Với chó mèo không chịu ngồi yên khi chải, cách hiệu quả là làm buổi thật ngắn, chỉ một hai phút, chọn lúc thú đã mỏi và thư thái, đặt thú trên mặt chắc không trơn, dùng lược nhẹ tay ở vùng thú thích trước, và gắn mỗi nhát chải với điều dễ chịu như miếng thưởng nhỏ hoặc tấm liếm. Trước khi kết luận thú "lì", hãy kiểm tra xem nó có đau không: rất nhiều con giãy giụa vì lược kéo vào nút rối hay vì da, khớp đang đau.
Vì sao thú không chịu ngồi yên
| Nguyên nhân | Dấu hiệu gợi ý | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Còn nhỏ, dư năng lượng | Cắn lược, vồ tay, muốn chơi | Chải sau khi chơi, đi dạo; buổi rất ngắn |
| Đau do lược | Giật mình, kêu khi lược chạm một chỗ, liếm chỗ vừa chải | Gỡ rối từ ngọn, giữ gốc lông; đổi lược mềm hơn; giảm lực |
| Đau ở cơ thể | Né chạm một vùng cố định (hông, lưng, tai), thú già khó đứng lâu | Cho đi khám; chải ở tư thế nằm |
| Trải nghiệm xấu trước đây | Bỏ chạy khi thấy lược, run, trốn | Làm quen lại từ đầu với lược, xem phần dưới |
| Mặt đứng trơn, cao | Chân run, bám, cố nhảy xuống | Thảm chống trượt; hạ xuống sàn |
| Chán, buổi quá dài | Dịu lúc đầu, càng về sau càng vùng vằng | Chia nhỏ, dừng sớm hơn |
Hai nguyên nhân "đau" là quan trọng nhất và hay bị bỏ qua nhất. Một con chó mỗi lần chải đều bị lược slicker cào đỏ da sẽ né lược là chuyện dễ hiểu. Một con mèo già bị đau khớp hông sẽ không thích bị chải vùng hông. Sửa cách chải, hoặc chữa cái đau, thường giải quyết phần lớn vấn đề.
Chuẩn bị chỗ chải
- Mặt đứng chắc: thảm cao su, khăn dày gấp đôi trên bàn. Thú đứng vững thì bớt lo.
- Chiều cao: chó nhỏ và mèo đặt trên bàn thấp hoặc trên đùi; chó lớn chải dưới sàn, người ngồi cùng tầm. Không đặt thú hiếu động trên bàn cao mà không có người giữ.
- Yên tĩnh: tắt tivi to, tránh lúc trẻ em đang chạy nhảy xung quanh.
- Đồ dùng trong tầm tay: lược, miếng thưởng, tấm liếm phết sẵn một chút đồ ăn chó mèo thích.
- Thời điểm: sau khi đi dạo, chơi, đi vệ sinh, khi thú đang lim dim. Không chải lúc thú đang đói, đang hăng, hay ngay trước giờ ăn.
Làm quen lại với việc chải từng bước
Với thú đã sợ lược, cần quay về bước rất đơn giản. Mỗi buổi một hai phút, một hai lần mỗi ngày.
- Lược xuất hiện, thưởng xuất hiện. Cầm lược trên tay, cho thú nhìn, ngửi, thưởng. Cất lược, ngừng thưởng. Lặp lại tới khi thú thấy lược là lại gần.
- Chạm bằng tay. Vuốt tay ở vùng thú thích (thường là ngực, vai, má với mèo), thưởng.
- Chạm bằng mặt lưng lược. Không dùng răng lược, chỉ chạm mặt nhẵn, thưởng.
- Một hai nhát chải nhẹ ở vùng dễ. Thưởng ngay sau mỗi nhát.
- Tăng số nhát, rồi mở rộng sang vùng khác. Vùng nhạy cảm (chân, đuôi, bụng, tai) để sau cùng.
Dấu hiệu nên lùi một bước: liếm môi liên tục, quay đầu nhìn tay, đông cứng người, tai cụp, đuôi quẫy mạnh (mèo), gầm gừ. Kết thúc buổi ở một việc thú làm tốt.
Tín hiệu "đồng ý"
Nhiều huấn luyện viên và groomer theo hướng nhẹ nhàng dạy thú một tư thế làm tín hiệu sẵn sàng, ví dụ đặt cằm lên lòng bàn tay người hoặc lên một cái gối nhỏ. Khi thú giữ cằm ở đó, chủ chải; khi thú nhấc cằm lên, chủ dừng. Cách này cho thú cảm giác có quyền kiểm soát, và nhiều con trở nên hợp tác hơn hẳn. Cần vài tuần tập để thú hiểu.
Kỹ thuật chải cho thú hiếu động
- Chải theo "từng miếng": một vùng nhỏ mỗi buổi. Chải nách hôm nay, sau tai ngày mai.
- Tấm liếm dán tường hoặc sàn giữ thú tập trung và thả lỏng. Lượng đồ ăn nhỏ, đủ làm phần thưởng.
