Schnauzer và các giống chó lông cứng có hai cách giữ lông: nhổ lông chết bằng tay (hand stripping) để lông mới mọc lên vẫn cứng và đúng màu, hoặc cắt bằng tông đơ cho nhanh và dễ. Cắt tông đơ không làm chó đau hay ốm, nhưng sau nhiều lần, lông thân thường mềm, xốp và nhạt màu đi. Chó nhà chọn cách nào là quyết định của chủ nuôi, miễn biết trước mình được gì và mất gì.
Lông cứng là loại lông thế nào
Lông cứng (wire coat) gồm hai lớp: lớp ngoài là những sợi thô, cứng, gần như thẳng, bật lại khi miết ngược; lớp dưới mềm và dày. Sợi lông ngoài có một đặc điểm quan trọng: khi đã già, nó lỏng chân và có thể nhổ ra khá dễ, trong khi lông mới đang mọc thì bám chắc. Nhổ đúng lúc, lông mới thay vào sẽ giữ được độ cứng và màu đậm.
Giống hay gặp có lông cứng: schnauzer các cỡ (mini, standard, giant), westie (West Highland White Terrier), cairn terrier, border terrier, wire fox terrier, airedale, và nhiều giống terrier khác. Ở Việt Nam, schnauzer mini màu muối tiêu là phổ biến nhất.
Vì sao cắt tông đơ làm lông đổi chất
Cách giải thích phổ biến trong nghề grooming như sau. Tông đơ cắt ngang sợi lông, phần chân lông già vẫn nằm lại trong nang và chưa rụng. Lớp dưới mềm tiếp tục mọc. Sau nhiều lần cắt, phần lông mềm chiếm ưu thế trên bề mặt, bộ lông chuyển sang mềm, xoăn nhẹ, dễ rối hơn. Với schnauzer muối tiêu, những sợi có dải màu đậm nhạt xen nhau trên lớp ngoài bị thay bằng lông mềm nhạt màu hơn, nên chó trông xám bạc đi.
Đây là thay đổi về dáng vẻ, không phải bệnh. Rất nhiều schnauzer nhà được cắt tông đơ suốt đời và vẫn khoẻ mạnh. Nếu lông thay đổi kèm theo da đỏ, ngứa, rụng từng mảng thì đó là chuyện khác, cần bác sĩ thú y xem.
Hand stripping diễn ra thế nào
Hand stripping là việc dùng ngón tay, đôi khi kèm dao nhổ lông (stripping knife, thực chất là một lưỡi cùn có răng giúp kẹp sợi lông) để nhổ những sợi lông ngoài đã già. Groomer làm từng vùng nhỏ, kéo theo chiều lông, mỗi lần chỉ vài sợi. Da được giữ căng bằng tay kia để chó không bị kéo khó chịu.
Lông phải "chín" mới nhổ
Groomer gọi lông đã sẵn sàng là lông chín (blown coat): sợi dài, tách ra, nhổ thử thấy ra dễ. Nhổ lông chưa chín thì chó khó chịu và lông ra không đều. Vì vậy hand stripping không phải dịch vụ làm vào bất kỳ ngày nào, mà phải theo nhịp lông của từng con.
Hai cách tổ chức
- Nhổ toàn bộ một lần: khi cả bộ lông đã chín, nhổ hết lớp ngoài. Chó sẽ trông trụi trong vài tuần cho tới khi lông mới lên.
- Giữ lông cuốn chiếu (rolling coat): nhổ từng phần mỗi một hai tuần, để bộ lông luôn có nhiều lớp ở các độ tuổi khác nhau. Cách này giữ được chó luôn gọn đẹp, thường dùng với chó trình diễn.
Chải lấy lớp dưới (carding)
Ngoài nhổ lông ngoài, groomer còn chải lấy bớt lớp lông dưới mềm bằng dao nhổ lông kéo nhẹ qua bộ lông hoặc bằng đá chuyên dụng. Việc này giúp lông ngoài nằm phẳng, sát thân.
Kiểu tỉa schnauzer quen thuộc
Dù nhổ hay cắt, kiểu schnauzer cổ điển vẫn có những nét chung:
| Vùng | Dáng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lưng, sườn, cổ | Ngắn, ôm sát thân | Nhổ tay hoặc tông đơ |
| Chân, bụng | Để dài (lông viền), tỉa thành "váy" và ống chân | Phần dễ rối nhất, cần chải thường xuyên |
| Lông mày | Để dài, tỉa xéo thành hai mái che | Chừa khoảng hở để mắt nhìn rõ |
| Râu, mõm | Để dài, chải thẳng xuống | Lau sạch sau ăn uống |
| Đầu, má, tai | Ngắn, gọn | Vùng nhạy cảm, nhiều nơi dùng tông đơ kể cả khi thân nhổ tay |
Đường chuyển giữa thân ngắn và váy dài là chỗ thể hiện tay nghề: chuyển mượt, không thành bậc. Lông mày và râu là "linh hồn" của khuôn mặt schnauzer, tỉa vụng là mất nét.
