Búi lông ở mèo: vì sao mèo nôn ra lông và chải lông giúp gì

Búi lông ở mèo là khối lông mèo nuốt vào khi tự liếm, không đi hết xuống ruột mà tích lại trong dạ dày rồi được nôn ra, thường có dạng ống dài, ướt. Chải lông đều đặn là cách đơn giản và hiệu quả nhất để giảm búi lông, vì mỗi sợi lông rụng được chải ra là một sợi mèo không phải nuốt. Tuy nhiên, mèo nôn búi lông thường xuyên không phải chuyện "bình thường của mèo": các bác sĩ thú y coi đó là dấu hiệu nên khám, và nôn khan liên tục, bỏ ăn, táo bón là dấu hiệu khẩn cấp.

Búi lông hình thành ra sao

Gai trên lưỡi mèo hướng về phía sau, nên lông rụng bị lưỡi kéo vào miệng thì gần như chỉ có đường đi xuống. Phần lớn lông nuốt vào đi qua đường tiêu hoá và ra ngoài theo phân; nếu nhìn kỹ phân mèo lông dài sẽ thấy lông lẫn trong đó. Một phần lông có thể đọng lại trong dạ dày, kết thành khối. Khi khối đủ lớn, dạ dày tống nó ngược lên.

Búi lông nôn ra hiếm khi tròn như quả bóng. Vì đi qua thực quản hẹp, nó thường có hình ống, dài vài phân, kèm dịch. Trước khi nôn, mèo thường rướn cổ, co bụng, phát ra tiếng nôn khan vài lần.

Mèo nào hay bị búi lông

• Mèo lông dài như Ba Tư, Anh lông dài, Maine Coon: lượng lông nuốt vào nhiều hơn.
• Mùa thay lông: mọi mèo đều nuốt nhiều lông hơn trong những tuần rụng mạnh.
• Mèo liếm lông quá mức: do ngứa, dị ứng, bọ chét, căng thẳng, hoặc đau ở một vùng.
• Mèo có vấn đề tiêu hoá: khi ruột hoạt động không bình thường, lông dễ đọng lại hơn.
• Nhà nhiều mèo liếm cho nhau: mỗi con nuốt cả lông của bạn.

Mèo con ít khi nôn búi lông vì chưa liếm nhiều như mèo trưởng thành.

Bao nhiêu là bình thường

Không có con số chuẩn được thống nhất. Quan điểm thường gặp trong các hướng dẫn chăm mèo là thỉnh thoảng nôn ra búi lông, nhất là mèo lông dài vào mùa thay lông, có thể không đáng lo. Nhưng nôn búi lông thường xuyên, chẳng hạn nhiều lần trong một tháng, hay nôn mà phần lớn là thức ăn và dịch, nên được bác sĩ thú y khám. Nôn lặp lại ở mèo có thể là dấu hiệu của bệnh đường tiêu hoá hoặc bệnh khác, và cái mác "chỉ là búi lông" đôi khi khiến chủ nuôi bỏ qua.

Dấu hiệu khẩn cấp

Đưa mèo đến bác sĩ thú y ngay khi:

• Mèo nôn khan nhiều lần mà không ra gì.
• Nôn liên tục trong ngày, không giữ được nước.
• Bỏ ăn, lờ đờ, trốn vào góc.
• Không đi phân, rặn nhiều, hoặc đi phân rất ít.
• Bụng căng, đau khi chạm vào.

Những dấu hiệu này có thể do búi lông gây tắc ruột, một tình trạng cần can thiệp y tế, hoặc do bệnh khác nguy hiểm không kém.

Búi lông hay ho?

Mèo ho cũng rướn cổ, cúi thấp người, phát ra tiếng khục khặc, rất dễ bị nhầm là đang cố nôn búi lông. Điểm khác là ho thì không có gì ra, và mèo có thể ho nhiều đợt. Mèo "cố nôn búi lông" nhiều lần mà không bao giờ ra búi nào nên được khám, vì ho ở mèo có thể liên quan tới đường hô hấp.

