sau một lần cạo vì bết đã chọn giữ kiểu tỉa ngắn hơn, dễ chăm hơn, hợp với thời gian thực tế của gia đình.
Bắt tay làm
Bảng kiểm khi tự đánh giá ở nhà
- Luồn lược răng dưới cục bết được không?
- Có bao nhiêu vùng bết? Một hai cục hay cả mảng?
- Thú có kêu, né, run khi chạm vào không?
- Da quanh đó có đỏ, ướt, có mùi không?
- Thú có già, bệnh, khó đứng lâu không?
Hai câu trả lời "nghiêng về cạo" trở lên là lúc nên gọi groomer, đừng cố gỡ tiếp.
Phòng bết sau khi cạo
- Chải mỗi ngày từ khi lông còn ngắn để thú quen.
- Chải lớp và kiểm bằng lược răng khi lông dài ra.
- Giữ lịch tắm sấy khô tận da.
- Cân nhắc kiểu tỉa ngắn vừa phải nếu thời gian chải có hạn.
Khi nào cần người chuyên
Việc cạo lông bết sát da là việc của groomer có kinh nghiệm, không nên tự làm bằng tông đơ gia đình, càng không bằng kéo. Hỏi tiệm có quen làm với lông bết nặng, với mèo, với thú già không.
Đưa đến bác sĩ thú y khi thú quá sợ hoặc đau để grooming bình thường, khi dưới lớp bết có vết thương, nhiễm trùng, ký sinh trùng, hoặc khi da sau cạo đỏ rát, rỉ dịch, vành tai phồng. Mèo bết nặng thường nên khám trước để bác sĩ quyết định cách làm an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Lông chó bị bết có nên cạo không?
Nếu mảng bết đã dính sát da, phủ rộng hoặc thú đau khi chạm vào, cạo thường là lựa chọn nhân đạo hơn gỡ. Cục bết nhỏ, còn lỏng thì có thể gỡ. Groomer sẽ giúp đánh giá cụ thể.
Cạo lông bết có làm chó đau không?
Làm đúng cách bằng tông đơ sắc, sạch, nhẹ tay thì thường ít đau hơn nhiều so với gỡ mảng bết lớn. Da sau cạo có thể đỏ, ngứa nhẹ vài ngày.
Vì sao chó bị ngứa sau khi cạo lông?
Da bị che kín lâu ngày nay lộ ra nên có thể đỏ và ngứa nhẹ, thường dịu dần trong vài ngày. Nếu da đỏ rực, rỉ dịch hoặc chó gãi tới trầy xước thì cần đưa đi khám.
Chó lông kép bị bết có cạo được không?
Thông thường không nên cạo trọc chó lông kép, nhưng khi lông đã bết sát da thì cạo phần bết vẫn là cách xử lý nhân đạo hơn. Sau đó cần chải lông tơ đều để không phải cạo lại.
Mèo bị bết lông nặng nên làm gì?
Nên đưa mèo đến groomer quen làm với mèo hoặc đến bác sĩ thú y. Da mèo rất mỏng và mèo dễ căng thẳng; việc có cần an thần khi cạo hay không do bác sĩ thú y quyết định.
