Chó mèo mang thai và sau sinh: việc làm đẹp nào nên hoãn

Khi chó mèo mang thai và trong những tuần đầu sau sinh, nên hoãn những việc làm đẹp gây căng thẳng hay đè lên bụng: đi spa, tắm toàn thân, tỉa kiểu lâu, đứng bàn cao, dùng sản phẩm có thuốc hay hương liệu mạnh. Những việc vẫn làm được là chải nhẹ, lau sạch từng vùng, giữ móng gọn và tỉa gọn vùng vệ sinh, vùng bụng cho thú lông dài nếu bác sĩ thú y thấy cần. Mọi sản phẩm bôi lên da mẹ đều có thể tới miệng con qua lúc bú.

Vì sao phải đổi cách làm đẹp trong thời gian này

Thú mang thai mệt nhanh hơn, bụng to dần nên khó đứng lâu và khó giữ thăng bằng. Căng thẳng ở thú mẹ là điều nên tránh. Sau sinh, thú mẹ cần ở cạnh con, nhạy cảm với mùi, và không muốn bị tách khỏi ổ. Bộ lông lúc này không quan trọng bằng sự yên ổn của mẹ và con.

Bài này chỉ bàn ở góc làm đẹp. Mọi câu hỏi về theo dõi thai, sinh nở, chăm con non thuộc về bác sĩ thú y.

Trong thời gian mang thai

Vẫn làm được

• Chải lông nhẹ: giúp lông không bết, thú dễ chịu. Chải khi thú nằm nghiêng, tránh đè lên bụng.
• Lau sạch từng vùng: chân, mặt, vùng mông bằng khăn ẩm ấm vắt ráo.
• Cắt móng: móng gọn giúp thú mẹ ít làm xước con sau này. Cắt khi thú nằm, nhẹ tay.
• Lau mắt, tai phần ngoài như thường lệ.

Nên hoãn hoặc hỏi bác sĩ trước

• Đi spa, đi tiệm: di chuyển, mùi lạ, thú lạ, đứng bàn lâu đều gây căng thẳng.
• Tắm toàn thân: nếu thật sự cần, hỏi bác sĩ; tắm nhanh, nước ấm, không nhấc bế ép bụng, sấy khô ngay.
• Sản phẩm trị ve, rận, dầu gội có thuốc: không dùng khi chưa hỏi bác sĩ thú y, vì nhiều sản phẩm không dành cho thú mang thai.
• Tỉa kiểu toàn thân, cạo lâu: để sau khi con đã cai sữa.
• Bế lên bằng cách ôm bụng: đỡ ngực và mông, không đỡ bụng.

Chuẩn bị bộ lông trước ngày sinh

Với chó mèo lông dài, nhiều người nuôi tỉa gọn một số vùng trước ngày sinh để việc sinh và cho bú sạch sẽ hơn. Việc này nên hỏi bác sĩ thú y về thời điểm, và làm nhẹ tay ở nhà hoặc nhờ người quen việc:

• Vùng bụng quanh vú: tỉa ngắn lông để con non dễ tìm vú và không ngậm phải lông. Không cạo sát quanh núm vú — da ở đó rất mỏng và dễ xước.
• Vùng vệ sinh và mặt sau đùi: tỉa gọn để dễ lau sạch dịch sau sinh.
• Đuôi (thú lông dài): có thể tỉa bớt lông mặt dưới đuôi.

Dùng tông đơ có lưỡi có lược cữ hoặc kéo đầu tù, làm khi thú nằm nghiêng thoải mái. Thú tỏ ra khó chịu thì dừng, làm tiếp hôm sau.

Sau sinh: những tuần đầu

Mùi là ngôn ngữ của mẹ và con

Thú mẹ nhận biết con, con non tìm vú mẹ phần lớn nhờ mùi. Nước hoa cho thú, dầu gội thơm, xịt khử mùi, xịt phòng nồng có thể làm xáo trộn điều này. Giữ mọi thứ quanh ổ càng trung tính càng tốt. Với mèo, không dùng tinh dầu ở bất cứ dạng nào.

