Lịch chải lông hợp lý phụ thuộc trước hết vào kiểu lông. Tham khảo chung: lông ngắn chải hai ba lần mỗi tuần; lông dài và lông xoăn chải mỗi ngày, mỗi tuần một buổi chải lớp kỹ tới da; lông kép chải vài lần mỗi tuần và gần như mỗi ngày trong mùa thay lông; lông cứng chải hằng tuần và giữ râu, chân sạch rối. Từ khung đó, điều chỉnh theo độ dài kiểu tỉa, mùa, tuổi và thời gian thật của gia đình.
Mỗi kiểu lông dưới đây có ba nhịp: hằng ngày (việc nhanh, vài phút), hằng tuần (một buổi kỹ hơn), và theo chu kỳ (tắm, tỉa, mùa thay lông). Thời lượng là con số tham khảo cho một con chó nhỏ đến vừa; chó lớn, lông dày cần lâu hơn. Mục tiêu không phải làm đúng từng phút, mà là không để lông chết và rối kịp tích tụ giữa hai lần chải.
Một quy tắc cho mọi kiểu lông: buổi chải hằng tuần kết thúc bằng lược răng kim loại đi qua toàn thân, tới da. Lược trượt hết là lịch đang hợp; lược vướng nhiều chỗ là lịch đang quá thưa.
Lông ngắn, sát
Ví dụ: pug, chó ta lông mượt, pinscher, dachshund lông ngắn, chihuahua lông ngắn, mèo ta lông ngắn.
| Nhịp | Việc | Dụng cụ |
|---|---|---|
| 2–3 lần/tuần, 3–5 phút | Chải xuôi toàn thân, lấy lông chết | Găng hoặc bàn chải cao su |
| Hằng tuần | Chải bàn chải lông mềm để làm bóng; nhìn da | Bàn chải lông mềm |
| Mùa rụng nhiều | Tăng lên gần như mỗi ngày | Găng cao su |
Lông ngắn ít rối, nhưng rụng nhiều và lông ngắn cứng dính vào vải rất khó gỡ. Chải đều chủ yếu để giảm lông trong nhà và để kiểm tra da. Pug và các giống mặt có nếp gấp cần lau khô nếp gấp; phần này thuộc danh mục chăm sóc mặt mắt.
Lông dài, thẳng
Ví dụ: shih tzu, maltese, yorkshire, lhasa, papillon; mèo Ba Tư, mèo Anh lông dài (có lông tơ).
| Nhịp | Việc | Dụng cụ |
|---|---|---|
| Mỗi ngày, 5–15 phút | Chải mặt toàn thân; lau mắt, râu; kiểm sau tai, nách | Slicker, lược răng nhỏ |
| Mỗi ngày, thêm 5 phút | Chải lớp kỹ một vùng (luân phiên trong tuần) | Slicker, lược răng |
| Hằng tuần, 20–30 phút | Lược răng kiểm toàn thân tới da | Lược răng kim loại |
| 2–4 tuần | Tắm, sấy thẳng | Máy sấy, slicker |
| 4–6 tuần | Tỉa gọn chân, vùng vệ sinh, mặt | Ở nhà hoặc tiệm |
Chó lông dài để kiểu dài chạm đất cần nhiều công hơn hẳn; nhiều gia đình chọn kiểu tỉa ngắn để giảm thời gian chải mỗi ngày.
Lông xoăn
Ví dụ: poodle các cỡ, bichon, các giống lai poodle.
| Nhịp | Việc | Dụng cụ |
|---|---|---|
| Mỗi ngày, 5–15 phút | Chải các vùng ma sát: nách, sau tai, cổ, yếm, quần sau | Slicker nhỏ, lược răng |
| Mỗi ngày | Chải lớp kỹ một vùng | Slicker, lược răng |
| Hằng tuần | Lược răng kiểm toàn thân | Lược răng |
| Sau mỗi lần ướt | Sấy thẳng sợi tới khô | Máy sấy, slicker |
| 3–6 tuần | Tắm, sấy, tỉa | Thường ở tiệm |
Với lông xoăn, độ dài kiểu tỉa quyết định gần như toàn bộ lịch chải. Kiểu ngắn sát có thể chải vài lần mỗi tuần; kiểu bồng dài cần chải lớp gần như mỗi ngày. Giai đoạn chuyển từ lông con sang lông trưởng thành cần chải dày hơn bình thường.
Lông kép
Ví dụ: phốc sóc, husky, alaska, samoyed, golden, corgi, becgie, shiba, chow chow; mèo Anh lông ngắn, Maine Coon.
| Nhịp | Việc | Dụng cụ |
|---|---|---|
| 3–4 lần/tuần, 5–10 phút | Chải mặt; kiểm sau tai, quần sau, đuôi | Slicker |
| Hằng tuần, 20–40 phút | Lược cào lông tơ, chải lớp ngược chiều, lược răng kiểm | Lược cào, slicker, lược răng |
| Mùa thay lông | Lược cào gần như mỗi ngày | Lược cào |
| 6–12 tuần | Tắm, sấy thổi lực tới khô tận da | Thường ở tiệm |
| Theo nhu cầu | Tỉa gọn bàn chân, vùng vệ sinh (không cạo trọc thân) | Ở nhà hoặc tiệm |
Điểm dễ trượt với lông kép là khoảng giữa hai mùa thay lông: lông trông gọn, ít bay, chủ nuôi giãn dần buổi cào lông tơ hằng tuần. Lông tơ vẫn rụng rải rác và tích lại ở quần sau, sau tai, gốc đuôi. Đến khi mùa thay lông tới, lớp lông tơ cũ đã vón sẵn, lông mới mọc lên bên dưới bị kẹt lại. Giữ buổi hằng tuần quanh năm, kể cả khi chưa thấy lông bay, giúp mùa thay lông nhẹ nhàng hơn nhiều.
