Vệ sinh và bảo quản dụng cụ grooming: lược, kéo, tông đơ, máy sấy

Vệ sinh dụng cụ grooming gồm ba bước theo thứ tự: gỡ sạch lông, rửa sạch bụi bẩn và dầu da, rồi mới khử khuẩn; sau đó lau khô, tra dầu những món kim loại có khớp và cất nơi khô ráo. Bỏ bước rửa mà khử khuẩn ngay thì dung dịch khử khuẩn kém tác dụng vì bị lớp bẩn che. Ở khí hậu nóng ẩm Việt Nam, khâu làm khô và chống ẩm quyết định đồ bền hay gỉ, còn khâu khử khuẩn quyết định nấm da có lây từ con này sang con khác hay không.

Vì sao phải coi trọng việc vệ sinh dụng cụ

Có hai lý do. Thứ nhất là sức khoẻ thú: nấm da, vi khuẩn, ve rận có thể đi theo lược, kéo, khăn từ con này sang con khác. Bào tử nấm da được các tài liệu thú y mô tả là có thể tồn tại nhiều tháng trong môi trường nếu không được làm sạch. Nhà nuôi nhiều con, nhà nhận nuôi thêm thú mới, hay tiệm làm hàng chục con mỗi ngày đều phải để ý điều này.

Thứ hai là độ bền: lông và dầu da bám lại hút ẩm, làm kim loại gỉ, làm động cơ nóng, làm lưỡi cùn nhanh. Một chiếc kéo tốt bị gỉ ở trục sau một mùa nồm là chuyện rất thường gặp.

Ba bước chung: gỡ, rửa, khử khuẩn

1. Gỡ: lấy lông ra bằng tay, bằng một cây lược khác hoặc bàn chải nhỏ. Lông kẹt sâu giữa các kim là chỗ ẩm và bẩn tích tụ.
2. Rửa: nước ấm với một chút xà phòng nhẹ hoặc dầu gội của thú, chà kỹ chân kim, chân răng, rồi xả sạch. Bước này loại bỏ dầu da, vảy da, bụi, những thứ che chắn vi sinh vật.
3. Khử khuẩn: dùng dung dịch khử khuẩn dành cho dụng cụ thú y hoặc dụng cụ grooming, pha và ngâm đúng thời gian ghi trên hướng dẫn của nhà sản xuất. Thời gian tiếp xúc là phần hay bị bỏ qua nhất: xịt rồi lau ngay thường chưa đủ.

Sau khử khuẩn: xả lại nếu hướng dẫn yêu cầu, lau khô, để khô hẳn trong không khí rồi mới cất.

Lưu ý an toàn: không trộn các loại chất tẩy rửa với nhau; làm nơi thoáng; đeo găng. Những dung dịch tẩy rửa gia dụng mạnh có thể ăn mòn kim loại và để lại tồn dư gây kích ứng da thú, nên chỉ dùng loại dành cho dụng cụ và rửa sạch theo hướng dẫn.

Từng món, từng cách

Lược và bàn chải

• Gỡ lông sau mỗi lần chải.
• Rửa định kỳ mỗi tuần, hoặc ngay sau khi chải cho thú có vấn đề da.
• Bàn chải đế gỗ, lông lợn tự nhiên không nên ngâm lâu; rửa phần lông, úp mặt xuống cho ráo.
• Slicker có đệm cao su: không ngâm sâu để nước khỏi đọng sau đệm, gây mốc.

Lưỡi tông đơ

• Trong khi làm: chải lông khỏi lưỡi bằng bàn chải nhỏ, xịt làm mát khi lưỡi nóng. Dung dịch làm mát không thay được dầu bôi trơn.
• Sau khi làm: tháo lưỡi, chải kẽ răng, chạy lưỡi trong dung dịch rửa lưỡi chuyên dụng vài giây (lưỡi ngập phần răng, máy đang chạy), lau khô.
• Tra vài giọt dầu bôi trơn giữa hai mặt lưỡi và hai bên rãnh trượt, chạy máy vài giây, lau dầu thừa.
• Lưỡi cùn thì gửi mài; lưỡi mẻ răng thì thay, không dùng tiếp vì dễ cắt vào da.

