Lông chó mèo đổi màu là chuyện thường gặp và phần lớn vô hại: lông bạc dần quanh mõm, mắt khi thú có tuổi; lông đen ngả nâu đỏ khi phơi nắng nhiều; lông con non đổi sang màu trưởng thành; mèo lông điểm màu (như mèo Xiêm) sẫm lại ở vùng lạnh hoặc sau khi bị cạo. Nhưng lông ngả đỏ nâu ở chân, quanh miệng do liếm nhiều, lông đổi màu kèm thưa lông, da sạm, hoặc thay đổi đột ngột thì nên đưa đi bác sĩ thú y tìm nguyên nhân.
Màu lông được tạo ra thế nào
Màu lông do sắc tố melanin quyết định, gồm hai nhóm chính: một nhóm cho màu đen, nâu; một nhóm cho màu vàng, đỏ. Tế bào tạo sắc tố nằm ở nang lông và "nhuộm" sợi lông trong lúc nó đang mọc. Vì vậy màu lông có thể thay đổi khi:
- Lượng sắc tố được tạo ra thay đổi (theo tuổi, theo gen, theo nhiệt độ ở một số giống mèo).
- Sợi lông đã mọc xong bị tác động từ bên ngoài (nắng, nước bọt, nước có khoáng chất, sản phẩm tắm).
- Sức khoẻ thay đổi ảnh hưởng đến chu kỳ mọc lông.
Các kiểu đổi màu hay gặp
| Kiểu đổi màu | Ví dụ | Thường do | Có đáng lo? |
|---|---|---|---|
| Bạc quanh mõm, mắt, mặt | Chó trung niên trở lên | Tuổi tác | Thường không |
| Lông đen ngả nâu đỏ | Chó đen phơi nắng nhiều | Ánh nắng phá sắc tố ở sợi lông | Không; mờ đi khi thay lông |
| Lông con non đổi màu khi lớn | Poodle, schnauzer, một số giống mèo | Gen; lông trưởng thành thay lông con | Không |
| Mèo điểm màu sẫm hơn ở mặt, tai, chân, đuôi | Mèo Xiêm, Himalaya | Enzyme tạo sắc tố hoạt động ở vùng mát | Không |
| Vùng cạo mọc lại sẫm màu hơn (mèo điểm màu) | Sau phẫu thuật, sau cạo | Vùng da cạo bị lạnh hơn khi lông mọc | Không; thường nhạt lại sau lần thay lông |
| Lông chân, quanh miệng ngả đỏ nâu | Chó lông trắng, sáng | Nước bọt (porphyrin) do liếm nhiều | Có thể; tìm lý do liếm |
| Lông xỉn, nhạt màu kèm thưa lông, da sạm | Mọi giống | Có thể liên quan nội tiết, bệnh da | Nên khám |
| Lông ngả vàng ở chó trắng | Maltese, bichon, poodle trắng | Bẩn, dầu, nước có khoáng chất, nước tiểu | Thường không; chú ý vùng ẩm kéo dài |
Lông bạc theo tuổi
Giống người, chó mèo có thể bạc lông khi có tuổi. Ở chó, lông bạc thường bắt đầu quanh mõm, cằm, mắt, rồi lan lên mặt và đôi khi chân, ngực. Thời điểm bắt đầu khác nhau nhiều: có con bạc mõm từ khi còn khá trẻ, nhất là chó lông sẫm, mà vẫn hoàn toàn khoẻ. Một số nghiên cứu còn ghi nhận bạc mõm sớm có liên quan đến chó hay lo âu, nhưng đó là quan sát chứ không phải quy luật. Mèo bạc lông ít thấy hơn, thường chỉ vài sợi lưa thưa.
Với groomer, lông bạc có kết cấu hơi khác: thường thô hơn hoặc mảnh hơn lông màu, dễ ngả vàng hơn. Không cần "nhuộm lại" màu cho thú già.
Lông con non đổi sang lông trưởng thành
Nhiều chủ nuôi bất ngờ khi chú chó con mua về màu này, lớn lên lại thành màu khác. Ở poodle, một số màu mang gen làm lông nhạt dần theo tuổi: chó con sinh ra đen tuyền có thể chuyển dần sang xám bạc, chó con nâu đỏ đậm có thể nhạt sang màu mơ. Quá trình này thường bắt đầu từ mặt và chân, kéo dài một đến hai năm. Schnauzer muối tiêu lúc nhỏ thường sẫm hơn, lông trưởng thành mới lộ rõ sắc muối tiêu. Mèo con của nhiều giống cũng đậm nhạt khác lúc trưởng thành, rõ nhất ở mèo điểm màu sinh ra gần như trắng rồi mới hiện màu ở mặt, tai, chân, đuôi.
Với groomer, giai đoạn chuyển lông con sang lông trưởng thành còn là lúc lông dễ bết nhất, vì hai loại lông lẫn vào nhau. Nên chải đều hơn trong giai đoạn này, nhất là ở poodle và giống lai poodle.