Lông cứng và lông gợn
Ví dụ: schnauzer, các giống terrier lông cứng. Lông cứng trên thân ít rối, nhưng râu, lông mày và lông chân thường mềm hơn và rối nhanh.
| Nhịp | Việc | Dụng cụ |
|---|---|---|
| Mỗi ngày, 2–5 phút | Lau và chải râu sau khi ăn; chải chân | Lược răng nhỏ |
| 2–3 lần/tuần | Chải thân | Slicker nhỏ, lược răng |
| Hằng tuần | Lược răng kiểm chân, bụng, râu | Lược răng |
| Theo kiểu chăm | Cắt tông đơ hoặc nhổ lông (hand stripping) | Groomer |
Lựa chọn giữa cắt tông đơ và nhổ lông cho giống lông cứng thuộc danh mục cắt tỉa.
Điều chỉnh lịch theo mùa, tuổi và nếp sống
- Mùa mưa, mùa nồm: lông khô chậm, rối nhanh hơn. Tăng chải ở nách, bụng, chân; sấy sau mỗi lần ướt.
- Mùa rét miền Bắc: chó mặc áo nhiều hơn, ma sát ở nách, ngực tăng; cởi áo chải mỗi tối.
- Mùa thay lông: lông kép và lông ngắn có lông lót tăng gần như gấp đôi.
- Chó mèo con: lông chưa rối nhiều nhưng đây là lúc tập quen; chải ngắn mỗi ngày dù lông chưa cần.
- Thú già: chải buổi ngắn hơn, tư thế nằm, thường xuyên hơn vì thú tự chăm kém đi; mèo già hay bết ở lưng và mông.
- Chó hoạt động ngoài trời, bơi lội: thêm một lượt kiểm sau mỗi lần đi chơi về để gỡ cỏ, hạt cỏ, lá khô.
- Sau khi cạo vì bết: chải mỗi ngày ngay từ khi lông còn ngắn để xây thói quen.
Bắt tay làm
Lập lịch cho thú nhà mình trong ba bước
- Xác định kiểu lông và độ dài kiểu tỉa hiện tại, chọn bảng tương ứng ở trên.
- Ghi lịch vào điện thoại: nhắc hằng ngày (việc nhanh), nhắc hằng tuần (buổi kỹ), nhắc theo chu kỳ (tắm, tỉa).
- Sau bốn tuần, làm phép thử lược răng toàn thân. Nhiều chỗ vướng: tăng nhịp hoặc chọn kiểu tỉa ngắn hơn. Trơn tru: giữ nguyên.
Bảng kiểm cho người bận
Nếu chỉ có năm phút mỗi ngày, ưu tiên theo thứ tự: sau tai, nách, cổ chỗ vòng, quần sau, bàn chân. Đây là những vùng groomer gặp bết nhiều nhất. Gắn việc chải với một thói quen có sẵn, như ngay sau buổi đi dạo tối hoặc trong lúc xem tin tức, sẽ dễ duy trì hơn là chờ "lúc rảnh". Khi lịch bị lỡ vài ngày, đừng bù bằng một buổi dài vùng vằng; quay lại nhịp ngắn hằng ngày và nhờ groomer xử lý chỗ đã rối.
Khi nào cần người chuyên
Nói chuyện với groomer để chốt lịch tắm, tỉa và độ dài lông phù hợp với thời gian gia đình có. Một groomer quen con thú sẽ nhìn bộ lông mỗi lần đến tiệm và cho biết lịch ở nhà đang ổn hay đang thiếu.
Gặp bác sĩ thú y khi đã chải đúng lịch mà lông vẫn xơ, rụng nhiều bất thường, rối nhanh ở một vùng do thú liếm, gãi, hoặc da có vấn đề. Lông xơ, thiếu bóng dù chăm đều có thể liên quan khẩu phần hay sức khoẻ chung, nên hỏi bác sĩ thú y.
Câu hỏi thường gặp
Chó lông ngắn bao lâu chải lông một lần?
Thường hai ba lần mỗi tuần, mỗi lần vài phút bằng găng hoặc bàn chải cao su. Vào mùa rụng lông có thể chải gần như mỗi ngày để giảm lông trong nhà.
Chó shih tzu có cần chải lông mỗi ngày không?
Có, nếu để lông dài hoặc trung bình. Mỗi ngày chải mặt và kiểm các vùng hay rối, mỗi tuần một buổi chải lớp kỹ tới da. Kiểu tỉa ngắn giúp giảm thời gian chải.
Chó husky chải lông bao lâu một lần?
Thường vài lần mỗi tuần, cộng một buổi cào lông tơ kỹ mỗi tuần. Trong mùa thay lông, nên cào lông tơ gần như mỗi ngày.
Làm sao biết lịch chải lông đã đủ?
Làm phép thử bằng lược răng kim loại: chải từ da ra ngọn khắp người. Lược trượt hết là lịch đang hợp; vướng nhiều chỗ là cần chải dày hơn hoặc chọn kiểu tỉa ngắn hơn.
Mèo lông dài cần chải bao lâu một lần?
Mèo lông dài như Ba Tư thường cần chải mỗi ngày, buổi ngắn, nhẹ. Mèo già hoặc béo cần chải nhiều hơn vì chúng tự liếm không tới lưng và mông.