Thân tông đơ và máy sấy

• Làm sạch khe thông gió, lưới lọc gió vào. Lưới bám lông làm động cơ nóng và yếu.
• Kiểm tra dây điện: chỗ nối với thân máy, chỗ gần phích, có nứt vỏ, gập gãy thì ngừng dùng.
• Không rửa thân máy bằng nước; lau bằng khăn ẩm vắt kiệt rồi lau khô.

Kéo

• Lau lông và hơi ẩm khỏi lưỡi bằng khăn mềm, lau từ sống kéo ra mép lưỡi để không đứt tay.
• Lau cồn lên lưỡi nếu cần sát khuẩn nhanh giữa các con, để khô.
• Nhỏ một giọt dầu vào trục, mở đóng vài lần, lau dầu thừa.
• Cất trong bao hoặc hộp có ngăn, lưỡi không chạm nhau, không chạm đồ kim loại khác.

Kìm cắt móng và máy mài

• Lau lưỡi kìm, nhỏ dầu vào khớp.
• Thay trụ nhám máy mài khi mòn nhẵn; trụ nhám dùng cho thú có vấn đề da hoặc móng nên thay luôn, vì khó khử khuẩn.

Khăn, bàn, bồn tắm, tấm chống trượt

• Khăn: giặt riêng với đồ của người, nước nóng nếu chất liệu cho phép, phơi nắng hoặc sấy khô hẳn. Khăn ẩm gấp lại là ổ mùi.
• Bàn, bồn: gỡ lông, rửa, khử khuẩn mặt bàn sau mỗi con nếu là tiệm, sau mỗi buổi nếu ở nhà.
• Tấm chống trượt: lật mặt dưới để rửa, vì nước đọng phía dưới hay sinh mốc đen.

Lịch vệ sinh tham khảo

Ở nhà chỉ một con, lịch có thể thưa hơn. Ở tiệm, phần lớn bước khử khuẩn làm sau mỗi con.

Khi trong nhà có thú bị nấm hoặc ve rận

• Dành riêng một bộ lược, khăn cho con đang điều trị, không dùng chung với con khác cho tới khi bác sĩ thú y xác nhận đã ổn.
• Chải cho con khoẻ trước, con bệnh sau.
• Gom lông chải ra vào túi kín bỏ đi, không để vương vãi.
• Khử khuẩn dụng cụ, bàn, khăn kỹ hơn, theo hướng dẫn của bác sĩ thú y về chất khử khuẩn hợp với tác nhân.
• Rửa tay sau khi chải; một số loại nấm da của thú có thể lây sang người.

Chống ẩm, chống gỉ mùa nồm

Mùa nồm ở miền Bắc, độ ẩm có lúc rất cao, tường nhà đổ mồ hôi. Đồ kim loại cất trong tủ gỗ kín vẫn có thể gỉ. Một vài cách đơn giản:

• Cất kéo, lưỡi tông đơ trong hộp kín có gói hút ẩm, thay gói khi đổi màu.
• Không cất bất kỳ đồ điện, đồ kim loại nào trong nhà tắm.
• Lau dầu mỏng lên lưỡi kéo, lưỡi tông đơ trước khi cất lâu ngày.
• Phơi lược, bàn chải ở nơi có gió hoặc dưới quạt cho khô hẳn trước khi cất.

Bắt tay làm

Bảng kiểm cuối buổi grooming ở nhà:

• Lông đã gỡ khỏi mọi lược, bàn chải, lưỡi.
• Lưỡi tông đơ đã rửa, lau, tra dầu.
• Kéo, kìm đã lau và nhỏ dầu.
• Khăn đã đưa đi giặt.
• Bàn, bồn đã lau; tấm lót đã dựng lên cho ráo.
• Mọi thứ đã khô trước khi vào hộp.

Khi nào cần người chuyên

Kéo và lưỡi tông đơ cần thợ mài có máy và hiểu loại cạnh lưỡi; tự mài bằng đá mài dao thường làm hỏng lưỡi. Máy sấy, tông đơ có mùi khét, chập chờn, dây điện hở, cần mang đi sửa hoặc thay. Nếu trong nhà có thú bị nấm da, ve rận, hãy hỏi bác sĩ thú y về cách làm sạch môi trường sống và dụng cụ cho đúng.