- Hai người: một người cho ăn thưởng, vuốt ve phía trước; một người chải phía sau.
- Lược nhỏ, nhẹ: lược slicker cỡ nhỏ, răng mềm, hoặc găng cao su cho lông ngắn; ít giật hơn lược to.
- Giữ gốc lông mỗi khi gặp nút để không kéo da.
- Chải lúc thú nằm nghiêng nếu thú hay ngồi xuống, nhất là thú già.
Riêng với mèo
Mèo thường ít kiên nhẫn với buổi chải hơn chó, và dấu hiệu khó chịu của mèo dễ bị bỏ qua: đuôi quẫy mạnh, da lưng giật giật, tai xoay ngang, quay đầu nhìn tay. Khi thấy những dấu hiệu này, dừng ngay, kể cả khi mới chải được vài nhát.
- Bắt đầu ở má, cằm, đỉnh đầu, những chỗ mèo hay tự cọ vào đồ vật.
- Buổi rất ngắn, có khi chỉ ba bốn nhát, nhiều lần trong ngày.
- Chải khi mèo tự tìm tới, nằm cạnh; không bắt mèo đang chơi về để chải.
- Nhiều hướng dẫn chăm mèo hiện nay khuyên không xách gáy mèo trưởng thành để giữ.
- Mèo lông dài khó chải nhất ở bụng, nách, quần sau: chấp nhận chải những chỗ này rải rác trong tuần.
Chăm lông mèo và đọc dấu hiệu căng thẳng ở mèo có danh mục riêng.
Những điều tuyệt đối không làm
- Không trói chân, không bóp mõm, không đè thú xuống bằng sức.
- Không buộc dây cổ vào móc trên bàn rồi rời đi. Thú vùng vẫy có thể ngã khỏi bàn và bị treo bởi dây cổ.
- Không trừng phạt khi thú gầm gừ hay vùng chạy; như vậy chỉ dạy thú bỏ qua cảnh báo.
- Không tự cho thú uống thuốc an thần. Thuốc an thần chỉ do bác sĩ thú y quyết sau khi khám.
- Không cố làm cho xong khi thú đã vượt ngưỡng.
Bắt tay làm
Kế hoạch một tuần cho thú khó chải
| Ngày | Việc |
|---|---|
| 1–2 | Lược xuất hiện, thưởng; chạm tay ở vùng dễ |
| 3–4 | Chạm lưng lược; vài nhát chải nhẹ ở vai, ngực |
| 5–6 | Chải lưng, sườn một hai phút, có tấm liếm |
| 7 | Thử thêm một vùng khó trong vài giây |
Chó mèo sợ nặng có thể cần lâu hơn nhiều. Ghi lại mỗi buổi làm tới đâu, thú phản ứng thế nào.
Dụng cụ tối thiểu
Một lược nhỏ mềm, thảm chống trượt, tấm liếm, miếng thưởng nhỏ.
Khi nào cần người chuyên
Gặp bác sĩ thú y khi nghi thú đau (né chạm một vùng, kêu khi chải, thay đổi đột ngột ở thú trước đây vẫn hợp tác), khi thú sợ đến mức cắn, hoặc khi lông đã bết mà thú không cho chạm vào. Bác sĩ quyết định có cần hỗ trợ bằng thuốc khi làm đẹp hay không.
Tìm groomer quen làm với thú nhút nhát, có thể làm buổi ngắn, cho chủ ở gần, sẵn sàng dừng lại và hẹn buổi sau thay vì ép làm xong.
Câu hỏi thường gặp
Chó không cho chải lông phải làm sao?
Rút buổi chải xuống một hai phút, chọn lúc chó đã mỏi, đặt trên mặt không trơn, bắt đầu ở vùng chó thích và thưởng sau mỗi nhát. Kiểm tra xem lược có kéo vào nút rối hay chó có đau ở đâu không.
Vì sao chó cắn lược khi chải?
Chó con thường cắn lược vì muốn chơi; chó lớn cắn lược có thể vì đau hoặc sợ. Với chó con, chải sau khi chơi và cho gặm đồ chơi; với chó lớn, giảm lực, gỡ rối nhẹ và làm quen lại từ đầu.
Mèo không cho chải lông phải làm sao?
Bắt đầu ở má, cằm, đỉnh đầu, chỉ vài nhát mỗi lần, dừng ngay khi đuôi quẫy mạnh hoặc da lưng giật. Chải khi mèo tự tìm tới và thư thái.
Có nên dùng thuốc an thần để chải lông cho chó mèo?
Không tự dùng. Việc có cần thuốc hỗ trợ khi làm đẹp hay không chỉ do bác sĩ thú y quyết sau khi khám.
Chải lông bao lâu mỗi lần cho thú hiếu động?
Ngắn thôi, một hai phút mỗi lần, có thể nhiều lần trong ngày. Nhiều buổi ngắn dễ chịu tốt hơn một buổi dài vùng vằng.