Chải lông giúp gì

Chải lông giảm búi lông theo cách rất trực tiếp: lấy lông rụng ra trước khi mèo kịp liếm.

Một mẹo của người làm nghề: sau khi chải bằng lược, vuốt toàn thân mèo bằng bàn tay hơi ẩm. Lông rụng còn lẫn trên bề mặt sẽ bám vào tay thay vì vào lưỡi mèo.

Trong mùa thay lông, lượng lông chải ra mỗi lần có thể nhiều đến bất ngờ. Đừng vì thế mà chải mạnh tay hay chải quá lâu; vài phút mỗi ngày đều đặn hiệu quả hơn một buổi dài cuối tuần.

Những điều không nên làm

• Không tự cho mèo uống dầu ăn, dầu khoáng, bơ theo mẹo truyền miệng. Mèo có thể sặc dầu vào phổi, và dùng lâu ảnh hưởng tiêu hoá.
• Không tự cho dùng thuốc nhuận tràng của người.
• Không coi nôn thường xuyên là chuyện của giống mèo.

Khẩu phần ăn và các sản phẩm hỗ trợ búi lông là chuyện để bác sĩ thú y tư vấn theo từng con, không nằm trong phạm vi việc chăm lông.

Khi liếm lông quá mức là gốc rễ

Có những con mèo bị búi lông vì chúng liếm quá nhiều. Dấu hiệu: lông thưa ở bụng, đùi trong, chân trước; da trơn hoặc đỏ; mèo liếm hoặc gặm lông liên tục, có khi ngay cả lúc chủ đang vuốt ve. Nguyên nhân có thể là ngứa do bọ chét, dị ứng, nấm da, đau ở vùng đó, hoặc căng thẳng do thay đổi trong nhà. Trường hợp này chải nhiều hơn không giải quyết được gốc rễ; mèo cần được bác sĩ thú y khám. Lúc chải, chủ nuôi có thể tìm bọ chét hay phân bọ chét (những hạt đen nhỏ, đặt lên giấy ướt thấy loang đỏ nâu) và báo cho bác sĩ.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: trong nhà nhiều mèo, con mèo nôn búi lông chưa chắc là con liếm nhiều nhất. Mèo hay liếm cho bạn cùng nhà sẽ nuốt cả lông của bạn. Khi theo dõi, hãy để ý xem con nào hay chải cho con nào, và chải đều cho tất cả các con chứ không chỉ con đang nôn. Với mèo lông dài, nhờ groomer tắm sấy bằng máy thổi trong mùa thay lông cũng lấy ra được một lượng lớn lông chết mà chải tay khó lấy hết.

Bắt tay làm

Bảng theo dõi búi lông tại nhà:

1. Ghi lại ngày mèo nôn, nôn ra gì (búi lông, thức ăn, dịch), số lần trong ngày.
2. Chụp ảnh chất nôn nếu thấy lạ, có máu hay màu bất thường.
3. Ghi lại việc đi vệ sinh: số lần, phân bình thường hay không.
4. Theo dõi vùng mèo hay liếm, có lông thưa không.
5. Tăng tần suất chải trong mùa thay lông, nhất là mèo lông dài.

Mang sổ ghi chép này khi đi khám. Nó giúp bác sĩ phân biệt búi lông thỉnh thoảng với một bệnh cần điều trị.

Khi nào cần người chuyên

Đến bác sĩ thú y khi: mèo nôn búi lông thường xuyên; nôn khan không ra gì; có bất kỳ dấu hiệu khẩn cấp nào kể trên; mèo liếm quá mức tới mức lông thưa. Nhờ groomer có kinh nghiệm với mèo khi: mèo lông dài vào mùa thay lông mà chủ chải không xuể; lông đã bết; cần tắm sấy để lấy bớt lông chết cho mèo lông dài.