Mùa nóng ẩm ở Việt Nam, gồm mùa hè, mùa mưa và đợt nồm ẩm cuối đông xuân ở miền Bắc, là lúc lông mèo dễ rụng nhiều, dễ bết, và da dễ gặp nấm, bọ chét. Việc cần làm là chải dày hơn, giữ lông và chỗ nằm khô ráo, sấy kỹ nếu mèo bị ướt, tỉa vệ sinh cho mèo lông dài. Không nên cạo lông mèo theo phản xạ "trời nóng thì cạo", và tuyệt đối không dùng tinh dầu hay thuốc chống muỗi của người cho mèo.
Khí hậu Việt Nam tác động lên lông mèo thế nào
Mỗi vùng có kiểu "ẩm" riêng, và mỗi kiểu gây phiền cho bộ lông theo cách khác nhau.
| Vùng, thời điểm | Đặc điểm | Ảnh hưởng tới lông mèo |
|---|---|---|
| Miền Bắc, nồm ẩm cuối đông – đầu xuân | Độ ẩm rất cao, tường và sàn đọng nước, mát | Lông lâu khô, đệm nằm ẩm, lông dài dễ kết nút |
| Miền Bắc, miền Trung, hè | Nắng nóng gắt, có gió Lào ở miền Trung | Mèo nằm nhiều, rụng lông tăng, mèo mặt ngắn khó chịu với nóng |
| Miền Nam, mùa mưa | Nóng quanh năm, mưa nhiều tháng liền | Ẩm kéo dài, nấm da và bọ chét dễ bùng |
| Nhà máy lạnh suốt ngày | Khô, mát trong nhà, nóng ngoài trời | Da có thể khô hơn, lông tĩnh điện, chênh lệch nhiệt khi ra vào |
Nhiều mèo nuôi trong nhà ở Việt Nam rụng lông rải rác gần như quanh năm, không theo hai mùa rõ rệt như ở xứ lạnh. Cách giải thích thường gặp là nhiệt độ và độ dài ngày ở xứ nóng ít thay đổi, mèo lại sống dưới ánh đèn điện. Nghĩa là việc chải không có "mùa nghỉ".
Ẩm là kẻ thù của lông dài
Lông dài hút ẩm từ không khí, sợi lông nở ra, ma sát tăng, rối nhanh hơn. Lông chết không được chải ra sẽ kết với lông sống thành nút trong vài ngày, nhanh hơn hẳn so với mùa khô. Đệm nằm, thảm, ổ mèo cũng giữ ẩm, mèo nằm lên đó lâu thì lông bụng và đùi luôn hơi ẩm.
Những việc giúp được:
- Chải dày hơn: mèo lông dài vẫn mỗi ngày nhưng kỹ hơn ở bụng, nách, quần sau; mèo lông ngắn tăng lên ba bốn lần mỗi tuần.
- Giữ chỗ nằm khô: giặt và phơi khô đệm, ổ mèo thường xuyên; mùa nồm có thể sấy hoặc dùng máy hút ẩm trong phòng mèo ở. Nên có hai bộ đệm để thay.
- Nơi nằm thoáng: ổ không đặt sát tường đọng nước, sàn ướt.
- Lau khô ngay khi mèo bị ướt, như khi đi ra ban công trời mưa.
Nấm da: không chỉ là chuyện của mèo
Nấm da ở mèo phát triển thuận lợi trong môi trường nóng ẩm, và đặc biệt đáng lưu ý vì có thể lây sang người, nhất là trẻ nhỏ. Dấu hiệu hay gặp: mảng rụng lông tròn hoặc không đều, da có vảy, có khi đỏ; hay gặp ở mặt, tai, chân. Một số mèo, nhất là mèo lông dài, mang nấm mà dấu hiệu rất mờ.
Khi thấy dấu hiệu nghi ngờ:
- Đưa mèo đến bác sĩ thú y để xét nghiệm, đừng tự kết luận hay tự bôi thuốc.
- Rửa tay sau khi bế mèo, giặt đồ nằm của mèo.
- Không mang mèo đi tiệm spa khi chưa khám, vì nấm có thể lây qua dụng cụ chung.
- Chụp ảnh vùng da, ghi lại ngày phát hiện.
Sấy chưa khô lông sau khi tắm là một trong những nguyên nhân hay gặp khiến da ẩm kéo dài. Với mèo lông dài, nếu không sấy khô được tới chân lông thì tốt hơn đừng tắm trong mùa nồm.
Bọ chét và côn trùng mùa ẩm
Bọ chét sinh sôi mạnh trong thời tiết ấm ẩm. Lúc chải lông chính là lúc phát hiện chúng: những con nhỏ màu nâu chạy nhanh trong lông, nhất là vùng gốc đuôi và cổ, hoặc những hạt đen nhỏ như hạt tiêu là phân bọ chét. Đặt mấy hạt đen đó lên tờ giấy ẩm, nếu loang ra màu nâu đỏ thì gần như chắc là phân bọ chét.