Nhổ hay cắt: so sánh để chọn
| Hand stripping | Tông đơ | |
|---|---|---|
| Kết cấu lông | Giữ cứng, chống bẩn, ít rối | Mềm dần qua các lần cắt |
| Màu lông | Giữ màu đậm, rõ dải muối tiêu | Thường nhạt, xám hơn |
| Thời gian một buổi | Lâu hơn nhiều | Nhanh |
| Thợ làm được | Ít groomer làm thành thạo | Hầu hết tiệm |
| Chi phí | Thường cao hơn vì tốn công | Thường thấp hơn |
| Cảm giác của chó | Cần chó quen, chịu đứng lâu | Ít thời gian trên bàn |
Một chó đã cắt tông đơ nhiều năm vẫn có thể chuyển sang nhổ tay, nhưng thường mất nhiều tháng, qua vài vòng nhổ, lông ngoài mới dần trở lại. Không phải con nào cũng phục hồi hoàn toàn.
Có cách đi giữa: nhổ tay phần lưng và sườn để giữ màu, cắt tông đơ phần đầu, tai, cổ họng và vùng vệ sinh cho nhanh.
Lông viền chân và râu: phần cần chăm nhiều nhất
Dù thân được nhổ hay cắt, lông chân, bụng và râu của schnauzer vẫn mọc dài và mềm hơn thân. Đây là nơi rối nhiều nhất, nhất là mặt sau chân trước, khuỷu và đùi trong, nơi lông cọ xát khi chó đi lại. Ở Việt Nam, schnauzer hay đi dạo trên đường ướt và bãi cỏ, lông chân hút nước, bùn, sau đó khô lại thành từng cục.
Groomer thường tỉa váy chân thành dáng ống thẳng, vừa đủ dài để giữ nét giống, vừa đủ gọn để chủ chải được. Nếu chủ nuôi bận, có thể đề nghị để váy ngắn hơn chuẩn một chút. Râu cũng vậy: râu dài đẹp nhưng nhúng vào bát nước, bát thức ăn mỗi ngày, cần lau và chải đều tay. Râu để ẩm lâu có mùi và ố màu nâu, nên lau khô ngay sau ăn uống.
Bắt tay làm
Việc chủ schnauzer làm được ở nhà:
- Chải váy chân và bụng ba bốn lần mỗi tuần bằng lược slicker, kiểm tra lại bằng lược kim loại. Đây là chỗ hay bết nhất.
- Lau râu sau mỗi bữa ăn, chải râu thẳng. Râu ẩm lâu dễ có mùi và ố màu.
- Tỉa lông kẽ chân bằng kéo đầu tròn cho bằng đệm.
- Theo dõi lông thân: khi thấy lông dài ra, tách sợi, xù lên khỏi đường thân, đó là lúc hẹn groomer nhổ tay.
Chủ nuôi có thể tập nhổ vài sợi lông đã lỏng bằng ngón tay ở vùng lưng, theo chiều lông, khi chó thoải mái. Nếu chó tỏ ra khó chịu, quay đầu, rên, hãy dừng lại. Không dùng nhíp, không giật mạnh, không làm ở vùng bụng, nách, mặt.
Lịch tham khảo: tông đơ sáu đến tám tuần một lần; nhổ tay toàn bộ khoảng hai ba lần một năm theo nhịp lông, hoặc cuốn chiếu mỗi một hai tuần.
Khi nào cần người chuyên
Hand stripping là kỹ năng cần học bài bản, nên tìm groomer đã làm quen với giống lông cứng và hỏi họ làm thường xuyên tới mức nào. Đưa chó đến bác sĩ thú y khi: da lưng có những nốt mụn, sẩn nhỏ, vảy (schnauzer mini là giống hay được nhắc tới với các vấn đề da vùng lưng); da đỏ hoặc chảy dịch sau buổi nhổ; chó ngứa gãi một vùng liên tục. Đừng nhổ hay cắt lên vùng da đang có tổn thương.
Câu hỏi thường gặp
Hand stripping là gì?
Hand stripping là cách nhổ những sợi lông ngoài đã già và lỏng chân của chó lông cứng, bằng ngón tay hoặc dao nhổ lông chuyên dụng. Lông mới mọc lên giữ được độ cứng và màu đậm, khác với cắt tông đơ.
Nhổ lông schnauzer có làm chó đau không?
Khi lông đã "chín" và lỏng chân, nhổ đúng cách theo chiều lông, giữ căng da, thì phần lớn chó chịu được. Nhổ lông chưa chín hoặc giật mạnh sẽ gây khó chịu, nên việc này cần người có kinh nghiệm.
Vì sao schnauzer cắt tông đơ bị nhạt màu?
Tông đơ cắt ngang sợi lông ngoài, sau nhiều lần lớp lông mềm nhạt màu hơn chiếm ưu thế trên bề mặt. Với schnauzer muối tiêu, bộ lông vì vậy trông xám bạc đi và mềm hơn.
Schnauzer đã cắt tông đơ lâu năm có chuyển sang nhổ lông được không?
Được, nhưng thường cần nhiều tháng và nhiều vòng nhổ để lông ngoài cứng dần trở lại. Không phải con nào cũng phục hồi hoàn toàn kết cấu và màu cũ.
Những giống chó nào có lông cứng?
Schnauzer các cỡ, westie, cairn terrier, border terrier, wire fox terrier, airedale và nhiều giống terrier khác. Chó lai mang lông cứng cũng có thể chăm theo cùng nguyên tắc.