Nắng, nước và sản phẩm: màu lông bị đổi từ bên ngoài
Nắng
Chó lông đen, nâu sẫm sống ngoài trời hoặc phơi nắng nhiều thường có lớp lông ngoài ngả nâu đỏ, nhất là ở lưng. Sợi lông bị nắng làm bạc màu không đổi lại được, nhưng khi thay lông, sợi mới mọc ra sẽ giữ màu gốc. Đây là chuyện thẩm mỹ, không phải bệnh.
Nước bọt
Nước bọt chứa sắc tố porphyrin, ngả đỏ nâu khi tiếp xúc ánh sáng. Lông trắng ở chân, quanh miệng, quanh vùng hay liếm sẽ đổi màu. Điểm cần nhớ: màu đỏ nâu là hậu quả, nguyên nhân là việc liếm nhiều, có thể do ngứa, dị ứng, đau, hoặc thói quen. Tìm nguyên nhân quan trọng hơn tẩy màu.
Lông trắng ngả vàng
Lông trắng bám bẩn, dầu da, nước tiểu (vùng bụng dưới, chân sau ở chó đực) dễ ngả vàng. Tắm sạch, xả kỹ, sấy khô thường giúp lông sáng lại. Có các loại dầu gội làm sáng lông dành cho chó lông trắng; dùng theo hướng dẫn, không dùng chất tẩy trắng, nước oxy già hay sản phẩm tẩy tóc của người.
Khi đổi màu là tín hiệu sức khoẻ
- Lông xỉn, nhạt, khô kèm lông thưa đối xứng hai bên thân.
- Da dưới lông sạm đen dần, dày lên.
- Lông đổi màu ở một vùng kèm ngứa, vảy, mùi.
- Lông ngả đỏ ở chân kèm liếm chân không ngừng.
- Đổi màu cùng lúc với thay đổi khác: tăng cân, mệt, uống nhiều, tiểu nhiều.
Những trường hợp này cần bác sĩ thú y khám. Lông xỉn, mất màu cũng có thể liên quan khẩu phần, nhưng chuyện đó cần bác sĩ đánh giá, không tự đổi thức ăn hay bổ sung.
Nhuộm lông: lưu ý ngắn
Nhuộm, tô màu lông cho thú là chủ đề riêng, được bàn kỹ trong danh mục chăm làm đẹp đặc biệt. Ở đây chỉ nhắc: không dùng thuốc nhuộm tóc của người cho thú, và không dùng thuốc nhuộm để che vùng lông đổi màu chưa rõ nguyên nhân.
Bắt tay làm
Theo dõi màu lông
- Chụp ảnh thú ở cùng một chỗ ánh sáng mỗi vài tháng, cùng góc mặt, lưng, chân.
- Ghi lại thời điểm thay lông và thay đổi màu sau mỗi đợt.
- Để ý vùng hay bị liếm: lông có ngả đỏ không?
- Rẽ lông xem màu da bên dưới có thay đổi không.
Giữ lông trắng sạch màu
- Lau chân, mặt sau khi đi dạo và ăn.
- Lau khô vùng dưới mắt, quanh miệng.
- Tỉa gọn lông vùng vệ sinh để ít bám bẩn.
- Tắm định kỳ với dầu gội dịu cho lông trắng, xả kỹ, sấy khô.
Khi nào cần người chuyên
Bác sĩ thú y: lông đổi màu kèm thưa lông, da sạm dày, ngứa, vảy; liếm chân liên tục làm lông ngả đỏ; đổi màu kèm thay đổi về cân nặng, ăn uống, uống nước, sức lực.
Groomer: làm sạch lông trắng ngả vàng, tỉa bỏ dần phần lông đã ố hoặc cháy nắng, tư vấn sản phẩm tắm dịu cho lông sáng màu. Groomer thấy da đổi màu bất thường trong lúc làm thì báo chủ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lông chó đen chuyển sang màu nâu đỏ?
Thường do ánh nắng làm bạc sắc tố ở sợi lông, hay gặp ở chó phơi nắng nhiều. Lông mới mọc sau lần thay lông sẽ giữ màu gốc. Nếu kèm thưa lông hay da sạm thì nên đi khám.
Chó bị bạc lông ở mõm có sao không?
Phần lớn là do tuổi tác và không đáng lo. Có con bạc mõm từ khá sớm mà vẫn khoẻ. Bạc lông kèm thay đổi khác về sức khoẻ thì nên hỏi bác sĩ thú y.
Vì sao lông chân chó trắng bị đỏ?
Thường do chó liếm chân nhiều, sắc tố trong nước bọt làm lông ngả đỏ nâu. Liếm chân nhiều có thể do ngứa, dị ứng hoặc đau, nên cần tìm nguyên nhân với bác sĩ thú y.
Mèo Xiêm cạo lông xong mọc lại màu sẫm là sao?
Ở mèo lông điểm màu, enzyme tạo sắc tố hoạt động mạnh hơn ở vùng da mát. Vùng da bị cạo mát hơn nên lông mọc lại sẫm màu, thường nhạt dần sau lần thay lông tiếp theo.
Có nên dùng thuốc tẩy để làm trắng lông chó không?
Không. Chất tẩy, nước oxy già hay sản phẩm tẩy tóc của người có thể làm bỏng da và hỏng lông. Hãy dùng dầu gội dành cho chó lông trắng và giữ lông sạch, khô.