Phát hiện bọ chét thì hỏi bác sĩ thú y về cách phòng trị cho mèo. Tuyệt đối không dùng sản phẩm trị ve, bọ chét dành cho chó lên mèo: nhiều sản phẩm cho chó có thể gây ngộ độc nặng cho mèo. Cũng không dùng thuốc xịt muỗi, kem chống muỗi của người, hay xịt tinh dầu sả, tràm trà, bạc hà, cam chanh lên mèo hoặc chỗ mèo nằm; nhiều tinh dầu độc với mèo. Máy khuếch tán tinh dầu trong phòng kín có mèo cũng nên tránh.
Nóng: mèo chịu được tới đâu
Mèo nhìn chung chịu nóng khá tốt, tự tìm chỗ mát như nền gạch, bóng râm, nằm duỗi dài. Mèo điều hoà nhiệt chủ yếu bằng hành vi và bằng việc liếm lông: nước bọt bay hơi giúp làm mát. Bộ lông cũng có tác dụng cách nhiệt hai chiều. Vì vậy cạo lông mèo không phải là cách làm mát hiệu quả, lại kèm nhiều rủi ro cho da mèo vốn mỏng.
Những mèo cần để ý hơn khi nóng: mèo mặt ngắn (Ba Tư, Exotic) vì đường thở hẹp, mèo béo, mèo già, mèo có bệnh tim hay hô hấp. Mèo thở há miệng, thở hổn hển như chó là dấu hiệu bất thường ở mèo; khi đó đưa mèo vào chỗ mát, lau ẩm người bằng nước mát (không dùng nước đá) và liên hệ bác sĩ thú y ngay.
Giúp mèo mát mà không cạo:
- Chải sạch lông chết để bộ lông thông thoáng.
- Có sẵn chỗ nền gạch, tấm lót mát, nơi bóng râm.
- Nước uống sạch ở vài chỗ trong nhà.
- Mèo lông dài: nhờ groomer tỉa vệ sinh và tỉa gọn bụng để vùng này thoáng, thay vì cạo cả người.
Bắt tay làm
Lịch chăm mùa nóng ẩm tham khảo:
| Việc | Mèo lông ngắn | Mèo lông dài |
|---|---|---|
| Chải | 3–4 lần mỗi tuần | Mỗi ngày, kỹ bụng, nách, quần sau |
| Kiểm tra bọ chét khi chải | Mỗi lần chải | Mỗi lần chải |
| Kiểm tra da: mảng rụng, vảy | Mỗi tuần | Mỗi tuần, rẽ lông xem tận da |
| Giặt, phơi đệm nằm | Mỗi tuần | Mỗi tuần, nhiều hơn khi nồm |
| Tỉa vệ sinh | Hiếm khi cần | Mỗi 1–2 tháng ở groomer |
| Tắm | Chỉ khi cần | Chỉ khi cần và sấy khô được tới chân lông |
Khi nào cần người chuyên
Đến bác sĩ thú y khi: có mảng rụng lông, vảy, đỏ da; phát hiện bọ chét; mèo gãi, liếm nhiều bất thường; mèo thở há miệng, lờ đờ khi trời nóng. Nhờ groomer có kinh nghiệm với mèo khi: mèo lông dài cần tỉa vệ sinh, tỉa bụng; lông đã bết trong đợt ẩm; cần tắm và sấy khô tận chân lông mà ở nhà không làm được. Báo trước cho tiệm nếu mèo đang nghi nấm, để tiệm từ chối hoặc sắp xếp phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Mùa hè có nên cạo lông cho mèo không?
Không nên cạo theo phản xạ. Mèo điều hoà nhiệt chủ yếu bằng cách tìm chỗ mát và liếm lông, bộ lông cũng có tác dụng cách nhiệt, còn da mèo mỏng dễ bị tổn thương khi cạo. Chải sạch lông chết và tỉa vệ sinh cho mèo lông dài là đủ.
Mùa nồm lông mèo bị bết phải làm sao?
Tăng tần suất chải, nhất là bụng, nách, quần sau; giữ đệm nằm khô bằng cách giặt phơi hoặc sấy, dùng máy hút ẩm nếu có. Nút bết sát da không gỡ được thì nhờ groomer xử lý.
Nấm da ở mèo có lây sang người không?
Có thể lây, nhất là sang trẻ nhỏ. Thấy mèo có mảng rụng lông tròn, vảy, nên đưa đi bác sĩ thú y xét nghiệm, rửa tay sau khi bế mèo và giặt đồ nằm của mèo.
Có dùng tinh dầu đuổi muỗi cho mèo được không?
Không nên. Nhiều tinh dầu như tràm trà, bạc hà, cam chanh độc với mèo. Cũng không dùng thuốc chống muỗi của người hay thuốc trị ve của chó lên mèo; hỏi bác sĩ thú y về cách phòng côn trùng phù hợp.
Mèo thở há miệng khi trời nóng có sao không?
Mèo thở há miệng, hổn hển là dấu hiệu bất thường. Đưa mèo vào chỗ mát, lau ẩm người bằng nước mát và liên hệ bác sĩ thú y ngay, nhất là với mèo mặt ngắn, mèo béo hoặc mèo già.