Rụng lông sau sinh

Nhiều chó mẹ rụng lông nhiều trong vài tuần đến vài tháng sau sinh, nhất là ở giai đoạn cho con bú. Đây thường là thay đổi bình thường do cơ thể vừa trải qua thai kỳ và nuôi con. Chải đều đặn giúp lấy lông chết, tránh bết. Lông sẽ mọc lại dần khi thú mẹ hồi phục. Tuy vậy, rụng thành mảng tròn, da đỏ, ngứa, có vảy thì không phải rụng lông sau sinh thông thường — đưa đi khám.

Mèo mẹ: những điểm riêng

Mèo mẹ thường tự chải rất kỹ cho mình và cho con, nên phần việc của chủ ít hơn ở chó. Nhưng có vài điều riêng:

• Mèo mẹ dễ dời ổ khi thấy bị làm phiền. Chải, lau ở chỗ cách ổ một khoảng, lúc mèo tự rời ổ đi ăn, đi vệ sinh.
• Mèo lông dài (Ba Tư, Anh lông dài) dễ bết ở bụng và quần trong thời gian cho bú vì mèo con bám, mèo mẹ nằm nhiều. Chải nhẹ hằng ngày vài phút; búi đã vón sát da gần vú thì không tự cắt, nhờ bác sĩ thú y hoặc groomer quen làm mèo.
• Không dùng bất cứ sản phẩm nào có tinh dầu, hương liệu quanh mèo mẹ và ổ.
• Mèo mẹ ngừng tự chải, lông xơ nhanh, gầy sút trong thời gian nuôi con: báo bác sĩ thú y.

Dấu hiệu khi chải, lau cần báo bác sĩ thú y

Lúc chải và lau là lúc chủ nhìn kỹ cơ thể thú mẹ nhất. Gọi bác sĩ khi thấy:

• Bầu vú sưng cứng, nóng, đỏ hoặc tím, thú mẹ đau khi chạm, sữa có màu lạ.
• Dịch âm hộ có mùi hôi, màu lạ, hoặc ra nhiều kéo dài.
• Thú mẹ run, bồn chồn bất thường, sốt, bỏ ăn, bỏ con.
• Vết thương, vết xước ở vùng bụng do con non cào hoặc do nằm lâu.

Khi con đã cai sữa

Khi con đã cai sữa và thú mẹ đã hồi phục, có thể trở lại lịch làm đẹp bình thường: tắm toàn thân, tỉa kiểu, đi spa. Lần đầu nên là buổi nhẹ, tập trung gỡ lông rụng, chải sạch, tỉa lại cho đều. Báo groomer thú vừa sinh để họ làm nhẹ tay vùng bụng.

Bắt tay làm: bảng kiểm theo giai đoạn

• Đang mang thai: chải nhẹ khi nằm; cắt móng; lau từng vùng; không dùng sản phẩm có thuốc khi chưa hỏi bác sĩ; hoãn spa.
• Gần ngày sinh (thú lông dài): hỏi bác sĩ về việc tỉa gọn vùng bụng, vùng vệ sinh; làm nhẹ, không cạo sát núm vú.
• Những tuần đầu sau sinh: lau vùng sau mỗi ngày; chải nhẹ khi mẹ rời ổ; giữ mùi trung tính; quan sát bầu vú.
• Sau cai sữa: buổi làm đẹp nhẹ đầu tiên, rồi trở lại lịch thường.
• Dụng cụ: bàn chải mềm, khăn mềm, kìm cắt móng, kéo đầu tù hoặc tông đơ nhỏ có lược cữ, đệm lót thay được.

Khi nào cần người chuyên

Bác sĩ thú y cho mọi câu hỏi về sản phẩm dùng được trên thú mang thai và cho con bú, thời điểm tắm lại, và cho những dấu hiệu bất thường ở bầu vú, dịch sau sinh, da. Groomer có kinh nghiệm khi cần tỉa gọn vùng bụng cho thú lông dài mà chủ chưa tự tin, hoặc sau cai sữa khi lông rụng nhiều cần gỡ.